عوامل گرم شدن زمین
عوامل به وجود آورنده گازهای گلخانه ای :
اکثر فعالیت ها ی انسان ها گاز گلخانه ای تولید می کند . پس از انقلاب صنعتی و اختراع انواع ماشین آلات صنعتی ، انسانها با فعالیتهای کشاورزی و صنعتی چهره زمین و آب و هوائ آن را دگرگون ساختند . با شروع انقلاب صنعتی روش زندگی مردم عوض شد . قبل از آن مقدار گازهای گلخانه ای در جو کم بود ، اما با رشد جمعیت و افزایش استفاده از زغال سنگ ترکیب گازهای اتمسفر نیز تغییر کرد . بطوریکه در حال حاضر ، غلظت گازهای گلخانه ای از حدود 270 ppm به 367ppm رسیده است . اکثر انرژِی های لازم برای کارهای روزمره ما به طور مستقیم یا غیر مستقیم از سوخت های فسیلی مثل نفت و گاز و زغالسنگ بدست می آید . اینها سوختهایی هستند که سوزاندن آنها گاز گلخانه ای آزاد می کند . چون ما برای انجام این کارها به برق و سوخت نیاز داریم ، نیروگاهها زغال سنگ ونفت را می سوزانند تا برق تولید کنند و پالایشگاهها نیز برای تصفیه نفت خام وتولید نفت و بنزین ، سوخت مصرف می کنند . سوزاندن نفت و زغالسنگ هم گاز گلخانه ای تولید می کند .
سوزاندن بقایای کشاورزی نیز در تولید دی اکسید کربن بی تاثیر نیست و علاوه بر تشدید پدیده گلخانه ای باعث می شود که کربن موجود در زنجیره های غذایی ، از این زنجیره ها خارج شود و دیگر وارد زنجیره نشود . که خود اثرات سوء ی بر محیط و اکو سیستم ها می گذارد .
زباله ها ، حیواناتی مثل گاو و گوسفند و ........ ، شالیزارها ، استخراج زغالسنگ اینها همه به افزایش متان کمک می کنند و همچنین اتومیلها و کارخانه هایی هم که مایحتاج روزانه ما را تولید می کنند ، مقادیر زیادی از انواع گازهای گلخانه ای را به هوا می فرستند .
در هر سال ضایعات ناشی از سوخت های فسیلی 25 میلیارد تن دی اکسید کربن به جو زمین اضافه می کند . این مقادیر برابر است با هفتاد میلیون تن در هر روز یا 800 تن در هر ثانیه و همچنین مقادیر زیادی NO2 و SO2 و بخار آب نیز با سوختن این مواد آزاد می شوند که در هوا و بخصوص پدیده اثر گلخانه ای تاثیر زیادی دارند .
تاثیرات گازهای گلخانه ای بر محیط : آلودگی هوا به عنوان بزرگترین مشکل دنیای امروزی ، همچنان مشکلی بدون هیچ گونه راه حل عملی برای بشر باقی مانده است .
طبق آمار ارائه شده از سوی ملل متحد هر ساله 3 میلیون نفر در سراسر جهان بر اثر بیماری های ناشی از آلودگی هوا می میرند که این آمار در حدود 5 در صد از کل مرگ ومیر سالانه مردم جهان را تشکیل می دهد و همین امر باعث حساستر شدن مردم سرتاسر جهان نسبت به مسائل زیست محیطی شده است .
در دهه های پایانی قرن بیستم بشریت با این واقعیت تلخ مواجه شد که آلودگی هایی که توسط وی به وجود آمده است به طور بی سابقه ای تمام زمین را به عنوان زیستگاه بشر با خطر مواجه کرده است. بنابر آمار سازمان ملل متحد نزدیک به 50 هزار گونه از موجودات زنده در طبیعت در حال نابودی هستند که بیش از 1000 برابر نرخ طبیعی نابودی گونه است . کارشناسان پیش بینی می کنند که دمای زمین در این قرن حدود 8/5 درجه سانتیگراد افزایش یابد . گرم شدن زمین باعث افزایش بیماری های عفونی می شود که این بیماری ها به مدت زمان طولانی تری برای درمان نیاز دارند. از تبعات مهم دیگر این پدیده می توان به بالا آمدن سطح آب دریاها ، وقوع طوفان ها ی بزرگ منطقه ای ، خشکسالی و نهایتا تغییر الگوهای گردش آب و هوا اشاره کرد که نمونه های آن را در چند سال اخیر به وضوح مشاهده می کنیم .
بعضی وقتها مسائل کوچک می توانند به مشکلات بزرگی تبدیل شوند ! این همان چیزی است که برای زمین اتفاق می افتد . اگر دمای هوا فقط چند روز ، بالاتر از حد طبیعی باشد ، چندان مهم نیست – چون دمای زمین تقریبا ثابت می ماند . اما اگر دمای هوا مدت زیادی بطور مداوم بالا برود ، کره زمین با مشکلاتی مواجه خواهد شد . دمای متوسط زمین در طول قرن گذشته تقریبا 5/0 درجه سانتیگرا د افزایش یافته است ؛ دانشمندان انتظار دارند که در طول 100 سال آینده متوسط دمای زمین 5/1 تا 5/3 و شاید تا 8/5 درجه سانتیگراد افزایش یابد . همین مقدار می تواند آب و هوای زمین را به طور بی سابقه ای تغییر دهد . زمانیکه این پدیده رخ دهد ،ممکن است تغییرات بزرگی در سطح آب اقیانوسها ، مزارع کشاورزی و هوایی که تنفس می کنیم و آبی که می نوشیم ، رخ دهد . در صورتیکه آب و هوا تغییر کند ، آب و هوای جایی مثل شهر کرد – که هوای سرد و کوهستانی دارد – گرمتر می شود یا مثلا هوای بندر عباس گرم و خشک ترمی شود. البته ممکن است تغییر هوا برای شهرکردی ها خوشایند باشد ، اما تاثیرات ناشی از آن خوشایند نیست . زیرا ممکن است این تغییرات با افزایش بلایای طبیعی مثل سیل وطوفان همراه باشد . اگر دمای کره زمین زیاد شود ، تعداد روزهای گرم سال افزایش می یابد و در نتیجه بیماری ها ی ناشی از گرما مثل گرمازدگی ومالاریا زیاد می شود . در حال حاضر شرایط آب و هوایی جاهای مختلف در اثر گرم شدن زمین در حال تغییر است . مثلا شهری مثل تهران را در نظر بگیرید ، تهران در نزدیکی رشته کوه البرز قرار دارد . بنا به تعریف آب و هوا ، تهران باید هوای سرد بارانی یا برفی داشته باشد ، اما می بینید که به علت تغییر آب وهوا ، از هوای سرد بارانی یا برفی چندان خبری نیست !
تغییر و تحولات شدید جوی ، زمستان های ملایم ، تابستانهایی که قسما با فازهایی از گرمای شدید از یک سو و ابر و باران شدید و سیل از سوی دیگر نمود می یابند و نیز تفاوت های فاحش جوی همزمان در نقاط مختلف از شاخص های وضعیت اقلیمی جهان در سال ها و دهه های معاصر هستند . مثلا در تابستان 2002 ، هم اروپای شرقی و مرکزی ، هم بخشی از ایران و هم شرق آسیا با سیلاب های شدید دست به گریبان شد ند . این در حالی است که در نقاطی مانند ترکیه و یونان هوای شرجی و شدت گرما به ابعاد بی سابقه ای رسیده بود . در سیلابها ی یاد شده علاوه بر ویرانی و تخریب شهر ها ، روستا ها ، مزارع و محصولات زراعی ، 1700 نفر نیز جان خود را از دست داده اند و که آمارهایی این چنین نیز در سالهای بعد از آن نیز اتفاق افتاد و با ادامه این روند باید انتظار این چنین مواردی را در آینده نیز داشته باشیم .
گر چه هنوز بحث و جدل بر سر عامل اصلی این تغییر و تحولات جوی میان هواشناسان و کارشناسان محیط زیست به شدت جریان دارد، لیکن این توافق عمومی در حال قوت گرفتن است که تخریب چرخه اقلیمی زمین عمدتا از تشدید فزاینده گاز های گلخانه است .
با گرم شدن آب وهوا و تاثیر آن بر مزارع کشاورزی ، منابع غذایی انسانها کاهش می یابد ، آب بیشتری بخار می شود و در نتیجه انسانها با کمبود آب شیرین مواجه خواهند شد . این تغییرات بر روی حیوانات و گیاهان هم تاثیر منفی می گذارد . اگر این تغییرات به آرامی اتفاق بیفتد ، جانوران و گیاهان خود را با آن وفق می دهند ، اما اگر این تغییرات خیلی سریع اتفاق بیفتد ، حیات وحش با خطرات جدی روبرو می شوند . مثلا پرندگان و جانورانی که در فصلهای مختلف سال به جاهای دیگر مهاجرت می کنند ، ممکن است مکان مناسبی را برای مهاجرت پیدا نکنند یا غذایی برای خوردن نداشته باشند .
اگر دمای کره زمین افزایش ناگهانی داشته باشد اثرات مخرب و غیر قابل جبران برای جانوران - گیاهان – محصولات کشاورزی و غذایی و ...... در پی خواهد داشت . به این صورت که در بعضی از مناطق زمان برداشت محصولات ، کوتاه و کوتاه تر می شود . اگر به خاطر همین تغییرات آب هوایی ، بیابانها هم گسترش یابند با کاهش چشمگیر زمین ها و دشت های حاصلخیز دیگر جایی برای کاشت محصولات باقی نخواهد ماند .
مقدار آب دریاها در اثر ذوب شدن یخ های قطبی افزایش می یابند و از سوی دیگر بر اثر افزایش دما ، آب دریاها و اقیانوسها منبسط می شود . اگر آب اقیانوس منبسط شود ، فضای بیشتری را اشغال می کند و در نتیجه سطح آب دریا ها بالا می آید . سطح آب دریا ممکن است در قرن آینده چند سانتیمتر یا حداکثر 1 متر بالا بیاید . در اینصورت مزارع ساحلی به زیر آب می روند . در اثر بالا آمدن آب دریا منابع آب شیرین نیز غیر قابل استفاده می شوند . از دیگر اثرات مضر گرم شدن کره زمین ، تاثیر آن بر روی جنگلها می باشد . زمانی که درجه حرارت کره زمین بیش از اندازه بالا رود ، بسیاری از جنگلها طاقت این گرما را نخواهند داشت و رشد درختان به سختی ممکن خواهد شد و چه بسا که اتفاق ناخوشایند "مرگ درختان " رخ دهد . می دانیم که درختان دی اکسید کربن هوا را گرفته و آن را به اکسیژن تبدیل می کنند ، در صورت افزایش درجه حرارت دیگر درختی زنده نمی ماند که اکسیژن مورد نیاز را تامین کند ، خاک نیز دچار فرسایش می شود و حیات گونه های مختلف انسانی ، جانوری و گیاهی به خطر می افتد . همچنین دیگر اثر زیان بار گرم شدن کره زمین ، تاثیر مخرب آن بر روی جانوران می باشد . این گرمای زیاد بسیاری از گونه های جانوری را که توان انطباق با دگرگونی سریع آب و هوایی را ندارند ، نابود می کند . اگر گرمای کره زمین به طور ناگهانی افزایش یابد زیستگاه حیوانات نیز تهدید خواهد شد ، بدین سان که وقتی کوه های یخ شناور ذوب شوند پناهگاه حیوانات در ساحل دریا و جزایر، پر از آب خواهد شد و حیات آنها به مخاطره می افتد .
دیگر اثر مضر گرم شدن کره زمین ، آتش سوزی بوته زارها ، درختچه ها و جنگلها ست که در نهایت منجر به انقراض نسل گیاهان و جانوران می شود .
گاز دی اکسید کربن که مهمترین و بیشترین گازهای گلخانه ای است می تواند تاثیرات منفی قابل توجه ای روی آب دریا ها داشته باشد . با توجه به تحقیقات و مطالعات انجام شده روی اتمسفر ، دانشمندان به تازگی فهمیده اند که بیش از 50 درصد از دی اکسید کربنی که انسانها به اتمسفر وارد کرده اند در طول 200 سال گذشته توسط اقیانوسها و دریاها جذب شده است و این مقدار زیاد دی اکسید کربن باعث تغییر ساختار شیمیایی آب دریاها شده است و همین موضوع باعث سخت تر شدن شرایط زندگی برای تعدادی از جانوران آبزی شده است . از زمان آغاز عصر صنعتی (حدود سال 1800 میلادی ) مقدار دی اکسید کربن در اتمسفر از 280 قسمت به 380 قسمت افزایش پیدا کرده است . هر چند مقدار فوق نشان دهنده غلظت زیاد دی اکسید کربن در جو زمین است ، اما دانشمندان تعجب کرده اند که مقدار دی اکسید کربن موجود در جو زمین فقط نیمی از آنچه بوده است آنها محاسبه کرده اند و بعد از 10 سال تحقیقات بین المللی به این نتیجه رسیده اند که مقداردی اکسید کربن گمشده توسط دریاها و اقیانوس ها جذب شده است . بر اساس اظهارات آقای ریچارد فیلی و همکارانش از موسسه (NOAA) هر چند جذب گازها ی گلخانه ای توسط دریا از مقدار تراکم اصلی گازها در جو زمین کاسته است ، ولی همین امر موجب تغییر ساختار شیمیایی آب دریاها شده است و روند زندگی برای بسیاری از موجودات آبزی که دارای پوسته آهکی هستند مشکل شده است . مرجان ها ، نرم تنان و تعدادی از پلانکتون ها از موجودات دریایی هستند که از یونهای کربنات آب دریا برای ساخت پوسته آهکی کربناتی بدن خود استفاده می کنند؛اما به علت افزایش دی اکسید کربن در آب دریا مقدار یونهای کربنات در آب دریا کاهش می یابد و این بدان معنی است که این جانوران با کمبود مواد برای ساخت صدف هایشان مواجه می شوند و حیات آنها
مورد تهدید قرار می گیرد. تا چند سال قبل دلایل نابودی تپه های مرجانی برای دانشمندان کاملا مشخص نبود،اما هیچ دانشمندی تصور نمی کرد که دی اکسید کربن یکی از علتهای اصلی از بین رفتن تپه های مرجانی باشد. همچنین آقای فیلی و تیم او ادعا می کنند که در مناطقی از آب دریا که مقدار دی اکسید کربن بیشتری وجود دارد،صدفهای آهکی این جانوران در خطر حل شدن در آب هستند.در این رابطه آقای ویکتور فابری از دانشگاه کالیفرنیا می گوید بر اساس دانش امروز ما به نظر می رسد که با افزایش CO2آب دریا ،سرعت ساخت صدف برای این جانوران کاهش خواهد یافت. به هر حال این امر گواه تغییرات ثابت در تمام اقیانوسها نیست. بررسی های به عمل آمده نشان می دهد که
دی اکسید کربن حل شده در آب اقیانوسها به طور پراکنده حل شده است و شامل تمام اقیانوسها نمی شود .
طبق اظهارات پروفسور سابین از موسسه NOAA نیمی از دی اکسید کربن توسط فعالیت های انسان که در طول 200 سال گذشته وارد جو شده است؛بیش از 10 درصد آن توسط دریاها جذب شده و این بدان معنی است که موجوداتی که در سطح آب دریا زندگی می کنند در معرض خطر بیشتری قرار دارند و هنوز تاثیری که این گاز گلخانه ای روی شرایط آب و هوایی و اکوسیستم این موجودات می گذارد،به طور کامل برای ما مشخص نشده است.
البته اثرات مخرب این گازها چه به صورت منفرد و چه به صورت گروهی که پدیده گلخانه ای را باعث میشوند در این چند مورد خلاصه نمی شوند و ازدیاد آنها اثرات مخرب بیشتری که فعلا از چشم ما پنهان است را با برهم زدن چرخه های زیستی باعث می شوند.
+ نوشته شده در ۱۳۹۰/۱۲/۰۴ ساعت 23:39 توسط خانم بزرگ
|