21 دسامبر 2012 پایان جهان؟؟

21 دسامبر 2012 پایان جهان؟؟

21 دسامبر 2012 پایان جهان؟؟
اقوام مایا ( اینکا ها ) هزاران سال پیش در آمریکای جنوبی می زیستند و تمدن بسیار پیشرفته ای داشتند از جمله مدارک موجود راجع به این تمدن با شکوه، اثر باستانی به نام Machopicho است که در کشور پرو به عنوان یکی از عجایب هفتگانه شناخته شده، باعث حیرت دانشمندان شده است و اینکه تقویمی را طراحی کردند که تا هزاران سال بعد و حتی در عصری که ما در آن به سر می بریم درست از آب درآمده و از دقت فوق العاده ای برخوردار است، به طوری که تمام سالها و روزها و ماه هایش کاملاً درست و دقیق هستند.

اما نکته در اینجاست این تقویم که تمام ایام و ماه های تاریخ را به درستی و دقت در خودش گنجانده است، ناگهان در تاریخ بیست و یکم دسامبر سال 2012 به پایان می رسد!!!

و همین حس کنجکاوی خیلی از مردم و دانشمندان را برانگیخته است که چرا تقویم مایان ها در روز ذکر شده تمام می شود.
آیا روز 21 دسامبر سال 2012 روزی است که جهان به پایان می رسد یا اینکه آغاز دوره ای جدید است؟ آیا به پایان رسیدن تقویم مایان ها را می توان نشانه ای دانست بر وقوع یک اتفاق خاص در جهان؟
لازم به ذکر است که مایان ها مردمی بودند درون نگر که در عرفان و ستاره شناسی هم پیشرفت کرده بودند.
بنا Machopicho نام دارد که جزو عجایب هفتگانه است.
توجه کنید که این بنا چطور در این ارتفاع و در مکان صعب العبور ساخته شده است.
کوه روبرو در ابرها احاطه شده است که این ارتفاع زیاد این عمارت یا شهرک را نشان می دهد.
این عمارت در کشور پرو قرار دارد که به علت وجود رشته کو ه های آند، از این مناظر و شیب های تند در آن زیاد به چشم می خورد.
در سلسله کوه های آند چندین قله بالای 6000 متر وجود دارد.

گرم و نابود شدن زمین

گرم و نابود شدن زمین

---

انقراض یا نابودی گونه ای وضعیتی در زیست شناسی و بوم شناسی است که به پایان کار یک گونه گفته می‌شود. انقراض هنگامی پدید می‌آید که واپسین عضو یک گونه می‌میرد و آن گونه دیگر نمی‌تواند با زایش و تولید مثل طبیعی به زندگی خود ادامه دهد. این هنگامه با زمان مشخص می‌شود زیرا اطمینان دقیق از نابود شدن یک گونه به پیدا نشدن آن گونه در آینده بستگی دارد.

طی تکامل گونه‌های زیستی به دلایل گوناگون از جمله تلاش برای هم‌زیستی با محیط و یا رقابت با دشمنان طبیعی، تکامل پیدا می‌کنند و گونه‌های پیشین نابود می‌شوند که گفته می شود منقرض شده اند. به صورت طبیعی یک گونه با گذشت ۱۰ میلیون سال از پیدایش آن، منقرض شده و به گونهٔ دیگری تبدیل می شود. تخمین زده می شود که ۹۹٫۹ درصد از جانداران در طول تاریخ منقرض شده‌اند. عده‌ای از پژوهشگران بر این باورند که نیمی از گونه‌های کنونی جهان تا سال ۲۱۰۰ نابود می‌شوند.
دلیل های گوناگونی برای انقراض جانداران وجود دارد و این خود برآمده از انواع بی شمار جانداران است . ساده ترین دلیل انقراض یک گونه از دست دادن توانایی زایش آن و یا ناتوانی در رفتن به شرایط بهتر آب و هوایی است . هنگامی نیز که یک جانور در طول زمان توانایی خود برای رقابت با دیگر جانداران برای بدست آوردن غذا را از دست می دهد منجر به انقراض خود می شود.

یکی از دلیل‌های انقراض جانوران نابودی تدریجی یا ناگهانی زیست‌بوم های آن ها است. چنین چیزی یا می تواند به دلیل آلوده شدن محیط زندگی جاندار باشد و یا به دلیل کوچک شدن منطقهٔ شکار جاندار به دلیل وارد شدن یک گونه‌ی شکارچی قوی‌تر در آن منطقه. در این صورت جاندار نمی‌تواند به بقا ادامه دهد و منقرض می‌شود. آلودگی مکان زیست می تواند به نابودی کامل یک گونه در یک ناحیه منجر شود که این فرآیند می تواند به سرعت و یا با گذر زمان انجام شود. نابودی جنگل های استوایی که منجر به ازمیان‌رفتن زیست‌بوم‌های بسیار گشته یکی از نمونه‌های انقراض به دلیل نابودی زیست‌بوم‌ها است.
هنگامی که میزان مرگ‌ومیر یک گونه از میزان زایش آن جلو می‌زند احتمال انقراض در دراز مدت مطرح می‌شود. به دلیل شکار بی‌رویه جانوران به دست انسان‌ها در قرن‌های گذشته، نسل بسیاری از گونه‌ها به خطر افتاده و تعداد بسیاری نیز منقرض شده‌اند. از جملهٔ شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های انقراض یک گونه به‌وسیلهٔ شکار بی‌رویه، نابود شدن نسل ببر مازندران در ایران است که شکار مورد علاقهٔ شاهان قاجار بوده است.
انسان ها با معرفی یک گونه به یک منطقه نیز می‌توانند در نابودی دیگر گونه‌های طبیعی آن منطقه دست داشته باشند. هنگامی که دریانوردان با خود دام به مناطق ناشناخته می بردند و اقدام به پرورش آن‌ها در آن مناطق می کردند و یا نا خودآگاه گونه‌های موش از سراسر جهان با کشتی به دیگر مناطق برده می‌شدند تعادل زیست محیطی آن مناطق به هم می خورد. این گونه‌های تازه‌وارد با خود بیماری‌های ناشناخته برای گونه های بومی به همراه داشتند که باعث بیماری و مرگ آن ها می‌شد. از سویی رقابت گونه‌های نوین با گونه‌های قبلی، اغلب به انقراض گونه‌های پیشین منجر می‌شد . چنین روندی به ویژه در استرالیا و زلاند نو دیده شد.

گرم شدن زمین یا گرمایش زمین
نام پدیده‌ای است که منجر به افزایش میانگین دمای سطح زمین و اقیانوس‌ها‌ گردیده‌است. در طول ۱۰۰ سال گذشته، کره زمین به طور غیرطبیعی حدود ۰٫۷۴ درجه سانتیگراد گرمتر شده که این موضوع دانشمندان را نگران کرده‌است. برخی از دانشمندان معتقدند که دهه‌های پایانی قرن بیستم، گرم‌ترین سال‌های ۴۰۰ سال اخیر بوده است.گزارش‌ها حاكی از آن است که ۱۰ مورد از گر‌م‌ترین سال‌های جهان تنها از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۷ به ثبت رسیده است كه این میزان در ۱۵۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده است.
به نظر می‌رسد فعالیت‌های صنعتی در ایجاد این مشکل بسیار موثر است و به گرم شدن کره زمین کمک می‌کند.
از سال ۱۸۸۰ اندازه‌گیری دمای هوای کره زمین آغاز شده‌است و تا کنون نیز ادامه دارد. پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۱۴ زمین شاهد رکورد بی‌سابقه «گرم شدن» باشد.

همچنین گفته می‌شود گرم شدن کره زمین، در سال ۲۱۰۰ باعث خشکسالی شدید، گرمای سوزان و طوفان‌های وحشتناک خواهد شد. در مورد دلایل این پدیده، یک سری از تئوری‌ها بر تأثیر گاز‌های گلخانه‌ای بر این فرآیند مبتنی است و برخی دیگر فرآیندهایی نظیر فعالیت‌های آتشفشانی و زمین گرمایی و همچنین فعالیت های خورشیدی را دلیل این پدیده می‌دانند. استناد این دانشمندان برای گفته‌های خویش، وقوع دوره‌های سرد و گرم در طول مدت زمانی است که از عمر زمین می‌گذرد. به عقیده بسیاری از دانشمندان با افزایش آگاهی‌های عمومی، مصرف بهینه سوخت و انرژی، افزایش سطح فضای سبز و جلوگیری از تخریب جنگل‌ها، بازیافت مواد و استفاده از انرژی‌های جایگزین سوخت‌های فسیلی مانند باد و خورشید می‌توان این پدیده و اثرات منفی آن بر زندگی بشر را کنترل کرد.

علت گرم شدن
هیات بین المللی بررسی تغییرات آب و هوایی (IPCC) می‌گوید تغییرات جوی که در سراسر جهان مشاهده می‌شود به احتمال خیلی زیاد ناشی از عواملی است که بشر در آنها دست دارد.
آکادمی ملی علوم آمریکا نیز فعالیت انسان‌ها و تولید گازهای گلخانه‌ای را علت اصلی این پدیده معرفی می‌کند.
دانشمندان با استفاده از داده‌های جمع‌آوری شده از گیاهان، یخچال‌ها و سایر نمونه‌ها به این نتیجه دست یافته‌اند و معتقدند که این تحقیقات به‌طور قطعی تایید می‌کند که فعالیت‌های انسانی بر آب و هوا تأثیر می‌گذارد.

ولی برخی دانشمندان معتقدند که افزایش حرارت در سال‌های اخیر را می‌توان به فعالیت‌های خورشیدی و تابش آن نسبت داد. این گروه می‌گویند تصاعد دی‌اکسیدکربن و سایر گازهای گلخانه‌ای کمتر از آن است که تغییرات مشاهده شده را توجیه کند.

همچنین نابودی و آتش‌سوزی جنگل‌ها به عنوان یکی از دلایل گرم شدن دمای زمین مطرح شده است.
درحقیقت درختان با جذب دی‌ اکسید کربن، آن را ذخیره می‌نمایند که در اثر سوختن، آن را آزاد می‌نمایند. بنابراین آتش‌سوزی در جنگل‌ها می‌تواند به‌عنوان یکی از دلایل افزایش میزان دی‌اکسید کربن در اتمسفر و درنتیجه گرم شدن زمین مورد توجه قرار بگیرد. شایان ذکر است رویداد النینو میزان گرمای زمین را به طور موقت افزایش می‌دهد .

گرم شدن زمین نیز می‌تواند به انقراض گونه‌های طبیعی منجر شود. دانشمندان در حال بررسی چگونگی تاثیر این پدیده بر روند انقراض هستند. از جمله جاندارانی که از گرمایش جهانی رنج می‌برند جاندارانی هستند که در مناطق با آب و هوای سرد زندگی می‌کنند و نسبت به افزایش دما بسیار حساس‌اند.
گمان می رود عکس این روند که سرمایش جهانی است میلیون‌ها سال پیش باعث نابودی کامل دایناسور ها در زمین شده‌باشد.
با افزایش گازهای گلخانه‌ای و گرم شدن زمین بسیاری از نرم تنان همچون قورباغه‌ها نابود شده‌اند و زندگی جانداران قطب شمال و جنوبگان به خطر افتاده. هنگامی که یخ‌های قطبی آب می شوند و زیست بوم جانوران جنوبگان را کوچک تر و کوچک تر می کنند، این جانوران با کمبود غذا و مکان تولیدمثل مواجه می شوند و در خطر نابودی قرار می گیرند.

تاثیر گاز گلخانه ای
تحقیقات نشان می‌دهند بين افزایش میزان گازهای گلخانه‌ای موجود در اتمسفر با گرم شدن کره زمین ارتباط مستقیمی وجود دارد.
زمین مقداری از انرژی خورشید را جذب می‌کند و باقی آن را منعکس می‌نماید.در طی این فرآیند طول موج نور تغییر پیدا می‌کند. بعضی از گازهای موجود در جو زمین، این تابش خروجی را جذب می‌کنند. این تابش عمدتاً در محدوده فروسرخ است. مولکول گازهای گلخانه‌ای، بسیار بیشتر از سایر گازها نور مادون قرمز را جذب می‌کند. جذب انرژی توسط مولکولهای گاز سبب جنبش مولکول و افزایش انرژی آن می‌شود. وقتی این اتفاق در مقیاس بزرگ رخ دهد، مانند این است که زمین را با یک پتو پوشانده‌ایم. دمای کل نواحی زمین افزایش می‌یابد. این پدیده اثر گلخانه‌ای و گازهایی که در آن موثرند، گازهای گلخانه‌ای نامیده می‌شوند.

نتیجه های دانشمندان
برخی از دانشمندان، افزایش طوفا‌ن‌ها و گردبادهای سهمگین را یکی از نتایج گرم شدن کره زمین قلمداد می‌کنند. اغلب كارشناسان اقلیمی معتقدند كه این روند می‌تواند به وقوع خشكسالی‌ها، سیل‌ها، بادهای گرم و توفان‌های مهیب‌تر منجر شود اما بعضی از آنها هم بر این باور هستند كه بعضی از این حوادث رخ داده علامت گرم شدن زمین نیست چون این آشفتگی و نابسمانی ویژگی طبیعی آب و هوا ست. از پیامد های دیگر بالا آمدن آب دریا هاو در نتیجه رفتن مناطق ساحلی و جزایر زیر آب و رقیق شدن آب اقیانوس ها و در نتیجه افزایش باران در تمام جهان است.
گرم شدن دمای زمین باعث شده است که درجه حرارت داخلی یخچال‌های طبیعی واقع در نقاط مختلف جهان ازجمله یخچال‌های واقع در قطب شمال، قطب جنوب و چین افزایش پیدا کند و درنتیجه با آب شدن تدریجی، حجم زیادی از ذخایر این یخچال‌ها ذوب شود. این مساله از آنجا حائز اهمیت است که این یخچال‌ها بخش عمده‌ای از ذخایر آب آشامیدنی جهان را تشکیل می‌دهند.

بنابراین منابع آب آشامیدنی سالم رو به کاهش می‌گذارد و احتمال شیوع بیماری‌هایی که از طریق آب آشامیدنی ناسالم شیوع می‌یابند، بیشتر می‌شود. طبق برآوردهای سازمان بهداشت جهانی، بیماری‌هایی که از تغییرات اقلیمی و گرم شدن زمين ناشی می‌شود، هر ساله باعث مرگ و میر ۸۰ هزار نفر در کشورهای آسیایی می‌شود.

گرم شدن زمین

گرم شدن زمین

گرم شدن کلی کره زمین، به معنای افزایش میانگین دمای سطح زمین است. از اواخر سالهای  1800،

میانگین دمای کلی 4/0 تا 8/0 درجه سانتیگراد افزایش یافته است. بسیاری از کارشناسان پیش بینی کرده اند که میانگین دمای زمین در سال 2100، 4/1 تا 8/5 درجه سانتیگراد افزایش خواهد یافت. این مقدار افزایش، بیشترین مقداریست که ظرف هزار سال  اخیر، برای زمین پیش آمده است.

دانشمندان نگران این مشکلند که انسانها و اکوسیستم های طبیعی نتوانند خود را با این تغییرات سریع آب و هوایی وفق دهند. اکوسیستم شامل ارگانیزمهای زنده و محیط فیزیکی در یک محدوده مشخص است. این گرم شدن عمومی می تواند منتج  به ضررهای فراوانی شود، به همین دلیل کشورهایی در سراسر جهان، به منظور کنترل این بحران، قراردادی را به نام پروتوکل کیوتو (Kyoto) طرح کرده اند.

 

دلایل افزایش دمای سطح زمین

 

کارشناسان هواشناسی گرم شدن هوا را از سالهای 1800، آنالیز کرده اند.  اغلب آنها به این نتیجه رسیده اند که فعالیتهای انسانی عامل اصلی این گرم شدن هوا است. فعالیتهای انسانی با افزایش خاصیت گلخانه ای زمین در گرم شدن زمین دخالت دارد. اثر گلخانه ای، سطح زمین را در فرایند پیچیده ای که با همراهی نور خورشید، گازها و ذرات موجود در اتمسفر صورت می گیرد، گرم می کند. گازهایی که گرما را در اتمسفر زمین نگه می دارند یا اصطلاحا به دام می اندازند، گازهای گلخانه ای نامیده می شوند.

اصلی ترین فعالیت انسانی که منجر به گرمای زمین می شود، سوزاندن سوختهای فسیلی (زغالسنگ، نفت، گاز طبیعی) و از بین بردن جنگلها است. بیشتر سوخت فسیلی در اتومبیلها، کارخانه ها و نیروگاهها به مصرف می رسد. سوزاندن این سوختها گاز دی اکسید کربن با علامت اختصاری CO2 تولید می کند. CO2 از گازهای گلخانه ایست که روند فرار گرما از جو به فضا را بسیار کند می کند. درختان و دیگر گیاهان در روند فتوسنتز، گاز CO2 را از هوا جذب می کنند. با از بین بردن گیاهان، میزان گاز CO2 در هوا افزایش می یابد. تجزیه شدن گیاهان نیز منجر به افزایش این گاز می شود.

گروه کمی از دانشمندان معتقدند که افزایش گازهای گلخانه ای عامل اصلی این افزایش دما نیست بلکه افزایش انرژی تابیده شده از خورشید عامل اصلی می باشد. اما بیشتر کارشناسان هواشناسی تاثیر این عامل را در روند افزایش دمای عمومی کره زمین بسیار ناچیز می دانند.

 

عواقب افزایش دما

 

ادامه این افزایش دما آثار مخرب زیادی در بر دارد. ممکن است گیاهان و جانواران دریازی به مخاطره جدی بیفتند. زیستگاه های گیاهان و حیوانات دچار تغییرات اساسی می شوند. الگوهای آب و هوا دستخوش تغییرات می شوند و نتیجه آن وقوع سیل و خشکسالی و طوفانهای شدید مخرب خواهد بود. افزایش دما با ذوب نمودن یخهای قطبی، باعث بالا آمدن سطح آب دریاها می شود. در مناطق خاصی از زمین، بیماریهای انسانی گسترش می یابد و محصولات کشاورزی نابود می شوند.

 

تاثیرگرما بر آبها

 

در هنگام گرم شدن هوا، دمای آب اقیانوسها نیز افزایش می یابد و منجر به بروز مشکلاتی در اکوسیستم اقیانوسها می شود. برای مثال گرم شدن آبها ممکن است باعث بروز پدیده ای به نام سفیدی مرجانهای دریایی شود. وقتی که آب گرم می شود، مرجانها ماده ای را که عامل رنگ و تغذیه آنهاست از درون خود خارج می کنند. در این حالت رنگ مرجانها سفید می شود و چنانچه دمای آب به وضع طبیعی برنگردد، می میرند. گرمای افزوده همچنین منجر به وقوع بیاریهایی می شود که بر جانوران دریایی تاثیر گذار است.

 

تغییر شکل زیستگاه های طبیعی

 

ممکن است در محلهای طبیعی مسکونی حیوانات و گیاهان تغییرات شدیدی روی دهد. بسیاری از گونه های زیستی مشکلات زیادی برای ادامه حیات در شرایط جدید خواهند داشت. برای مثال بسیاری از گیاهان گلدار، بدون طی کردن زمستانی سرد، شکوفه نخواهند زد.

 

تاثیر گرما بر آب و هوا

 

تکرار وقوع شرایط بحرانی آب و هوا منجر به خسارات زیادی می شود. تغییرات الگوهای بارش باعث افزایش سیلابها و خشکسالی در نواحی مختلف می شود. طوفانها و تندبادها، بیشتر و قدرتنمندتر به وقوع خواهند پیوست.

 

بالا آمدن سطح آبها

 

ادامه گرم شدن هوا، در طی چند قرن، مقادیر زیادی از یخهایی که صفحه  آنتارکتیکا را پوشانده اند، ذوب می کند. در نتیجه سطح آبها در کل زمین بالاتر می آید. بسیاری از مناطق ساحلی ممکن است دچار سیل زدگی، فرسایش، از بین رفتن زمینهای خشک و ورود آب دریاها به آبهای شیرین شوند. بالا آمدن آب دریاها ممکن است منجر به غرق شدن شهرها، جزایر کوچک و دیگر مناطق زیستی شود.

 

تهدید سلامت انسانها

 

بیماریهای گرمسیری نظیر مالاریا و تب دنگی (dengue) به مناطق زیادی شیوع پیدا می کند. ادامه یافتن گرما و شدت یافتن آن می تواند عامل مرگ و میرهای زیاد و بیماریهای گوناگون شود. سیل و قحطی، گرسنگی و سوء تغذیه را افزایش خواهد داد.

 

خنک کردن زمین

 

کارشناسان هواشناسی در حال حاضر مشغول مطالعه برای کنترل و محدود کردن افزایش دمای کره زمین می باشند. دو روش کلیدی به این منظور وجود دارد: اول محدود کردن تولید گاز CO2 و دوم تصفیه هوا.

 

محدود کردن انتشار گاز CO2

 

 دو تکنیک تاثیرگذار برای محدود کردن تولید CO2 وجود دارد: اول جایگزین کردن منابع دیگر انرژی به جای سوختهای فسیلی و دوم استفاده بهتر از سوختهای فسیلی.

منابع انرژی جایگزین سوخت فسیلی، CO2 تولید نمی کنند. این منابع شامل باد، نور خورشید، انرژی هسته ای و حرارت زیر زمین می باشند. دستگاههایی به نام توربین بادی می توانند انرژی باد را به انرژی الکتریکی تبدیل کنند، باطریهای خورشیدی نیز می توانند نور خورشید را به انرژی الکتریکی تبدیل کنند و نیروگاههای حرارت زیرزمین می توانند از گرمای موجود در لایه های زیرین خاک انرژی الکتریکی به دست آورند.

استفاده از این منابع هزینه های بیشتری را نسبت به سوختهای فسیلی در بر دارند. با اینحال پیشرفت تحقیقات درباره استفاده از آنها می تواند منجر به کاهش هزینه های آنها نیز شود.

تصفیه هوا به دو شکل صورت پذیر است: اول، انبارهای زیر زمین یا زیر آب. دوم، ذخیره سازی در گیاهان زنده.

با تزریق و ورود CO2 تولید شده در صنعت به زیر زمین یا در اقیانوس می توان این گاز را ذخیره کرد. مناسبترین مکان در اعماق زمین برای انجام این کار، انبارهای طبیعی نفت و گازیست که بیشتر ذخایر آنها استخراج شده است. با ورود این گاز به این گونه انبارهای طبیعی، استخراج بازمانده ذخایر آنها بسیار آسانتر می شود. سود ناشی از تسهیل بهره برداری، هزینه های این روش تصفیه را جبران می نماید. رسوبات عمیق نمک و زغالسنگ نیز مکان مناسبی برای انجام ذخیره سازی CO2 می باشند.

اقیانوسها می توانند CO2  بیشتری ذخیره کنند اما دانشمندان هنوز موفق به تخمین آثار محیطی این ذخیره سازی نشده اند.

 

ذخیره سازی در گیاهان

 

گیاهان سبز به هنگام رشد، CO2  موجود در جو را جذب می کنند. آنها کربن موجود در CO2  را با هیدروژن ترکیب کرده، قند ساده تولید می کنند و آنرا در بافت خود ذخیره می نمایند. پس از مرگ گیاه، با تجزیه آن، گاز CO2 از آن متساطع می شود. اکوسیستمهایی با زندگی گیاهی غنی،  می توانند CO2 بیشتری را در خود حبس نمایند.

 

پروتوکل کیوتو

 

در سال 1997، نمایندگان 160کشور جهان در کیوتوی ژاپن گرد هم آمدند و قرار دادی به نام پروتوکل کیوتو را تنظیم کردند. این قرارداد برای کاستن انتشار گازهای گلخانه ای است. از سال 2008 تا 2012، سی و هشت کشور صنعتی ناچار به کاستن انتشار گاز CO2 و پنج کشور دیگر ناچار به کاستن انتشار گازهای گلخانه ای خواهند بود. این کشورها باید 1990 مرکز انتشار خود را کنترل نموده و سالانه 95 درصد از میزان انتشار آنها را کاهش دهند. این قرارداد شامل حال کشورهای در حال توسعه نمی باشد. اما کشورهای صنعتی را تشویق می کند که داوطلبانه با کشورهای درحال توسعه برای کاهش میزان انتشار گازهای گلخانه ای همکاری کنند.

 

 

بررسی گرم شدن

 

پیش از استفاده از وسایل گرما سنج، دانشمندان بر اساس نشانه های فراوانی، افزایش دمای کره زمین را مورد بررسی قرار داده بودند. نشانه ها حاکی از این بود که افزایش دما از سالهای 1900، در هزار سال اخیر بی سابقه بوده است.

در سال 2001، هیئتی با مسئولیت کنترل تغییرات آب و هوا به نام IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change)که از طرف سازمان ملل پشتیبانی می شدند، نتایج بررسی های به اثبات رسیده در خصوص گرم شدن زمین را منتشر کردند. کارشناسان هواشناسی مشغول بررسی عوامل طبیعی و دخالتهای انسان در گرم شدن زمین ظرف 100 سال اخیر شدند.  هیئت IPCC همچنین نتیجه پیش بینی های دمای هوا تا سال 2100 را اعلام نمود.

در هر حال بررسی ها نشان می دهند که راه حل فوری برای این مسئله وجود ندارد. حتی اگر تمام منابع انتشار گاز CO2 را ناگهان حذف کنیم، روند گرم شدن هوا، به دلیل وجود گازهای گلخانه ای که در حال حاضر وارد جو شده اند، تا سال 2100 ادامه خواهند داشت.

 

گرم شدن زمين و تغيير آب و هوا

مفاهیم اولیه

• گرم شدن زمين و تغيير آب و هوا
• اثرگلخانه‌اي
• گازهاي‌گلخانه‌اي
• گرم شدن زمين چه عواقبي به دنبال دارد؟
• معرفي كشور ايران
• ارزيابي اثرات تغيير آب و هوا بر ايران
• ارزيابي روشهاي كاهش گازهاي گلخانه اي در ايران

 

 

گرم شدن زمين و تغيير آب و هوا

با آغاز انقلاب صنعتي در اوايل قرن نوزدهم ميلادي و رشد روز افزون تحولات بشري، تغييرات گوناگوني نيز در زندگي انسانها رخ داده است. نياز بشر به انرژي و مصرف انواع سوختهاي فسيلي نظير زغال سنگ، نفت و گاز طبيعي باعث افزايش شديد گازهايي مانند دي‌اكسيدكربن (CO₂) در جو شده است. افزايش جمعيت كره زمين كه باعث تغيير كاربري زمين، تخريب جنگلها، افزايش فعاليتهاي كشاورزي و دامداري و توليد ضايعات جامد و مايع شده است، تبعات مختلفي به همراه داشته است. پديده تغيير آب و هوا يكي از اين تبعات است. رشد جمعيت و پيشرفت تكنولوژي در قرن اخير به رشد ميزان تقاضاي حاملهاي انرژي منجر شده است.

انسانها با مصرف انرژي حاصل از سوختهاي فسيلي و توليد بيش از حد گازهاي‌‌گلخانه‌اي توازن انرژي زمين را بهم مي‌زنند. ادامه روند افزايش ميزان تقاضا و مصرف انرژي در چند دهه آينده، تغيير كاربري زمين، گسترش فعاليتهاي كشاورزي و دامداري و افزايش ضايعات جامد و مايع پديده‌گلخانه‌اي را در جو زمين تشديد خواهد كرد. مدلهاي جوي پيش‌بيني مي‌كنند كه تا سال ۲۱۰۰، دماي كره زمين از ۱ تا ۵/۳ درجه سانتيگراد افزايش خواهديافت كه اين مقدار بيش از تغييرات دمايي ۱۰۰۰۰ سال گذشته خواهدبود. شكل (۱) روند تغييرات دمايي زمين را در دو قرن اخير نشان مي‌دهد.

انتشار روز افزون گازهاي‌گلخانه‌اي، توليد هواويزه‌ها (آئروسل‌ ها)، تغيير در ضريب انعكاس زمين و آلودگي حرارتي، عوامل مختلفي هستند كه بر سرعت پديده تغيير آب و هوا تاثير مي‌گذارند و در اين بين تاثير و اهميت گازهاي‌ گلخانه‌اي بسيار بيشتر و شناخته ‌شده‌تراست.

شكل ۱- روند تغييرات دماي زمين در محدوده سالهاي ۱۸۶۰ تا۱۹۸۰

اثرگلخانه‌اي

تابشهاي خورشيدي پس از عبور از فضا به زمين و اتمسفر رسيده و قسمت اعظم آن توسط كره‌ زمين جذب مي‌شود. كره زمين پس از گرم‌شدن، امواج گرم را به صورت تابشهاي فروسرخ به فضا باز مي تابد. قسمتي از اين تابشهاي فروسرخ از اتمسفر عبورمي كند و قسمتي ديگر توسط گازهاي‌گلخانه‌اي موجود در اتمسفر جذب‌ و به سطح زمين بازتابانيده مي‌شود (شكل ۲).

شكل ۲- موازنه انرژي بين زمين و فضا

گازهاي‌گلخانه‌اي موجود در جو زمين، كسري از انرژي خورشيدي رسيده به زمين را در داخل اتمسفر نگه مي‌دارند و دماي زمين در اثر اين انرژي درحد مناسبي ثابت باقي مي‌ماند. اين عمل گازهاي‌گلخانه‌اي را اثر گلخانه‌اي ناميده‌اند. لازم به ذكر است كه اگر اثر‌گلخانه‌اي در اتمسفر زمين وجود نداشت، دماي كره زمين حدود 5/15درجه سانتيگراد نسبت به حال كمتر مي‌شد و عصر يخبندان ديگري را رقم مي‌زد.

همچنين، در صورتي كه موجودي گازهاي‌گلخانه‌اي در داخل اتمسفر، زيادتر از حد متعارف شود، موازنه انرژي زمين بهم مي‌خورد و انرژي بيشتري در داخل اتمسفر زمين باقي مي‌ماند. انرژي بيشتر، گرم شدن زمين را به دنبال خواهدداشت.

شكل ۳- سهم گازهاي مختلف گلخانه‌اي در اتمسفرزمين بر حسب درصد در سال ۱۳۷۳

گازهاي‌گلخانه‌اي

بخارآب (H₂O)، دي‌اكسيدكربن (CO₂)، اكسيدنيترو (N₂O)، متان (CH₄)، ازن جو پايين (O₃)، كلروفلوئوروكربنها (CFCs)، هيدروفلوئوروكربنها(HFCs) و پرفلوئوروكربنها(PFCs) گازهاي‌گلخانه‌اي نام دارند. تمامي اين گازها در ايجاد پديده گلخانه‌اي در جو زمين نقش دارند و در اين ميان بخار آب و دي اكسيدكربن مجموعا ۹۰ درصد از سهم اثر گلخانه‌اي را به خود اختصاص مي دهند.

گازهاي‌گلخانه‌اي بطور طبيعي در جو زمين وجود دارند اما فعاليتهاي انسانها و آلودگيهاي ناشي از اين فعاليتها، مقدار گازهاي مذكور را بطور غير طبيعي افزايش مي‌دهد. در نتيجه گرماي ناشي از تابش اشعه خورشيد در جو زمين محبوس مي‌شود و دماي كره زمين را بالا مي‌برد.

گازهاي‌گلخانه‌اي داراي منابع توليدكننده طبيعي و غير طبيعي هستند. اين منابع چشمه‌هاي گازهاي‌ گلخانه‌اي ناميده مي‌شوند. از طرفي مقدار گازهاي‌ گلخانه‌اي در اثر تغيير و تحولات شيميايي در جو يا توسط منابع جذب كننده اين گازها كه اصطلاحا چاهك ناميده مي‌شوند، كاهش مي‌يابد. هر گاز گلخانه‌اي طول عمر مشخصي دارد و با توجه به نوع گاز‌‌گلخانه‌اي ميزان تاثير آن بر شدت اثر گلخانه‌اي نيز متفاوت است. معمولا گاز دي‌اكسيدكربن به عنوان مبناي تعيين ميزان تاثير گاز گلخانه‌اي بر گرماي زمين، درنظرگرفته‌مي‌شود و پتانسيل گرمايش ساير گازها نسبت به اين گاز سنجيده مي‌شود. جدول زير گازهاي ‌گلخانه‌اي، منابع انتشار و طول عمر آنها را در جو زمين نشان مي‌دهد.

جدول ۱- خلاصه مشخصات گازهاي‌گلخانه‌اي

گازهاي‌ گلخانه‌اي	منابع		چاهكها	طول عمر در جو زمين
	غير طبيعي	طبيعي
دي‌اكسيدكربن CO2	سوزاندن سوختهاي فسيلي، جنگل زدايي، تخمير هوازي ضايعات جامد و مايع	---	اقيانوسها- جنگلها	۵۰ سال
متان CH4	فضولات حيواني، شاليزارهاي برنج و سوزاندن سوختهاي فسيلي، تخمير بی‌هوازي ضايعات جامد و مايع	مرداب و اقيانوسها	جذب توسط باكتريهاي موجود در خاك و انجام واكنشهاي شيميايي در جو	۱۰ سال
اكسيد نيترو N2O	خاكهاي تقويت شده با كودهاي شيميايي، سوختن زيست توده و احتراق سوختهاي فسيلي	فرآيندهاي ميكروبي در خاك و آب اقيانوسها و خاكهاي طبيعي	جذب بوسيله خاك و واكنشهاي فتوشيميايي در استراتوسفر	۱۴۰ - ۱۹۰ سال
ازن O3	---	واكنشهاي پيچيده فتوشيميائي در جو	واكنش با راديكالهاي آزاد در جو و واكنشهاي پيچيده فتوشيميايي	چند ساعت تا چند روز

گرم شدن زمين چه عواقبي به دنبال دارد؟

دما و ميزان بارش برف و باران، هر دو بر آب و هوا تاثير مي‌گذارند. مقادير دما و ميزان بارش باران در هر منطقه نيز متاثر از عرض‌جغرافيايي، ارتفاع و جريانهاي‌اقيانوسي آن منطقه مي باشد. تغيير آب و هوا پديده‌اي است كه ميزان تاثير عوامل فوق را بر آب و هواي هر منطقه تغيير مي‌دهد و تاثيرات نامطلوبي را به جاي مي‌گذارد. برخي پيامدهاي شناخته‌شده ناشي از تغيير آب و هوا عبارتند از :

• بالا آمدن سطح آب درياها و كاهش منابع آب شيرين
• تغييرات آب و هواي منطقه اي در عرضهاي بالا و نيمكره شمالي
• تغيير در ميزان بارش باران و جهت وزش باد
• افزايش بلاياي طبيعي مثل طوفان، گردباد و سيل
• افزايش ميزان خشكسالي و توسعه مناطق بياباني
• افزايش آلودگي هوا در برخي مناطق در اثر افزايش بادهاي گرم
• اثر احتمالي بر گسترش بيماريهايي نظير مالاريا

معرفي كشور ايران

كشور جمهوري اسلامي ايران در آسياي غربي قراردارد. اراضي ساحلي آن از شمال به درياي خزر و مرزهاي آن به آذربايجان و تركمنستان منتهي مي شود. در غرب با تركيه و عراق همجوار است. در جنوب به خليج فارس و درياي عمان مي رسد و در شرق با كشورهاي پاكستان و افغانستان همسايه است. زبان رسمي و اداري آن فارسي دري است. جمعيت آن در سال 1373 (سال پايه كنوانسيون تغيير آب و هوا ) در حدود 7/57 ميليون نفر بود. در حال حاضر جمعيت در حدود 72 ميليون نفر تخمين زده مي شود.
ايران آب و هواي متنوعي دارد. تقريبا5/35% سرزمينهاي آن داراي آب و هواي بسيار خشك، 9/29% خشك، 1/20% نيمه خشك، 5% مديترانه اي و 10% مرطوب ( از نوع سرد كوهستاني) است. در نتيجه بيش از 82% قلمرو ايران در منطقه خشك و نيمه خشك قرار دارد. متوسط بارندگي در ايران در حدود 250 ميليمتر است كه اين مقدار كمتر از يك سوم متوسط بارش در دنيا (860 ميليمتر) است. نكته مهم ديگر در مورد اقليم ايران، محدوده وسيع دمايي آن است كه گاهي از 20- تا 50+ درجه سانتيگراد تغيير مي كند.
خشكسالي شديد اغلب به عنوان يك خصوصيت آب و هوايي ايران شناخته شده است. ايران در طول سه سال گذشته خسارات زيادي را به علت خشكسالي تحمل كرده است.

اثرات سوء تغييرات آب و هوا بر ايران

بر اساس تحقيقات و ارزيابي هاي انجام شده در طرح توانمندسازي تغيير آب و هوا تحت نظر كنوانسيون تغيير آب و هواي سازمان ملل متحد و با استفاده از سناريوهاي مطرح شده توسط IPCC ، اگر ميزان غلظت دي اكسيد كربن تا سال 2100 دو برابر شود، دماي متوسط ايران به ميزان 5/1 تا 5/4 درجه سانتيگراد افزايش خواهد يافت كه اين مسئله تغييرات محسوسي را در منابع آبي، ميزان تقاضاي انرژي، توليدات كشاورزي و نواحي ساحلي موجب خواهد شد.
تغيير الگوي دمايي، كاهش منابع آبي، افزايش سطح درياها، تخريب نواحي ساحلي، از بين رفتن محصولات كشاورزي و غذايي، تخريب جنگل، تناوب و تشديد خشكسالي و تهديد سلامت انسان ها از اثرات زيان آور مستقيم تغييرات آب و هوا مي باشند. از اثرات غير مستقيم تغير اقليم مي توان به آسيبهاي اقتصادي ناشي از اقدامات مقابله اي كشورهاي توسعه يافته اشاره كرد.

ارزيابي اثرات تغيير آب و هوا بر ايران

دما و ميزان بارش

به‌منظور ارزيابي ميزان آسيب‌پذيري كشور در اثر عدم كنترل رهايش گازهاي‌گلخانه‌اي، شش سناريوي متفاوت طراحي شده‌اند. اين سناريوها خود تركيب منتخبي از مدلها و سناريوهاي متفاوت مانند دو مدل جي‌سي‌ام (HadCM2 وECHAM4)، سه سناريوي انتشار (IS92a, IS92b and IS92c) و سه حساسيت اقليمي متفاوت مي‌باشند. در اين تركيبها سه وضعيت مختلف براي انتشار گازهاي گلخانه‌اي در نظرگرفته‌شده‌است كه به ترتيب عبارتند از:
الف) ميزان انتشار پايين
ب) ثابت نگهداشتن ميزان انتشار در شرايط فعلي و
ج) ميزان انتشار بالا

در نهايت نتايج مدلسازي انجام‌شده بين تركيبات سناريوها و حساسيت‌هاي اقليمي مختلف نشان مي‌دهد كه براي حالت (الف) افزايش دما بين 1 تا 5/1 درجه سانتيگراد، براي حالت (ب) افزايش دما بين 5/2 تا 1/4 درجه سانتيگراد و براي حالت(ج) اين افزايش دما بين 9/5 تا 7/7 درجه سانتيگراد مي باشد. همچنين همين تركيبها براي به تصوير كشيدن تغييرات بارندگي در كشور مورد استفاده قرار گرفت كه نتايج آن عبارتند از:

• براي شرايط الف - 11% تا 1/19% كاهش بارش نسبت به سال پايه
• براي شرايط ب - 9/30% تا 50% كاهش نسبت به سال پايه
• براي شرايط ج - 58% تا 80% كاهش نسبت به سال پايه

منابع آبي
براي بررسي ميزان اثرات گرم شدن زمين بر منابع آبي ايران، تحقيقات مختلفي بااستفاده از داده هاي آبي ـ هواشناسي و مدلهاي رواناب مختلف كه با سناريوهاي انتشار و تغييرات دمايي نيز ادغام شده‌اند، انجام شده‌است. نتيجه داده‌هاي رواناب دوره اي كه از 398 ايستگاه آب سنجي گردآوري شده‌اند، نشان مي‌دهد كه شاخص سيلاب در 47% آنها تغيير كرده است. بعلاوه در 600 ايستگاه هواشناسي مورد مطالعه در طي سالهاي 2000-1990 مشخصا تغييرات اقليم مشاهده شده است.
مدل درازمدت رواناب كه براي 30 حوضه رودخانه اي استفاده شد، نشان مي‌دهد كه افزايش دما، حجم رواناب را در زمستان، به دليل تبديل بارش برف به باران و در بهار، به دليل آب شدن سريع برفها افزايش مي‌دهد. همچنين مشخص شده است كه افزايش دما بر رواناب حوضه هاي آبگير تاثير گذاشته و نوسانات رواناب ناشي از بارندگي را كاهش مي دهد.

كشاورزي

افزايش دماي پيش بيني شده در اثر تغييرات آب و هوايي باعث كاهش باروري نشاء برنج، كاهش طول عمر ذرت، نارسي گندم و كاهش جوانه زني سيب زميني مي گردد.
از طرفي ديگر تغييرات آب و هوايي با كاهش ميزان و زمان بارش، بر اساس داده هاي تاريخي، باعث كاهش توليد گندم و پنبه مي گردد. بطوريكه خشكسالي هاي اخير در محدوده سالهاي 78-1377 باعث كاهش 1,050,000 تن محصول گندم آبي و 2,543,000 تن محصول گندم ديم گرديد. اين نتايج نشان مي دهند كه بخش كشاورزي ايران در برابر پديده تغيير آب و هوا بسيار آسيب پذير مي باشد.

جنگل و كاربري زمين

گرم شدن زمين بر بخش جنگل به شدت تاثير مي گذارد. تغيير محل رويش طبيعي گونه هاي گياهي جنگلي، بخصوص گونه هاي مقاوم و انقراض گونه هاي نيمه مقاوم از نمونه هاي اين تاثيرات مي باشند. رويش طبيعي گياهان جنگلي آشفته شده و منجر به كاهش توليد چوب و محصولات غير چوبي در جنگل مي شود. هجوم دام به عرصه هاي جنگلي و مراتع و تشديد بيماري گياهان باعث تسريع فرسايش زمين، مخصوصاً در مناطق خشك و نيمه خشك مي گردد. افزايش سطح آب دريا در خليج فارس و درياي عمان باعث تخريب جنگلهاي دريايي حرّا (مانگرو) مي گردد. در اثر كاهش مقدار علوفه در جنگلها، كه مي تواند در برخي موارد نشانه اي از شروع بيابان زائي باشد، شرايط زيست محيطي براي حيات وحش در مناطق جنگلي به سرعت نامساعد مي گردد . افزايش دما و خشكسالي باعث تخريب پوشش گياهي شده و به پيامد آن فرسايش خاك تسريع مي گردد كه در نهايت به علت تضعيف ظرفيتهاي اكولوژيكي منطقه در اثر اين تخريب ها پيامدهاي اجتماعي ناگواري نظير مهاجرت اتفاق مي افتد.

نواحي ساحلي
شمال كشور ايران مركز توليدات كشاورزي مي باشد. صنايع توليد انرژي در منطقه جنوب قرار دارند و مركز استخراج نفت و صدور آن به‌شمار مي‌روند. اكثر بنادر بزرگ صدور كالا در جنوب مستقر شده اند. حضور اين صنايع در شمال و جنوب ايران نشان مي‌دهد كه نواحي ساحلي كشور تا چه حد نسبت به اثرات تغيير آب و هوا آسيب‌پذير مي‌باشند.
با توجه به داده هايي كه در طي ده سال در ساعت هاي مختلف از سه ايستگاه (چابهار، بندر عباس و بوشهر) جمع‌آوري شده‌اند، ميانگين افزايش متوسط سطح آب دريا در خليج فارس و درياي عمان 5/4 ميليمتر در سال بوده است كه با سناريوي سال 1995 IPCC مطابقت مي كند. بعضي از اثرات افزايش دما و سطح آب دريا در نواحي ساحلي عبارتند از:
فرسايش كناره هاي ساحلي در شمال و جنوب، آب گرفتگي زمينهاي پست مثل شبه جزيره ميانكاله و خليج گرگان، سفيد شدگي گسترده آبسنگهاي مرجاني، نفوذ آب شور در آبهاي شيرين در اثر آب گرفتگي زمينهاي ساحلي همگي مثالهايي از آسيب پذيري سواحل شمالي و جنوبي ايران مي باشند.
از منظر اقتصادي اجتماعي، تغيير اقليم اثرات سوء شديدي بر بهداشت و رفاه خانوارها دارد كه از آن جمله مي‌توان به تامين آب‌شيرين در مناطق‌ساحلي اشاره نمود. نفوذ آب شور به داخل آبهاي سطحي و زيرزميني از مهمترين پيامدهاي تغييراقليم در منطقه – بويژه در حوضه آبريز رودخانه كارون- محسوب مي‌شود. رودخانه كارون اصلي‌ترين منبع تامين آب شرب براي شهرهايي با جمعيت بيش از يك ميليون نفر است و نفوذ آب شور در اثر افزايش سطح آب دريا و كاهش دبي آب رودخانه‌ها يكي از موضوعات مورد بحث درباره اين رودخانه بوده و هست.

بهداشت
تغيير آب و هوا تاثير مستقيمي بر سلامتي انسانها دارد. انتظار مي رود كه گرم شدن زمين منجر به افزايش بيماريهاي قلبي و عروقي، تنفسي و بيماريهاي عفوني و ميكروبي گردد. مالاريا، يكي از بيماريهايي كه در مناطق استوايي شايع است، در استانهاي گرمسيري ايران نيز رايج است. تحقيق بر روي ميزان بروز مالاريا از سال 1982 تا 1988 در كشور نشان مي دهد كه ميزان موارد ابتلاء به اين بيماري عليرغم افزايش امكانات بهداشتي و درماني رو به رشد است.

انرژي و فرايندهاي صنعتي
كاهش راندمان نيروگاههاي حرارتي، كاهش در توليدات نيروگاههاي آبي در اثر كاهش سطح آب پشت سدها، تخريب نواحي ساحلي، اسكله هاي نفتي، تاسيسات گاز و پتروشيمي در نواحي ساحلي جنوبي در اثر طوفانهاي دريايي شديد، همگي تاثيرات محسوس ناشي از تغيير آب و هوا هستند. همچنين پيش بيني مي شود كه گرم شدن زمين باعث افزايش تقاضاي برق به ميزان 20,000 مگاوات در طول 50 سال آينده گردد.

ارزيابي روشهاي كاهش گازهاي گلخانه اي در ايران

پتانسيل كاهش انتشار گازهاي‌گلخانه‌اي در كشور بدليل فرسودگي صنايع مصرف كننده حامل هاي انرژي بالاست. در بخش انرژي، سياستهاي اصلي مبتني بر توليد برق با استفاده از فن آوريهاي پاك و پربهره و نيز پالايشگاههاي دوستدار محيط زيست، بهينه سازي فن آوري وسايل نقليه و ناوگان حمل و نقل عمومي و استفاده از لوازم برقي و ساختمانهاي با بهره وري بيشتر مي باشد. به همين ترتيب در بخش غير انرژي استراتژيهاي كاهش شامل مديريت مزارع و ترويج دامداري مدرن، محافظت از جنگلها و ساير منابع طبيعي، كنترل مضاعف و تصفيه پسابها، مديريت مواد زائد و بازيافت آنها است.

بخش انرژي

• افزايش بهره وري انرژي

  افزايش بهره وري انرژي يكي از اقتصادي ترين گزينه ها براي كاهش انتشار گازهاي‌گلخانه‌اي با پتانسيلي در حدود 31% تا سال 1400 است. با استفاده بهينه از حاملهاي انرژي و افزايش سهم گاز طبيعي در سبد تقاضا مي توان نرخ رشد انتشار سالانه دي اكسيد كربن را از 2/4% در سال 1378 به 4/2% در سال 1400 كاهش داد.
  در همين راستا روشهاي كاهش مبتني بر بهره وري انرژي شامل افزايش سهم نيروگاههاي سيكل تركيبي در توليد برق، تدوين استانداردهاي مناسب مصرف انرژي در ساختمانهاي مسكوني و تجاري، اجباري كردن استفاده از برچسبهاي انرژي براي لوازم برقي خانگي و تقويت تكنولوژي وسايل نقليه مي باشد.

• جايگزيني سوخت

  مقدار انتشار CO2 از نيروگاههاي حرارتي، با جايگزين‌كردن سوختهاي مايع مثل نفت، گاز و سوختهاي سنگين با گاز طبيعي از مقدار 4/89 ميليون تن در سال 1378 به 83 ميليون تن در سال 1384 خواهدرسيد كه كاهش 2/7 درصدي در طول اين دوره را نشان خواهدداد.
  بازيابي گازهاي همراه براي تزريق به چاههاي نفت و توسعه تكنولوژيهاي تبديل گاز به مايع (GTL) مي‌تواند كمك موثري براي كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌اي باشد.

• استفاده از منابع انرژي تجديد پذير و پاك

  دولت ايران، اقدامات مثبتي را براي توسعه منابع انرژي تجديد پذير در پيش گرفته است. انرژي بادي و خورشيدي، زمين گرمايي، انرژي امواج و جزر و مد، انرژي هيدروژني، انرژي هسته اي و آبي نمونه هايي از منابع انرژي تجديدپذير و پاك به‌شمار مي‌روند كه پتانسيل مناسبي در كشور در بكارگيري اين منابع انرژي وجود دارد. تا سال 1384 سهم انرژيهاي آبي، زمين گرمايي و هسته اي در توليد نيرو به ترتيب به سطح 7700، 1200و 1000 مگاوات خواهد رسيد.

در بخش غير انرژي

بخشهاي غير انرژي مثل كشاورزي، جنگل، ضايعات جامد و مايع در مقايسه با بخش انرژي، سهم بسيار كوچكي را در انتشار گازهاي‌گلخانه‌اي دارند. اصلي ترين روشهاي كاهش در اين بخش، افزايش بهره وري نشخوار كنندگان، تقويت تكنيكهاي كشت برنج و مديريت پسماندهاي كشاورزي را در بر مي گيرد. جنگل كاري، احياي جنگل، خروج دام از جنگل و استفاده از سوختهاي فسيلي به جاي چوب در مناطق جنگلي نيز از ديگر سياستهاي مهم اين بخش هستند. مديريت دفن ضايعات جامد و بازيابي متان از محل دفن بهداشتي زباله در بخش ضايعات نيز اقدامات ديگري هستند كه در اين بخش پيشنهاد شده اند.

تاثير سياستهاي كاهش بر روند انتشار گازهاي گلخانه اي

سياستهاي كاهش در بخش انرژي كشور بسيار موثرتر از سياستهاي كاهش در ساير بخشها مي باشند. با اجراي سياستهاي پيشنهاد شده براي زيربخشهاي انرژي ميتوان ميزان انتشار گازهاي گلخانه اي را از 822,489 هزار تن به 614,639 هزار تن دي اكسيد كربن در سال 2010 كاهش داد. اگر دولت براي جمع آوري گازهاي همراه و تزريق آنها به چاههاي نفت اقدام نكند و جمع آوري گازهاي همراه فقط به عنوان يك سياست كاهش پيشنهاد گردد، در آنصورت ميزان كاهش انتشار گازهاي‌گلخانه‌اي در سال 2010 در حدود 627,330 هزار تن معادلCO2 خواهد بود.
در حال حاضر سهم منابع انرژي تجديدپذير در توليد برق اندك و هزينه برق توليدي از آنها بسيار بالاست. از اين رو عمده سياستهاي كاهش بايستي بر جايگزيني سوختهاي سنگين با گاز طبيعي، برق آبي، سيكل تركيبي، توليد همزمان گرما و برق از انرژي هسته‌اي متمركز شود.
جايگزيني سوخت و بهينه سازي مصرف انرژي در صنعت سيمان و بخصوص صنايع توليد آهن و فولاد به عنوان سياستهاي موثر در كاهش انتشار پيشنهاد مي گردند به گونه اي كه نرخ بازگشت سرمايه در صنعت سيمان با اجراي بهره وري انرژي و تغيير سوخت به ترتيب70%، 50% و در صنايع آهن و فولاد به ترتيب 134% و 182% است. اقدامات اساسي نيز براي كاهش انتشار گازهاي گلخانه اي از بخش حمل و نقل كشور پيشنهاد شده اند. اين اقدامات يك مجموعه برنامه روشهاي كاهش را در بر مي گيرد كه بر روي بهينه سازي تكنولوژي وسايل نقليه، افزايش ناوگان حمل و نقل عمومي، توليد سوخت با كيفيت بالا و توسعه حمل و نقل ريلي متمركز شده است.
با اجراي سياستهاي كاهش در تمام زيربخشهاي انرژي و غير انرژي، ميزان انتشار گازهاي گلخانه اي از791,560 هزار تن به 150,752 هزار تن تا سال 2010 كاهش خواهد يافت.
در سال 2010 از بين زيربخشهاي مختلف، سياستهاي كاهش در بخش نيروگاهي و حمل و نقل به ترتيب با 32% و 20% بيشترين تاثير را در كاهش انتشار گازهاي گلخانه اي و سياستهاي كاهش انتشار در بخشهاي كشاورزي و جنگل با 7% و 6% كاهش، كمترين اثربخشي را بدنبال خواهد داشت.