تغييرات آب و هوا

تغييرات آب و هوا

گرم شدن آب و هوای کره زمین و تغییر اقلیم یکی از مهم ترین مسایل زیست محیطی جهان است . مدت هاست که دیگر از برف و سرمای گذشته ها خبری نیست. برف کم می بارد و دوامی ندارد. رودها و چشمه ها پیوسته خشک می شود ، کشاورزی صدمه می بیند و بسیاری از مردم جهان با مشکل کمبود آب آشامیدنی روبرویند. کشور ما نیز با مسایل متعددی در این رابطه روبروست. شناخت هر چه بیشتر این مشکل به ما در اندیشیدن تمهیدی برای متوقف کردن روند گرمایش زمین و پیشگیری از عواقب آن یاری خواهد کرد. در این مقاله به اختصار به تغییر آب و هوا و عواقب آن اشاره می کنیم و در بخش دوم راه های مبارزه با آن را برخواهیم شمرد.

دكتر دیوید كینگ ، مشاور ارشد دولت انگلستان در تحقیقات علمی، اخیرا نتیجه تحقیقات جدید تیم دانشمندان خود را اعلام كرده كه بر اساس آن رابطه بین میزان دی اكسید كربن جو و گرمای كره زمین در 740 هزار سال گذشته به اثبات رسیده است. آنها یك قطعه یخ قطب جنوب را تا عمق 3 كیلومتر حفر كرده اند و عمر لایه های مختلف را تعیین كرده و نیز غلظت دی اكسید كربن آنها را اندازه گرفته اند. قدیم ترین لایه این قطعه یخ 740 هزار سال قدمت داشته است . نتیجه ای كه به دست آمده آن است كه در تمام این740 هزار سال غلظت دی اكسید كربن بین 200 تا 270 قسمت در میلیون نوسان داشته و هیچ گاه بالاتر نرفته است حال آن كه غلظت آن در سال 2004 میلادی 377 قسمت در میلیون بوده است. در این 740 هزار سال چندین بار عصر یخ روی داده و دوباره هوا گرم شده اما در تمام سال های عصر یخ غلظت دی اكسید كربن حدود 200 بوده و در گرم ترین سال ها نیز هیچ گاه بالاتر از 270 نبوده است.

هنگامی كه انقلاب صنعتی شروع شد ، یعنی در قرن هجدهم، غلظت دی اکسید کربن ( گازکربنیک ) جو زمین 270 قسمت در میلیون بود و اكنون غلظت آن به 377 قسمت در میلیون رسیده است . این مقدار نه تنها در740 هزار سال گذشته بلكه احتمالا از 55 میلیون سال پیش تا كنون سابقه ندارد. 55 میلیون سال پیش كره زمین یك سیاره گرمسیری بود. قطب شمال و جنوب وجود نداشت و سطح دریا ها 80 متر بالاتر از امروز بود. این شرایط برای حیات انسان مناسب نبود. در واقع این شرایط از بین رفت تا انسان توانست به وجود بیاید، اما اكنون بشر با دست خود این شرایط را دوباره شكل می دهد. این یكی از مهم ترین مسایلی است كه بشریت با آن روبروست اما حواس او بیشتر متوجه فوتبال است و تا این گونه مسایل حیاتی.

اطلاعات مربوط به درجه حرارت متوسط كره زمین از 800 ایستگاه كه در نقاط مختلف كره زمین ، از سرد ترین نقاط كوهستانی و یخچال های قطبی گرفته تا گرم ترین نواحی استوایی ، قرار دارد جمع آوری می شود. این كار از 125 سال پیش تا كنون هر ساله انجام می شود. از 1970 تا كنون درجه حرارت متوسط كره زمین 8/0 درجه اضافه شده است. در خلال این دوره افزایش درجه حرارت در هر دهه از دهه قبل بیشتر بوده است. 22 سال از گرم ترین سال های ثبت شده از 1980 بدین سو بوده است. و 6 سال از گرم ترین سال هایی كه تا كنون ثبت شده در 8 سال گذشته رخ داده. سه سال از این سال ها ( 2002 و 2003 و 2005) همان سال هایی است كه در أنها تولید غلات شدیدا كاهش یافته است. میزان دی اکسید کربن جو زمین از انقلاب صنعتی به بعد پیوسته افزایش یافته اما ثبت منظم آن از سال 1959 شروع شده و از آن سال تا کنون هر ساله افزایش یافته طوری كه این روند یكی از قابل پیش بینی ترین روند های جهان است. از 1960 غلظت گاز كربنیك افزایش یافته و از یك دهه بعد درجه حرارت هم بالا رفته است. 

ممكن است برخی فكر كنند كه 8/0 درجه افزایش چندان اهمیتی ندارد، اما باید توجه داشت كه در اینجا صحبت از درجه حرارت متوسط كره زمین است یعنی متوسط مجموع آن در همه نقاط كره زمین والا تغییر درجه حرارت در همه جا یكسان نیست. افزایش آن در خشكی بسیار بیشتر از دریا ها ، در عرض های جغرافیایی بالاتر بیشتر از نواحی استوایی، و در داخل قاره ها بیشتر از نواحی ساحلی آنهاست و لذا در برخی نقاط افزایش دما ممكن است بیش از ده درجه باشد. و بد نیست بگوییم كه تفاوت درجه حرارت متوسط كره زمین در عصر یخبندان ها، که آخرین آن حدود 12000 سال پیش رخ داده ، با آب و هوای كنونی تنها چند درجه بوده است. اكنون 200 نفر از دانشمندان جهان كه عضو گروه تحقیقات آب و هوایی سازمان ملل هستند برآورد می كنند كه درجه حرارت کره زمین تا پایان قرن حاضر بین 4/1 تا 6/5 درجه افزایش خواهد یافت و این یعنی فاجعه.

گرمای هوا اثرات مخربی دارد كه ذیلا به آن اشاره می كنیم:

1- اثر بر روی تولید محصولات كشاورزی: در سال 1381 گرما و خشكسالی محصول غله هند، آمریكا وكانادا را بشدت كاهش داد. در نتیجه محصول غله جهان 90 میلیون تن یا 5 درصد كم تر از مصرف آن شد. در سال 1382 گرمای شدید اروپا موجب شد محصول غله كاهش یابد و بار دیگر تولید غله 90 میلیون کم تر از مصرف آن بود. در سال 83 بارندگی بهتر شد اما در سال 84 خشك سالی در آمریكا محصول غله جهان را 34 میلیون تن كاهش داد.

2- تلفات جانی : در سال 1376 شمسی 700 نفر از ساكنان شیكاگو در اثر گرما جان باختند. در اردیبهشت ماه سال 1381 شمسی گرمای هوا در هند به 50 درجه رسید و بیش از 1000 نفر در استان آندرا پرادش جان خود را از دست دادند. در سال 1382 موج شدید گرما در اروپا غوغا كرد و درجه حرارت بطور بی سابقه ای افزایش یافت و در اثر آن 49000 نفر در 8 كشور اروپاجان خود را از دست دادند . در ایتالیا 18000 نفر مردند. در فرانسه تلفات 14800 نفر بود. تعداد كسانی كه در اثر گرمای آن سال در اروپا مردند 15 برابر تعداد كسانی بود كه در اثر حمله 11 سپتامبر سال 2001 به مركز تجارت جهانی در نیویورك جان خود را از دست دادند. (1)

3- ذوب شدن یخ: یكی دیگر از عوارض گرمای كره زمین است. در اثر آن مناطقی مانند بنگلادش و جزایر مالدیو و شهر های ساحلی لندن و نیویورك و شانگهای اول از همه خسارت خواهند دید.

4- توفان های شدید: در اثر گرما، تبخیر بیشتر می شود و در اثر ذوب یخ ها هم آب بیشتری وارد اقیانوس ها می شود . پس حجم آب بیشتر می شود و میزان تبخیر نیز افزایش می یابد. آبی كه با تبخیر بالا می رود باید در جایی فرود آید. پس تعداد توفان ها و شدت آن ها بیشتر می شود. در اثر گرمای جو بارندگی بیشتر به شکل باران صورت می گیرد نه برف . در نتیجه یخچال های كوهستانی كه ذخایر اصلی آب جهان هستند روز به روز ضعیف تر می شوند و توفان ها و سیل ها شدید تر. در سال 1377 شمسی توفان میچ ( Mitch) كه یكی از قوی ترین توفان های تاریخ اقیانوس اطلس است روی داد . سرعت این توفان 360 كیلومتر در ساعت بود. در اثر آن ظرف دو سه روز در نیكاراگوئه و هندوراس 2 متر باران بارید. در اثر آن غیر از خانه و مدارس و كارخانه و جاده و پل وغیره 70 در صد خاك سطحی هندوراس از بین رفت. لذا اكنون كشاورزی دراین كشور حاصلی ندارد. در مجموع این توفان 11000 نفر تلفات داشت و اقتصاد منطقه كارائیب را نابود كرد. فلورس ، رئیس جمهور هندوراس اعلام كرد: " در مجموع این توفان ظرف چند روز آن چه را که برای احداثش 50 سال زحمت كشیده بودیم نابود كرد" در اثر این توفان رشد دو کشور نام برده 20 سال به عقب افتاد. در 1383 در ژاپن 10 توفان مهم رخ داد كه در مجموع 10 میلیارد دلار خسارت ایجاد كرد. در همان فصل سال در فلوریدای آمریكا 4 توفان بسیار شدید رخ داد كه در تاریخ امریكا كم سابقه بود در اثر این 4 توفان شركت های بیمه 22 میلیارد دلار خسارت به مشتریان خود پرداختند و به ورشكستگی نزدیك شدند. سال بعد یعنی 1384 توفان كاترینا رخ داد كه این توفان ها در مقابل آن هیچ بودند. ارتفاع آب 6 متر بود و بسیاری از شهرك های ایالات متحد یكسره نابود شد. توفان بشدت به شهر تاریخی نیو اورلئان صدمه زد و در اثر آن در مجموع صد ها هزار نفر بی خانمان شدند. این توفان كه علت آن بالا بودن درجه حرارت سطح آب در اقیانوس بود طبق برآورد های اولیه حداقل 200 میلیارد دلار خسارت بر جای گذاشت.

5- كمبود آب : آنگاه كه اولین فضانوردان به دور كره زمین سفر می كردند یكی از چیز های جالبی كه در زمین می دیدند دریاچه چاد در آفریقا بود. اكنون آنها بسختی می توانند این دریاچه را تشخیص دهند. سه كشور پر جمعیت نیجریه و نیجر و چاد آن قدر آب رودخانه های منتهی به دریاچه را برای آبیاری مصرف كرده اند كه اكنون حجم دریاچه نسبت به سال 1960 تقریبا 95 درصد كاهش یافته. دریاچه آرال واقع در شوروی سابق به علت مصرف بیش از حد آب رودخانه های سیحون و جیحون نابود و آب آن شور شده است. رودخانه كلورادو واقع در جنوب غربی ایالات متحد و رودخانه زرد در شمال چین دیگر به دریا نمی رسند و قبل از آن خشك می شوند. رود های نیل در مصر، رود سند كه عمده آب آبیاری پاكستان را تامین می كند و رود گنگ كه در منطقه پر جمعیت گنگ در هند جاری است نیز وقتی به دریا می رسند دیگر از یك نهر باریك ترند. این ها را می توا ن دید اما پایین رفتن آب های زیر زمینی دیده نمی شود. میلیون ها چاه حفر شده كه سطح همه آنها پیوسته سقوط می كند. هر انسان روزانه بطور متوسط 4 لیتر آب مصرف می كند اما آب لازم برای تولید غذای مصرفی او 200 لیتر در روز یعنی 500 برابر آن است. عمده آب جهان یعنی 70 درصد آن صرف آبیاری می شود. 20 درصد آن صرف صنعت می شود و 10 درصد دیگر به مصارف مسكونی می رسد. از آنجا که عمده آب هر کشور صرف آبیاری زمین های زراعی می شود و تولید هر تن غله به 1000 تن آب نیاز دارد، كشور هایی كه به كمبود آب دچار می شوند به جای آب غله وارد می كنند. بنا براین یکی از اصلی ترین عواقب گرم شدن کره زمین کاهش تولید کشاورزی، افزایش رقابت بر سر غله محدود جهان، و بالا رفتن قیمت غله در بازار جهانی است.

لایه اُزُن

لایه اُزُن 

لایه اُزُن گازی نامریی و از جنس اکسیژن است که در بالای سطح کره زمین وجود دارد. وظیفه این گاز محافظت از زمین در برابر تابش اشعه ماورای‌ بنفش خورشید که همان پرتوهای مضر خورشید محسوب می‌شوند، است. اگر این لایه نازک شود و به تدریج از بین برود، اشعه ماورای‌بنفش به راحتی به سطح زمین نفوذ کرده و سبب ایجاد بیماری‌های مختلفی از جمله سرطان پوست و آب‌مروارید در انسان می‌شود...
محافظت و جلوگیری از تخریب لایه‌اُزُن به عهده فرد فرد ماست. به همین خاطر تصمیم گرفتیم که در این هفته شما را بیشتر با عوامل تخریب لایه اُزُن آشنا کنیم تا شما هم بتوانید با شناخت عوامل تخریبی آن بیشتر به حفظش کمک کنید.  

 

 

۱) اسپری‌های خوشبوکننده
حتما شما هم بسیار دیده‌اید افرادی را که تا دوشی از اسپری و خوشبوکننده‌های دیگر نگیرند، پایشان را از خانه بیرون نمی‌گذارند! افرادی که بدون توجه به آسیب‌هایی که ممکن است به محیط زیست‌شان بزنند فقط به فکر محترم به نظر رسیدن خودشان هستند. توصیه ما به این‌گونه افراد این است که بیشتر به محیط‌زیست و نسل آینده توجه کنند. اسپری‌ها از جمله کالاهایی هستند که با توجه به وجود کلر و فلوروکربن در ترکیبشان تهدیدی جدی برای محیط‌زیست و به خصوص تخریب لایه اُزُن به شمار می‌روند. ضمنا، حواستان باشد که اسپری‌هایی که می‌خرید حتما برچسب �دوستدار اُزُن� داشته باشند.
 

۲) یخچال
امروزه دیگر نبودن یخچال و فریزر در خانه‌ها تعجب دارد و اما امان از دست این گاز کلروفلوروکربن که هرچه می‌کشیم از دست اوست. این گاز که با نام CFC هم شناخته شده است و یکی از عوامل اصلی تخریب لایه اُزُن محسوب می‌شود در صنایع سرماساز مثل آب‌سردکن و یخچال و فریزرهای خانگی و صنعتی کاربرد دارد چون لایه اُزُن زمین را در برابر اشعه مضر ماورای‌بنفش حفظ می‌کند و گاز کلروفلوروکربن هم تهدیدی به جان لایه اُزُن است، صنعت‌گران به این فکر افتاده‌اند که جایگزینی برای این گاز در صنایع سرماساز تعیین کنند. جایگزینی‌هایی مثل هیدروفلورکربن (HFCS) یا هیدروفلوروکلروکربن (HCFC).  

 

بقیه در ادامه مطلب

  

لایه اُزُن  

لایه اُزُن گازی نامریی و از جنس اکسیژن است که در بالای سطح کره زمین وجود دارد. وظیفه این گاز محافظت از زمین در برابر تابش اشعه ماورای‌ بنفش خورشید که همان پرتوهای مضر خورشید محسوب می‌شوند، است. اگر این لایه نازک شود و به تدریج از بین برود، اشعه ماورای‌بنفش به راحتی به سطح زمین نفوذ کرده و سبب ایجاد بیماری‌های مختلفی از جمله سرطان پوست و آب‌مروارید در انسان می‌شود...
محافظت و جلوگیری از تخریب لایه‌اُزُن به عهده فرد فرد ماست. به همین خاطر تصمیم گرفتیم که در این هفته شما را بیشتر با عوامل تخریب لایه اُزُن آشنا کنیم تا شما هم بتوانید با شناخت عوامل تخریبی آن بیشتر به حفظش کمک کنید.  

 

 

۱) اسپری‌های خوشبوکننده
حتما شما هم بسیار دیده‌اید افرادی را که تا دوشی از اسپری و خوشبوکننده‌های دیگر نگیرند، پایشان را از خانه بیرون نمی‌گذارند! افرادی که بدون توجه به آسیب‌هایی که ممکن است به محیط زیست‌شان بزنند فقط به فکر محترم به نظر رسیدن خودشان هستند. توصیه ما به این‌گونه افراد این است که بیشتر به محیط‌زیست و نسل آینده توجه کنند. اسپری‌ها از جمله کالاهایی هستند که با توجه به وجود کلر و فلوروکربن در ترکیبشان تهدیدی جدی برای محیط‌زیست و به خصوص تخریب لایه اُزُن به شمار می‌روند. ضمنا، حواستان باشد که اسپری‌هایی که می‌خرید حتما برچسب �دوستدار اُزُن� داشته باشند.
 

۲) یخچال
امروزه دیگر نبودن یخچال و فریزر در خانه‌ها تعجب دارد و اما امان از دست این گاز کلروفلوروکربن که هرچه می‌کشیم از دست اوست. این گاز که با نام CFC هم شناخته شده است و یکی از عوامل اصلی تخریب لایه اُزُن محسوب می‌شود در صنایع سرماساز مثل آب‌سردکن و یخچال و فریزرهای خانگی و صنعتی کاربرد دارد چون لایه اُزُن زمین را در برابر اشعه مضر ماورای‌بنفش حفظ می‌کند و گاز کلروفلوروکربن هم تهدیدی به جان لایه اُزُن است، صنعت‌گران به این فکر افتاده‌اند که جایگزینی برای این گاز در صنایع سرماساز تعیین کنند. جایگزینی‌هایی مثل هیدروفلورکربن (HFCS) یا هیدروفلوروکلروکربن (HCFC).  

۳) پاک‌کننده‌ها
می‌شویید و می‌سایید و برق می‌اندازید و فکر می‌کنید خیلی تمیز و با سلیقه هستید که یک خانه و زندگی نظیف و مرتب دارید؟ نه جان من! این‌طورها هم که شما فکر می‌کنید نیست. خوب است بدانید که همین مواد شوینده‌ای که هر روز و هر شب از آنها استفاده می‌کنید، ممکن است تهدیدی جدی برای تخریب لایه اُزُن و در نتیجه به خطر افتادن سلامت شما باشند. حلال‌ها از جمله دشمنان لایه اُزُن به شمار می‌آیند که عمدتا شامل انواع پاک‌کننده‌ها و چربی‌زداها که در صنایع، الکترونیک و خشکشویی به کار می‌روند، هستند. انواعی از پاک‌کننده‌ها خطرناک‌اند که در ترکیبشان نام کلروفرم یا همان تری‌کلرواتان و تتراکلریدکرین به چشم می‌خورد.
 

۴) کشاورزی
کشاورزی نیاز جامعه است اما نه با روش‌های غیر اصولی که سبب آسیب رساندن به محیط زیست شوند. متیل بروماید از جمله موادی است که در انواعی از آفت‌کش‌ها و ضدعفونی‌کننده‌های محصولات
کشاورزی وجود دارد و افرادی که از این نوع مواد برای سلامت محصولات کشاورزی‌شان استفاده می‌کنند باید بدانند که چه دردسرهایی ممکن است برای کل جهان به وجود بیاورند. اکسید نیتروژن هم که گازی است منتشره از کودهای شیمیایی ازته، یکی دیگر از موارد تهدید و تخریب لایه اُزُن محسوب می‌شود.
 

۵) کپسول‌های آتش‌نشانی
کپسول‌ آتش‌نشانی از جمله کالاهایی است که وجودش در هر خانه، اداره و ماشینی ضروری است تا در مواقع بحرانی حلال مشکلات ناشی از آتش‌سوزی شود اما جالب است بدانید که این دشمن دوست‌نما گازی به نام هالوژن در ترکیباتش دارد که برای محیط‌زیست بسیار خطرناک است و یکی از عوامل نازک شدن لایه اُزُن محسوب می‌شود. هرچند که در کل دنیا این عامل تخریبی فقط دو درصد مصرف می‌شود اما همین مصرف دو درصدی تخریبی ۲۵ درصدی در پی دارد. یعنی ۲۵ درصد از تخریب لایه اُزُن به خاطر آزاد شدن گاز هالوژن در فضاست.
 

۶) کولر
آیا تا به حال فکر کرده‌اید که وقتی در هوای گرم تابستان جلوی تلویزیون و روبه‌روی باد کولر روی کاناپه لم داده‌اید و فیلم موردعلاقه‌تان را تماشا می‌کنید، با این کارتان دارید لایه اُزُن را از بین می‌برید؟! یا وقتی هنگام رانندگی گرم‌تان می‌شود و درجه کولر اتومبیل‌تان را روی زیاد تنظیم می‌کنید، تهدیدی برای محیط‌زیست محسوب می‌شوید؟ همین کولرها که در فصول گرمای سال جزو محبوب‌ترین کالاها محسوب می‌شوند به علت دارا بودن گاز کلروفلوروکربن در ترکیبشان جزو محصولات مخرب لایه اُزُن به شمار می‌آیند که شما می‌توانید با کمتر استفاده کردن از آنها دوستی‌تان را با محیط زیست ثابت کنید. باور کنید که آن‌قدرها هم سخت نیست، مگر پدر بزرگ‌ها و مادربزرگ‌های ما بدون کولر زندگی نکردند؟
 

۷) گازهای گلخانه‌ای
افزایش مقدار گازهای گلخانه‌ای در جو یعنی هرچه نازک‌تر شدن لایه اُزُن و اما گازهای گلخانه‌ای چیست؟ کره زمین به‌طور طبیعی توسط تابش نور خورشید گرم می‌شود و مقداری از نور تابیده شده دوباره به سمت جو برمی‌گردد. یعنی خورشید زمین را گرم می‌کند و مقداری از بازتابشش هم سبب گرم شدن جو می‌شود. تا این جای کار اشکالی وجود ندارد. همه مسایل وقتی پیش می‌آیند که در اثر زیاد شدن فعالیت‌های صنعتی و انسانی یک لایه ضخیم از گاز به نام گاز گلخانه‌ای یا GHG بین زمین و جو قرار می‌گیرد و نمی‌گذارد که بازتابش خورشید به صورت کامل به جو برگردد و در نتیجه باعث بالا رفتن دمای زمین به مرور زمان می‌شود. به‌طورکلی بیشترین حجم گازهای گلخانه‌ای را بخار آب، دی‌اکسید نیتروژن، دی‌اکسیدکربن و متان تشکیل می‌دهد. 
  

 

 

 

۸) انسان
و اما این موجود خاکی، خواسته یا ناخواسته‌ چه کارهایی که انجام نمی‌دهد. شاید خیلی از ما و شما نخواهیم که محیط زیست‌مان را نابود کنیم و یکی از عوامل تخریب لایه اُزُن به حساب آییم اما باید بدانید که خیلی از فعالیت‌های روزمره‌ای که انجام می‌دهیم روز به روز لایه اُزُن را نازک‌تر می‌کند.
گرم کردن غذا در مایکروویو، استفاده از اتومبیل، شستن و اتو کردن لباس‌ها، کار و بازی با کامپیوتر، تماشای تلویزیون، استفاده از کولر، گوش کردن موسیقی از استریوی ضبط و گرم شدن به وسیله بخاری‌های گازی یا نفتی از جمله کارهایی هستند که همه ما انجام می‌دهیم و با این کارها سبب افزایش گازهای گلخانه‌ای می‌شویم. چرا؟! زیرا تمام این وسایل برای کار کردن نیاز به انرژی دارند و این انرژی به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم از طریق سوخت‌های فسیلی مثل نفت و گاز و زغال‌سنگ که سوزاندن‌شان گاز گلخانه‌ای به‌وجود می‌آورد، به دست می‌آید. پس بهتر است در مصرف هرچه بهینه‌تر از این‌گونه وسایل تلاش کنیم.
 

● هوای ازون را داشته باشید   

به فرزندانتان، به شاگردانتان، به همکارانتان و خانواده‌تان بیاموزید که دنیا فقط سهم آنها نیست. نسل‌های آینده هم حق زندگی کردن دارند. صنایع باید به خدمت و آسایش انسان‌ها منجر شود نه به قاتلی پنهان. هنگام خرید انواع اسپری‌ها، واکس‌ها، رنگ‌ها، مواد ترمیم‌کننده رنگ، کولر، یخچال و فریزر و... دقت کنید که نشان دوستدار ازون یا ozone friendly و یا فاقد سی‌اف‌سی که همان CFC Free است حتما روی کالا درج شده باشد.

 

اثر گلخانه ای

گرم شدن زمین یعنی چه؟

می‌دانیم که کره زمین به طور طبیعی در اثر تابش خورشید گرم می‌شود، اما اینجا منظور ما از گرم شدن زمین، پدیده دیگری است.این پدیده نسبتا جدید عبارت است از تغییر دمای زمین در اثر فعالیتهای بشری که با تغییرات طبیعی آن فرق دارد. در طول 100 سال گذشته، کره زمین به طور غیرطبیعی 4/0 درجه سانتیگراد گرمتر شده که این موضوع دانشمندان را نگران کرده‌است. آنها حدس می‌زنند فعالیت‌های صنعتی در ایجاد این مشکل بسیار موثر است و به گرم شدن کره زمین کمک می‌کند.

منظور از�گرم شدن زمین� افزایش میانگین دمای زمین است. �تغییر آب و هوا� در اثر این افزایش دما به وجود می‌آید. گرم شدن زمین موجب تغییر الگوی بارش، افزایش سطح آب دریاهای آزاد و کاهش سطح آب دریاچه‌ها و تاثیرات وسیع بر گیاهان، حیات وحش و انسانها می‌شود.  

 

 

اثر گلخانه ای چیست؟ گازهای گلخانه ای چه گازهایی هستند؟ به مجموعه‌ای از گازها که مقداری از انرژی خورشید را در جو زمین نگه می‌دارندو باعث گرم شدن جو می‌شوند‍‍، گازهای گلخانه‌ای می‌گویند. بخار آب(H2O)، دی اکسیدنیتروژن (NO2)، دی اکسیدکربن (CO2) و متان (CH4) گازهای گلخانه‌ای اصلی هستند. اگر این گازها در جو نبودند، انرژی گرمایی خورشید مجددا به فضا بر می‌گشت و به این ترتیب هوای زمین 33 درجه سانتیگراد سردتر از الان می‌شد. اثر گلخانه‌ای به افزایش دمای کره زمین در اثر وجود گازهای گلخانه‌ای در جو زمین گفته می‌شود.

آیا می دانید چرا به این گازها، گازها‌ی‌ گلخانه‌ای می‌گوییم؟

آیا شما تا حالا یک گلخانه دیده اید؟

گلخانه یک اتاق شیشه‌ای است که نور خورشید از شیشه‌های آن به داخل می‌تابد و هوای گلخانه را گرم می‌کند. اما شیشه‌های گلخانه اجازه نمی‌دهند که این هوای گرم از گلخانه خارج‌شود. جو یا هوایی که در اطراف ماست، شبیه یک گلخانه است. گازهای گلخانه‌ای در جو درست مثل شیشه‌های گلخانه عمل می‌کنند. نور خورشید پس از عبور از لایه‌های گازهای گلخانه‌ای وارد جو زمین می‌شود. زمانی که نور خورشید به سطح زمین می‌رسد، مقداری از انرژی گرمایی آن توسط خاک، آب و سایر موجودات جذب می‌شود. مقداری هم در جو زمین می‌ماند و باقیمانده آن به فضا برمی‌گردد. اگر مقدار گازهای گلخانه‌ای در جو از حد طبیعی آن بالاتر باشد، انرژی کمتری به فضا برمی‌گردد، در نتیجه جو زمین گرم تر می‌شود و به دنبال آن دمای کره زمین بالا می‌رود.

اثر گلخانه‌ای، کره زمین را به اندازه‌ای گرم نگه می دارد که ما انسان ها بتوانیم بر روی آن زندگی کنیم. اما اگر اثر گلخانه ای شدت یابد، ممکن است دمای زمین به قدری زیاد شود که ما و بقیه گیاهان و جانوران نتوانیم گرمای آن را تحمل کنیم.

تغییر آب و هوا یعنی چه و اثرات آن چیست؟

اصلا �هوا� و �آب و هوا� با هم چه فرقی دارند؟

هر وقت آسمان صاف باشد و گرمای ملایمی به ما برسد و باد به شدت نوزد، می گوییم هوا خوب است. هر وقت آسمان گرفته باشد، باد تند بوزد یا برف و باران ببارد و ما را دچار زحمت کند، می گوییم هوا بد است. معمولا اخبار هواشناسی ما را از چگونگی وضع هوا آگاه می‌سازد.

هوای برخی مناطق کره زمین معتدل است، یعنی باران به اندازه کافی می بارد و هوا زیاد گرم یا سرد نمی‌شود. هوای بعضی جاها سرد است یعنی برف می‌بارد و دمای هوا سرد می‌شود. جاهایی هم هست که بسیار گرم و خشک است. هر کدام از این جاها یک نوع آب و هوا دارد.

برای تعیین آب و هوای هر منطقه، تغییرات دمای هوا و مقدار باران و برف را در طول سال اندازه گیری می‌کنند. شما هم می‌توانید اندازه تغییرات دمای هوا و مقدار باران و برف را در محل سکونت خودتان به دست آورید. اما برای این که آب و هوای جاهای گوناگون را بشناسیم، باید این مقادیر را چندین سال پشت سرهم اندازه گیری کنیم.

در نقشه ایران، جای شهرهای بابلسر، شهرکرد، بندرعباس و طبس را پیدا کنید. آب و هوای هر یک از این شهرها نمونه آب و هوای یک ناحیه از کشور ماست. در حال حاضر شرایط آب و هوایی جاهای مختلف در اثر گرم شدن کره زمین در حال تغییر است. مثلا شهری مثل تهران را در نظر بگیرید، تهران در نزدیکی رشته کوه البرز قرار دارد. بنا به تعریف آب و هوا، تهران باید هوای سرد بارانی یا برفی داشته باشد، اما می‌بینید که به علت تغییر آب و هوا، از هوای سرد بارانی یا برفی چندان خبری نیست!

انسانها چگونه آب و هوا را تغییر می‌دهند؟

شاید باور نکنید که انسان ها هم می‌توانند آب و هوای زمین را تغییر دهند. دانشمندان می‌گویند اکثر فعالیت‌های انسان‌ها گاز گلخانه‌ای تولید می‌کند. پس از انقلاب صنعتی و اختراع انواع ماشین آلات صنعتی، انسانها بافعالیتهای کشاورزی و صنعتی چهره زمین و آب و هوای آن را دگرگون ساختند. با شروع انقلاب صنعتی روش زندگی مردم عوض شد. قبل از آن مقدار گازهای گلخانه ای در جو کم بود، اما با رشد جمعیت و افزایش استفاده از نفت و زغال سنگ ترکیب گازهای اتمسفر نیز تغییر کرد. بطوریکه در حال حاضر، غلظت گازهای گلخانه ای از حدود 270 واحد به 367 واحد رسیده است. ما برای انجام کارهای خود به انرژی نیاز داریم و این انرژی را از غذا تامین ‌می‌کنیم. همچنین برای روشنایی و گرم کردن خانه‌هایمان به انرژی نیاز داریم. اتومبیل‌ها برای حرکت به سوخت نیاز دارد. ماشین‌های صنعتی نیز به انرژی نیاز دارند. اکثر انرژی‌های لازم برای موارد فوق به طور مستقیم یا غیر مستقیم از سوخت‌های فسیلی مثل نفت و گاز و زغالسنگ بدست می‌آید.اینهاسوختهایی هستند که سوزاندن آنها گاز گلخانه‌ای آزاد می‌کند!!! آیا می‌دانید که چه وقتی گازهای گلخانه‌ای را به هوا می‌فرستید؟ هر وقت که:

� تلویزیون تماشا می کنید،

� با کامپیوتر بازی می کنید،

� از کولر یا فن کوئل استفاده‌ می‌کنید،

� از استریو ضبط استفاده می کنید،

� چراغ را روشن می کنید،

� لباسهایتان را می شویید یا اطو می‌کنید،

� سوار اتومبیل می شوید،

� غذایتان را در مایکروویو گرم می کنید،

� از بخاری گازی یا نفتی استفاده می کنید،

� به تولید گازهای گلخانه‌ای در هوا کمک می‌کنید.

چرا؟

چون شما برای انجام این کارها به برق و سوخت نیاز دارید. آیا می‌دانیداین برق و سوخت از کجا تامین می‌شود؟

خوب، نیروگاهها زغالسنگ و نفت را می سوزانند تا برق تولید کنند و پالایشگاهها نیز برای تصفیه نفت خام و تولید نفت و بنزین، سوخت مصرف می‌کنند. سوزاندن نفت و زغالسنگ هم گاز گلخانه‌ای تولید می‌کند. پس هر چه شما بیشتر برق مصرف کنید، نیروگاهها از سوخت بیشتری استفاده می‌کنند و در نتیجه گاز گلخانه‌ای زیادتری تولیدمی‌شود. 
 

 

 

متان هم یک گاز گلخانه‌ای است. متان چگونه تولید می‌شود؟ وقتی که شما:

� زباله هایتان را به محل دفن زباله می فرستید،

� حیواناتی مثل گاو، گوسفند و ... را برای تولید لبنیات و گوشت پرورش می‌دهید،

� در شالیزار برنج می‌کارید،

� زغالسنگ استخراج می‌کنید.

اتومبیلها و کارخانه‌هایی هم که مایحتاج روزانه ما را تولید می‌کنند، مقادیر زیادی از انواع گازهای گلخانه‌ای را به هوا می‌فرستند.

چرا نمی‌خواهیم زمین گرمتر بشود؟

بعضی وقتها مسائل کوچک می‌توانند به مشکلات بزرگی تبدیل شوند! مثلا به مسواک زدن دندانهایتان فکر کنید. اگر شما یک روز مسواک نزنید، هیچ اتفاق خاصی نمی‌افتد، اما آیا می‌دانید اگر یک ماه دندانهایتان را مسواک نزنید، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ این همان چیزی است که برای زمین نیز اتفاق می‌افتد. اگر دمای هوا فقط چند روز، بالاتر از حد طبیعی باشد، چندان مهم نیست- چون دمای زمین تقریبا ثابت می‌ماند. اما اگر دمای هوا مدت زیادی بطور مداوم بالا برود، کره زمین با مشکلاتی مواجه خواهد شد.

دمای متوسط زمین در طول قرن گذشته تقریبا 5/0 درجه سانتیگراد افزایش یافته‌است؛ دانشمندان انتظار دارند که در طول 100 سال آینده متوسط دمای زمین 5/1 تا 5/3 درجه سانتیگراد افزایش یابد. شاید فکر کنید "این که چیزی نیست"، اما همین مقدار می‌تواند آب و هوای زمین را به طور بی سابقه‌ای تغییر دهد. زمانیکه این پدیده رخ دهد، ممکن است تغییرات بزرگی در سطح آب اقیانوسها، مزارع کشاورزی و هوایی که تنفس می‌کنیم یا آبی که می‌نوشیم، رخ دهد.

چه اتفاقی ممکن است بیفتد؟

در صورتیکه آب و هوا تغییر کند، آب و هوای جایی مثل شهرکرد- که هوای سرد و کوهستانی دارد- گرمتر می‌شود یا مثلا هوای بندر عباس گرم و خشک تر می‌شود. البته ممکن است تغییر آب و هوا برای شهرکردی ها خوشایند باشد، اما همه تاثیرات ناشی از آن خوشایند نیست. زیرا ممکن است این تغییرات با افزایش بلایای طبیعی مثل سیل و طوفان همراه باشد.

اگر دمای کره زمین زیاد شود، تعداد روزهای گرم سال افزایش می‌یابد و در نتیجه بیماریهای ناشی از گرما مثل گرمازدگی و مالاریا زیاد می‌شود. بد نیست بدانید که معمولا کودکان و سالمندانی که در کشورهای فقیر زندگی می‌کنند، بیشتر در معرض خطر ابتلاء به این بیماریها قراردارند. زیرا این کشورها سرمایه لازم برای مبارزه با این بیماریهارا ندارند.

با گرم شدن آب و هوا و تاثیر آن بر مزارع کشاورزی، منابع غذایی انسانها کاهش می‌یابد، آب بیشتری بخار می‌شود و در نتیجه انسانها با کمبود آب شیرین مواجه خواهندشد. این تغییرات بر روی حیوانات و گیاهان هم تاثیر منفی می‌گذارد. اگر این تغییرات به آرامی اتفاق بیفتد، جانوران و گیاهان خود را با آن وفق می‌دهند، اما اگر این تغییرات خیلی سریع اتفاق بیفتد، حیات وحش با خطرات جدی روبرو می‌شوند. مثلا پرندگان و جانورانی که در فصلهای مختلف سال به جاهای دیگر مهاجرت می‌کنند، ممکن است مکان مناسبی را برای مهاجرت پیدا نکنند و یا غذایی برای خوردن نداشته‌باشند.

مقدار آب دریاها در اثر ذوب شدن یخهای قطبی افزایش می‌یابد و از سوی دیگر بر اثر افزایش دما، آب دریاها و اقیانوسها منبسط می‌شود. اگر آب اقیانوس منبسط شود، فضای بیشتری را اشغال می‌کند و در نتیجه سطح آب دریاها بالا می‌آید. سطح آب دریا ممکن است در قرن آینده چند سانتیمتر یا حداکثر 1 متر بالا بیاید. در اینصورت مردمی که خانه‌هایشان در کنار ساحل دریا قرار دارد و جزیره‌نشینان، خانه‌های خود را از دست می‌دهند و مزارع ساحلی هم به زیر آب می‌روند. در اثر بالا آمدن آب دریا منابع آب شیرین نیز غیرقابل استفاده می‌شوند.

نيويورك در سال 2050

نيويورك در سال 2050

به علت گرم شدن بيش از حد زمين و طوفان‌هاي شديد، مردم نيويورك بايد اين شهر را به فراموشي بسپارند، پيش‌بيني‌هاي رايانه‌اي از زير آب رفتن اين شبه جزيره بزرگ در آينده خبر مي‌دهد. زيرا با شكسته شدن يكي از بزرگ‌ترين توده‌هاي يخي جزيره‌اي در آركتيك كانادا بر اثر گرم شدن سطح زمين، بسياري از شهرهاي جهان به ويژه نيويورك زيرآب خواهد رفت. به گفته كارشناسان سطح آب اطراف نيويورك تا سال 2050 تا 50 متر بالا خواهد آمد. لذا در چند دهه آينده شهر نيويورك بر اثر آب شدن يخ‌هاي مناطق اطراف به ويژه قطب شمال ناپديد خواهد شد.

درختان دوپينگي؛ پيامد گرمايش زمين

درختان دوپينگي؛ پيامد گرمايش زمين

نتايج تازه‌ترين تحقيقات زيست‌محيطي نشان مي‌دهد تغييرات آب و هوايي و متعاقب آن گرم شدن زمين موجب چاق شدن درختان شده و در آينده اين روند شكل محسوس‌تري به‌خود خواهد گرفت.اين تحقيقات كه توسط محققان مؤسسه تحقيقات حاره‌اي اسميت سونيان آمريكا انجام شده ابعاد و زواياي گرماي زمين را روي درختان و رشد آنها مشخص مي‌كند و گوياي آن است كه افزايش گاز دي‌اكسيد‌كربن اين اثر دوپينگي را ايجاد كرده و بسته به ميزان اين افزايش، قطر درختان ضخيم‌تر خواهد شد. هر چند اين موضوع از نظر علمي علت را مشخص كرده و به‌نظر مي‌رسد حدود و ثغور جغرافيايي در اين فرايند بي‌تأثير باشد، با اين حال چگونگي بروز اين پديده و زواياي مختلف آن موضوعي است كه ابعاد تغييرات آب و هوايي را روشن مي‌سازد.
كارشناسان محيط‌زيست‌كه انجام اينگونه تحقيقات را در مناطق مختلف آب و هوايي كشور يك ضرورت مي‌دانند بر اين باورند كه در فرايند تغييرات اقليمي كه بزرگ‌ترين چالش دنيا در آينده خواهد بود درختان تجمع بيشتري از مواد آلي را در بافت‌هاي خود دارند و اين موضوع به مرور به قطور شدن آنها مي‌انجامد. آنها البته افزايش گاز دي اكسيد كربن را به نفع درختان و گياهان دانسته و معتقدند باعث مي‌شود درخت و گياه عمل فتوسنتز بيشتري انجام دهد كه افزايش عمل فتوسنتز به‌اصطلاح چاقي درخت را به همراه دارد.
برهان رياضي، مدرس محيط‌زيست با تأكيد بر اين نكته كه گرم شدن زمين به نفع گياهان و درختان است مي‌گويد: درخت و در يك مجموعه كلي گياه نيازش به گاز دي‌اكسيد‌كربن كه امروزه بر اثر تغييرات آب و هوايي افزايش يافته بيشتر از اكسيژن است و بر عكس جانوران كه آسيب بيشتري از اين فرايند مي‌بينند گياهان منافع بيشتري از آن مي‌برند به اين صورت كه مي‌توانند فتوسنتز بيشتري انجام دهند. او مي‌افزايد: با افزايش گاز دي‌اكسيد‌كربن درخت مي‌تواند فتوسنتز بيشتري انجام دهد و اين موضوع باعث مي‌شود مواد آلي بيشتري در درخت تجمع پيدا كند كه دانشمندان اصطلاحا آن را چاق شدن درختان ناميده‌اند؛ البته لازم است در مورد اين اتفاق به اشعه خورشيد نيز اشاره كرد كه با گرم‌تر شدن اشعه خورشيد و متعاقب آن افزايش گاز دي‌اكسيد‌كربن فرايند فتوسنتز سرعت مي‌گيرد و ما عملا شاهد آن هستيم كه گياه، فتوسنتز بيشتري انجام مي‌دهد.
اين مدرس دانشگاه معتقد است: تغييرات آب و هوايي باعث شده تراكم گاز دي اكسيد كربن در هوا افزايش يابد و از همان روزهاي بروز پديده گلخانه‌اي تحقيقات گسترده‌اي درخصوص تأثيرات و پيامدهاي آن بر گونه‌هاي گياهي و جانوري صورت گرفت كه اين تحقيق محققان آمريكايي ‌ نشان داد تأثيرات اين پديده بر گونه‌هاي گياهي و جانوري يكسان نبوده و در گياهان به پيامدهاي متفاوت‌تري از جانوران انجاميده است و اينكه در آينده ما شاهد محسوس بودن اثر دوپينگي گاز دي‌اكسيد‌كربن بر گياهان باشيم دور از انتظار نيست. هر چند در حال حاضر اين فرايند بسيار ناچيز بوده و به‌نظر مي‌رسد محسوس نباشد.
رياضي البته به موضوع ديگري هم درخصوص پيامدهاي تغييرات آب و هوايي بر زيست گياهان و درختان اشاره مي‌كند كه به موازات چاق شدن درختان صورت مي‌گيرد. او مي‌گويد: علاوه بر افزايش عمل فتوسنتز درختان كه باعث حجيم شدن قطر درخت مي‌شود. رشد درختان نيز در فرايند افزايش گاز دي‌اكسيد‌كربن افزايش مي‌يابد و مزيد بر علت مي‌شود.
از ديدگاه اين مدرس دانشگاه، گياهان در گرماي بيشتر، رشد بيشتري مي‌كنند و گرم شدن زمين باعث مي‌شود دوره رشد گياهان طولاني شده و گياه در فاصله زماني بيشتري نسبت به دوره‌اي كه گرماي زمين كمتر از اين حدود بود رشد كند كه در يك ارزيابي كلي مي‌توان چنين نتيجه گرفت كه تغييرات آب و هوايي در گونه‌هاي گياهي در مرحله اول به افزايش قطر درختان مي‌انجامد و در مرحله بعدي زمان رشد آنان را طولاني مي‌سازد؛ موضوعي كه نتايج تحقيقات دانشمندان محيط‌زيست بر آن صحه مي‌گذارد و گوياي آن است كه گرم شدن زمين تأثيرات بيشتري در رشد و وزن درختان دارد.
محققان مؤسسه تحقيقات حاره‌اي اسميت سونيان در بررسي‌هاي خود دريافتند كه گرماي زمين موجب رشد سريع‌تر درختان و افزايش وزن آنها براي يك دوره يكساله مي‌شود و اين اثر دوپينگ ناشي از تغييرات آب و هوايي و گرماي جهاني است كه منجر به افزايش زمان فصل رشد گياهان مي‌شود.
آنها البته در تحقيقات كارشناسي خود به نمونه جالب توجهي نيز اشاره و اعلام كردند تب سياره، رشد كاج‌هاي پيري را كه در كوهستان‌هاي كاليفرنيا زندگي مي‌كنند شتاب بخشيده است و در ديگر بررسي خود روي درختان جنگل‌هاي پهن برگي كه بين 5 تا 225سال سن دارند مشاهده كردند كه حدود 90 درصد از اين درختان مستقل از سن در سال‌هاي اخير به سرعت رشد كرده‌اند.
هر چند اين تحقيقات تأثير تغييرات آب و هوايي و گرم شدن زمين را به روشني مشخص مي‌كند اما رياضي، مدرس محيط‌زيست معتقد است ضرورت دارد تحقيقات مشابهي در گونه‌هاي گياهي كشور صورت گيرد و اندازه و ميزان اين رشد در مورد درختان بومي داخل، مورد بررسي قرار گيرد. نكته‌اي كه دكتررهنمايي، اقليم‌شناس نيز در اين رابطه با او هم‌عقيده بوده و بر اين باور است؛ تحقيقات مشابهي در كشور صورت گيرد تا دامنه اين تأثيرات سنجيده شود.»
دوره رشد طولاني مي‌شود
كارشناسان محيط‌زيست و اقليم بر اين باورند كه بر اثر گرم شدن زمين دوره رشد درختان نيز طولاني شده و زمان كهولت به تعويق مي‌افتد. رهنمايي براي روشن شدن موضوع مثالي مي‌آورد و مي‌گويد: اينكه گفته مي‌شود گرم شدن زمين به افزايش دوره رشد درخت مي‌انجامد به اين صورت است كه در سنين بالاتري به كهولت مي‌رسد به‌عنوان نمونه اگر تنه يك درخت كاج در سن 25سالگي به شكلي در مي‌آيد كه مي‌شود آن را به‌صورت الوار درآورد اين فرايند با گرم شدن زمين در دوره طولاني‌تري اتفاق افتاده و ما در 35سالگي اين درخت شاهد اين اتفاق خواهيم بود.
او مي‌افزايد: اين يك امر طبيعي است كه تغييرات آب و هوايي چه به‌صورت سرد شدن زمين و چه به‌صورت گرم شدن، آن‌گونه گياهي را تحت‌تأثير قرار داده و دوره رشد و طراوت آن را طولاني يا كاهش دهد. بنابراين ما مكانيسم تغيير را در همه ابعاد مي‌توانيم در بافت‌هاي درخت مشاهده كنيم و البته اين تمام ماجرا نيست.
اين اقليم‌شناس معتقد است: گرم شدن زمين كه باعث افزايش فتوسنتز در درختان مي‌شود در فاصله دايره‌هاي تنه آن نيز تغييراتي به‌وجود مي‌آورد كه در يك آزمايش ساده قابل رويت است و در هواي مرطوب فاصله آن متفاوت از هواي گرم خواهد بود. هر چند او طولاني شدن دوره رشد درختان را از جهاتي خوب عنوان مي‌كند اما در مجموع در فرايند تغييرات آب و هوايي درختان تغييراتي پيدا مي‌كنند كه گاه از ديدگاه برخي كارشناسان محيط‌زيست چندان جالب نيست.
گل‌دهي و ميوه درختان دچار اشكال مي‌شود
تغييرات آب و هوايي علاوه بر اينكه به چاق شدن درختان مي‌انجامد در گل‌دهي و ميوه آنها نيز تأثيراتي به‌وجود مي‌آورد كه از ديدگاه علي خلد‌برين، كارشناس محيط‌زيست كه سابق بر اين عضويت شوراي جنگل را نيز داشته است چندان مطلوب نيست. او مي‌گويد: از نظر علمي، درخت و پوشش گياهي بايد دوره‌اي سرما را طي كند و اين دوره براي اين است كه ساختار طبيعي آن به هم نريزد ولي با تغييرات آب و هوايي كه به گرم شدن زمين انجاميده اين دوره كوتاه شده يا از بين مي‌رود كه همين مسئله در ساختار طبيعي درخت و گياه اشكالاتي را به‌وجود مي‌آورد كه اين اشكالات ممكن است در گل‌دهي و ميوه آنها تأثير سوء بگذارد. بنابراين آن طرف قضيه گرم شدن زمين بسياري از پيچيدگي‌ها در روابط درخت با آب و خاك و هوا به‌وجود مي‌آيد كه همگي در گل‌دهي و ميوه آن تأثيرگذار است.
خلدبرين مي‌افزايد: در يك نظام زيست طبيعي آب، خاك و اقليم يك روابط متقابل و متعادل دارند و زماني كه ميزان آب كم شود بر رشد گياهي تأثير سوء مي‌گذارد و به كاهش پوشش گياهي مي‌انجامد. خاك نامناسب هم به محدوديت رشد گياه منجر شده و در مجموع هر گونه عدم‌تعادل در محيط‌زيست تغييراتي را در رشد گياه به‌وجود مي‌آورد كه اين تغييرات بسته به ميزان آن تفاوت مي‌كند اما در نهايت كيفيت رشد درخت را تحت‌تأثير قرار مي‌دهد.
او در مورد فرايند افزايش وزن درختان مي‌گويد: اين موضوع به چاق شدن انسان مي‌ماند كه در نهايت، بيماري‌ها و ناراحتي‌هايي را برايش به‌وجود مي‌آورد كه اين ناراحتي‌ها در ابعاد مختلف بروز مي‌كند و در مورد درختان نيز به همين صورت است. تغييرات اقليمي مي‌تواند سيستم تكاملي آنها را كه بايد در دوره خاص و با سرعت مشخصي اتفاق بيفتد مختل كند و نبايد در بررسي‌هاي كارشناسي روي درختان از اين موضوع غافل شد چرا كه تغييرات اقليم، تعادل موجود در نظام طبيعت را به هم مي‌زند و درخت نيز براي رشد و ثمردهي طبيعي نياز به تداوم اين تعادل دارد؛ موضوعي كه به‌نظر مي‌رسد در بررسي‌هاي بعدي ابعاد و زواياي پيچيده‌اي پيدا كند.

محیط زیست و امنیت جهانــی

محیط زیست و امنیت جهانــی 

قرن بیستم و خصوصا" نیمه دوم آن قرنی سرشار از تحولات سریع و بی سابقه در محیط زیست جهان بود. اثرگذاری انسان بر طبیعت اطرافش به جایی رسیده که دارای ماهیت و اهمیت جهانی شده و متاسفانه این تاثیرات از سرعت سرسام آوری نیز برخوردار گردیده است.دیگر تقریبا" هیچ زیستگاه یا اکوسیستم طبیعی در سطح زمین وجود ندارد که لااقل اندکی دستخوش تغییر نگردیده باشد.اما تحولات زیست محیطی زاییده فعالیتهای بشری، اگرچه از دیر باز آغاز گردیده است اما هیچگاه باندازه چند سال گذشته مورد توجه نبوده و قبلا" به هیچ عنوان نگرانیهای مجامع بشری در این رابطه این قدر با بدبینی عجین نشده بود.
با توجه به قدرت تفکر و تعقل انسان،چنین انتظار میرفت که بشر هر روز بیش از گذشته به قدرتی تبدیل شود که بتواند معیارهای ارزشمند محیط زیست را حفاظت و بهبود بخشد اما بالعکس به نظر می رسد که انسان بطور روزافزون به نیرویی مقتدر تبدیل میشود که مایه ایجاد آشفتگی در بستر حیات خود و قطع ریشه های هستی اش میگردد.
این برداشت غیرقابل انکار به جایی رسیده که این فرض که زمین در حال بهبود است بیش از پیش نیازمند دفاع و توجیه است، در حالی که این فرض که کره زمین بطور خطرناکی در حال از بین رفتن است ، به هیچ یک از این دو رفتار نیازی ندارد!
در هر حال امروزه اغلب مسایل و مشکلات و تنگناهای زیست محیطی دیگر بعنوان یک موضوع محلی و یا حتی ملی بشمار نمی آیند و با توجه به وابستگی متقابل و غیر قابل تفکیک محیط زیست با مباحث کلان انسانی از جمله اقتصاد ، فرهنگ ، توسعه ، سیاست و بویژه نوع خاص آن یعنی ژئوپلتیک ، اخلاق ، فلسفه وعرفان و بسیاری دیگر از جنبه های مادی و معنوی حیات انسانها ،در واقع هر مشکل زیست محیطی در هر اندازه وحتی محدود در داخل مرزهای قراردادی یک کشور مشکلی برای کل جهان ونوع بشر بشمار می آید.
در این مقاله سعی شده تا با تأکید بر ارتباط محیط زیست با مسایل ژئوپلتیک و نیز اقتصاد و فقر،گوشه ای از اهمیت آن را بیان و نیز توجه هرچه بیشتر سیاستمداران،عقلا و تصمیم سازان اجتماعی و فرهنگی کشور را به این مسئله اساسی جهان امروز معطوف نماید.
● ژئوپلتیک :
ژئوپلتیک،مطالعه روابط و کشمکش های بین المللی از دیدگاه جغرافیایی است.بر اساس این تعریف،موقعیت ، مسافت و چگونگی توزیع منابع انسانی و طبیعی تأثیرات قابل توجهی بر روابط بین المللی دارند.
جغرافیا دارای دو زیرشاخه اصلی است،جغرافیای طبیعی و جغرافیای انسانی.جغرافی طبیعی موقعیت و توزیع جنبه های مختلف سیستمهای طبیعی زمین مثل آب و هوا،پوشش گیاهی مناطق مختلف و اقلیمها، علل پیدایش عوارض سطح زمین و شناخت روابط فیزیکی بین آنها را مورد توجه قرار میدهد و جغرافیای انسانی روابط بین جوامع انسانی ،فرهنگها و تمدنها و گستردگی آنها را در کانون توجه خود دارد.ژئوپلتیک، زیر مجموعه ای از جغرافیای انسانی است.
یک ژئوپلتیست،دانش اجتماعی ،اقتصادی،سیاسی ،فرهنگی و نیز نیروهای زیست محیطی را بعنوان شکل دهنده فعالیت بشر در نقاط مختلف جهان در تحلیل های خود مورد استفاده قرار میدهد.
امروزه بخش قابل ملاحظه ای از روابط بین الملل حول محور محیط زیست صورت می گیرد.اگر بدانیم که استفاده روزافزون از منابع زیستی و به تبع آن تخریب سیاره زمین پدیده هایی هستند که اثرات آنها بندرت در درون مرزهای قراردادی یک کشور محدود میگردند،آشکارا به این نتیجه می رسیم که موضوعات زیست محیطی می توانند دقیقا" از موضع ژئوپلتیک مورد بررسی واقع شوند.
اما محیط زیست دقیقا" چیست ؟بنا به یک تعریف ساده محیط زیست عبارت است از همه عناصر جاندار یا بی جان طبیعتی که پیرامون انسان را فرا گرفته و همه آنها با یکدیگر دارای ارتباطی متقابل می باشند.دانشمندان در قرن نوزدهم واژه زیستکره را برای تعریف محیط زیست زمین و ارتباط بین ارگانیزمها و عناصر بی جان آن بکار گرفتند.
در سطحی محدودتر،زی بومها یا اکوسیستمها،به محدوده های وسیعی از سطح زمین اطلاق میگردند که در برگیرنده گونه های خاص گیاهی و جانوری و تأثیرات متقابل همه عوامل درونی این مجموعه بر یکدیگرند.
به لحاظ نظری ،انطباق مرزهای قراردادی سیاسی کشورها بر مرزهای اکوسیستمی موجود در جهان امری محال یا لااقل بسیار مشکل است.بعنوان مثال،پرندگان مهاجری که در فصول سرد سال از سیبری به ایران و یا دیگر کشورهای واقع در عرض های پایین تر جغرافیایی مهاجرت و مجددا" باشروع گرما به زیستگاههای اولیه خود باز میگردند و یا غازهای وحشی که در دوران جنگ سرد بین آمریکا و شوروی سابق بدون توجه به مسایل و کشمکش های سیاسی موجود،بین این دو کشور مهاجرت میکردند.
بر این اساس،دیدگاه محیط زیست در بحث ژئوپلتیک،به درگیریهای بین المللی و روابطی اشاره دارد که در سطح جهانی با تأثیر بر زیستکره یا سطوح منطقه ای ،بین دو یا چند کشور بروز میکند.
منابع طبیعی سیار یا اصطلاحا" منابع ناپایدار،بدلیل برخورداری از نیروی بالفعل خود برای عبور از مرزهای کشورها،موضوع اصلی درگیریهای ژئوپلتیکی بشمار می روند.ذخایر ماهیها،حوضچه های نفتی زیر زمینی مشترک، رودهای مرزی و دریاها،جانوران وحشی مهاجر و موارد مشابه از این گروه منابع بشمار می آیند که سعی در بهره گیری بیشتر از آنها توسط دولتهای همجوار در بسیاری از نقاط جهان موجب بروز تنش های سیاسی و حتی جنگ گردیده و میگردد.
اما روش صحیح استفاده از یک عنصر یا منبع طبیعی چیست ؟ آیا استفاده از منابع تا حد تهی سازی کامل قابل قبول است ؟ آیا اصولا" دولتها می توانند در داخل مرزهای خود ،مستقلا" تصمیم به بهره برداری هر چه بیشتر از منابع طبیعی به هر ترتیب که می خواهند بنمایند؟پاسخ مثبت به این سؤالات برای بسیاری از منابع همچون حیات وحش،جنگلها،معادن اورانیوم و منابع آبی و حتی هوا یقینا" موجب بروز تنش های اصولی گردیده و چالش انگیز است.
● مفهوم منابع طبیعی کاربردی در ژئوپلتیک :
امروزه دولتهای صنعتی و غربی، مصرف کننده عمده منابع زیستی جهان بشمار می آیند.اما در سالهای آینده ،دولتهای در حال توسعه بدلیل رشد جمعیت و برخورداری از شتاب در رشد صنعتی و اقتصادی و بواسطه آن افزایش سطح استفاده از مواد،نقش فزاینده ای را در تأثیر بر اکوسیستمهای کره زمین ایفا خواهند نمود و البته زمین نیز با کاهش روزافزون منابع مواجه خواهد گردید.
بلی ،منابع طبیعی ذاتا" کمیاب هستند؛ یعنی در کمیت و موقعیت دارای محدودیت می باشند وبا این منطق و الگوی پیش رو در رشد اقتصادی و بهره برداری از منابع،درگیریهای ژئوپلتیکی و جنگ بر سر منابع بشدت افزایش خواهد یافت و البته طرف برنده آن است که منابع بیشتری را ذخیره و یا در
اختیار داشته باشد.به عنوان مثال،گسترش سریع مستعمرات کشورانگلیس در واقع پس از شروع انقلاب صنعتی در اروپا و بدنبال آن تهی شدن این قاره از منابع اولیه طبیعی مورد نیاز صنایع این کشور آغاز گردید.
▪ منابع طبیعی به دو دسته طبقه بندی میشوند:
۱) منابع تجدید شونده،که با بکارگری شیوه های مدیریتی صحیح میتوان در یک چارچوب زمانی تعریف شده و بگونه ای خردمندانه بصورت مستمر از آنها بهره برداری نمود مثل ماهیها،حیوانات وحشی،جنگل،آب شیرین، هوا و ...
۲) منابع غیر قابل تجدید،که از ذخایر ثابتی در جهان برخوردار بوده و در یک محدوده زمانی مشخص به پایان می رسند نظیر سوختهای فسیلی و ذغال سنگ و مواد معدنی.
همانطور که در تعریف بند اول یعنی منابع تجدید شونده گفته شد ،مدیریت اصولی و بهره برداری خردمندانه اصل اساسی پایداری و ایجاد قابلیت تجدید در این منابع است و بدون توجه به این دو اصل،این منابع نیز در اثر بهره برداری بی رویه و یا عدم بکارگیری مدیریت و روشهای اصولی در جایگزینی بموقع آنها و در واقع عدم ایجاد فرصت احیاء و تجدید برای آنها،ناپایا و غیر قابل تجدید خواهند بود!همچنین آب و هوا و خاک چنانچه تا حد عدم امکان بازیابی آلوده شوند،آنگاه جزء منابع غیر قابل تجدید بشمار می آیند.طبق مطالعات سازمان ملل در سالهای ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵ حدود ۸۹ میلیون هکتار از خاک کره زمین بدلیل عدم استفاده صحیح آنقدر خسارت دیده که دیگر قابل احیاء نیست و ذخایر آب آشامیدنی نیز آنقدر کاهش یافته که در آینده نزدیک به ۸۰ کشور جهان با کمبود جدی آب روبرو خواهند شد.
در مناقشات مرزی،بویژه زمانی که صحبت از منابع زیستی سیال در میان باشد،گاه با زیرکی می توان بگونه ای مرزبندی نمود که حقوق دیگر کشورها نسبت به برخی منابع سلب گردد؛ لذا برخورداری نمایندگان سیاسی کشورها از اطلاعات دقیق زیست محیطی و دانستن ارزشهای منابع مورد بحث کاملا" ضروری و اصلی انکارناپذیر است.
● مهمترین موضوعات زیست محیطی جهانی :
مقیاس جهانی آسیب های زیست محیطی نشان میدهد که تمایز بین کشورهای غنی و در حال توسعه باعث ایجاد یک بحران در بیوسفر کره زمین گردیده است.همه موضوعاتی که در این بخش به آنها اشاره میشود دارای محدوده ای فرامرزی بوده و مستلزم تفاهم و همکاری بین کشورها برای حل آنها می باشند.
۱) گرم شدن کره زمین ( اثر گلخانه ای) :
مصرف سوختهای فسیلی موجب ایجاد دی اکسید کربن و گازهای دیگری میگردد.تجمع و افزایش بیش از حد این گازها در جو زمین،موجب ایجاد لایه ضخیمی از گاز میگردد که همانند پوشش پلاستیکی
گلخانه ها، از بازگشت حرارت مازاد حاصل از تابش نور خورشید به سطح زمین به فضا جلوگیری کرده و گرما را در نزدیکی سطح زمین نگه میدارد و همانند گلخانه باعث گرم شدن هوای زمین میگردد.
در اثر بروز این پدیده زیست محیطی،بنا به تخمین دانشمندان دمای کره زمین در طی قرن حاضر بین ۸/۰ تا ۵/۳ درجه سانتیگراد افزایش می یابد.این اثر از یکسو موجب بروز تغییرات گسترده آب و هوایی در مناطق مختلف زمین و بروز وقایعی نظیر خشکسالی یا بالعکس سیل و طوفانهای شدید می گردد و از سویی دیگر با افزایش سرعت ذوب یخهای قطبی باعث بالا آمدن آب دریاها و اقیانوسها و به زیر آب رفتن بسیاری از مناطق ساحلی و ارضی مستعد سرزمینی خواهد شد.
در سال ۱۹۹۲ در اجلاس زمین در ریودوژانیروی برزیل بیش از ۱۵۰ کشور در قالب کنوانسیون ریو و در ادامه روند پیشرفت این کنوانسیون در سال ۱۹۹۷ نیز ۱۶۰ کشور از جمله ایران ،با امضاء پروتکل کیوتو در ژاپن برای تلاش در جهت کاهش آلودگی ناشی از گازهای گلخانه ای به توافق رسیدند.
۲) کاهش لایه ازن :
دومین نگرانی عمده زیست محیطی با تأثیرات فرامرزی، آسیب دیدگی لایه حفاظتی ازن در اطراف جو زمین است.لایه ازن تقریبا" در ۲۴ کیلومتری بالای سطح زمین اطراف این سیاره را فرا گرفته و با جذب اشعه ماوراء بنفش نور خورشید ،زمین و موجودات زنده آنرا از این تشعشعات زیان آور محافظت میکند.
بنا به تحقیقات دانشمندان،ترکیب گازی کلروفلوئوروکربن(CFC) که در صنایع یخچال سازی، تولید اسپری ها و تولید اسفنج کاربرد فراوانی دارندتأثیر مخرب و کاهنده ای بر ضخامت لایه ازن داشته و حتی موجب ایجاد شکاف در این لایه گردیده است.
گسترش این شکاف در سالهای منتهی به ۱۹۸۵ باعث نگرانی کشورهای جهان گردیده و سرانجام کنوانسیون وین (۱۹۸۵) و پروتکل الحــاقی آن یعنی پروتکل مونترال (۱۹۸۷ ) و اصلاحیه لندن ۱۹۹۰
با توافق بسیاری از کشورها منجمله ایران تنظیم و دولتهای صنعتی را موظف کرد تا مصرف این مواد را به نصف کاهش دهند.
۳) کمبود آب شیرین :
اگر چه ذخایر آب زمین از دیرباز یک منبع زیستی قابل احیاء محسوب میگردید اما واقعیت آن است که این ذخایر،در سطح جهانی مورد تهدید جدی قرار دارند.بیش از ۴۰ درصد از کشورهای دنیا بدلایلی چون رشد جمعیت،توسعه کشاورزی وآبیاری ، آلودگی منابع آب سطحی و زیر سطحی و استفاده های صنعتی با مشکل کم آبی روبرو هستند. نیاز به آب هر ساله حدود ۲/۳ درصد افزایش می یابد. بــانک
جهانی با تشخیص این بحران،تا قبل از سال ۲۰۰۵ حدود۶۰۰ میلیارد دلار در سطح جهان برای افزایش ذخایر آب شیرین و مقابله با خشکسالی هزینه کرد.
حاکمیت بر منابع آبی،یکی از موضوعات مهم ژئوپلتیکی امروز جهان بشمار می آید.حرکت آب بعنوان یک منبع طبیعی سیال و گذر آن از مرزهای قراردادی کشورها موجب ایجاد این حساسیت گردیده است.بعنوان مثال در نقاطی که رودهای بزرگ از چند کشور همسایه می گذرند عملکرد کشورهای بالادست رود بر کیفیت آب و میزان برداشت از آن و یا ذخایر طبیعی موجود در آن،موضوعی است که همواره مناقشه برانگیز است.رود راین در اروپا،رودهای آمودریا و سیردریا در آسیای مرکزی و رودهای گنگ و سند در آسیای جنوب شرقی و رود اردن در خاورمیانه از این دسته رودها بشمار می آیند.کشور ماایران نیز بدلیل اینکه عمده ترین رودهایش از جمله ارس،اروندرود،اترک و هیرمند در مرز مشترک با کشورهای همسایه واقع شده محتاج برنامه ریزی سیاسی خاصی در بهره برداری از این منابع می باشد.
۴) بیابانزایی وکمبود خاک مرغوب :
مساحت خشکی های زمین حدود ۴/۱۳ میلیارد هکتار است.البته همه این مقدار قابل بهره برداری و استقرار نیست.تنها ۲۲ درصد از خشکیهای زمین قابل کشت هستند اما نکته اینجا استکه خاکهای حاصلخیز و مرغوب در اغلب نقاط جهان در معرض فرسایش و نابودی قرار دارند.نتایج بررسیهای علمی نیز بیانگر آن است که ۱۰ تا ۱۱ درصد از خاکهای حاصلخیز جهان به اندازه ای آلوده گردیده اند که احیاء مجدد آنها تقریبا" غیرممکن است.دو سوم از خاک کشورهای در حال توسعه در آسیا و آفریقا بشدت تخریب شده است و بنا به بررسیهای انجام شده ،تخریب و نابودی جنگلها استفاده از روشهای سنتی در کشاورزی،آبیاری غیر اصولی کشتزارها ،استفاده بی رویه از کودهای شیمیایی و آفت کشها و چرای بی رویه دامهای اهلی در مراتع از عوامل اصلی فرسایش و نابودی خاک به شمار می آیند.گسترش روز افزون بیابانها و نابودی مراتع حاصلخیز در بسیاری از نقاط جهان از جمله ایران از تبعات این فعالیتها محسوب میگردد.
۵) آلودگی هوا و بارانهای اسیدی :
بارانهای اسیدی هم یکی از اشکال آلودگی هوا بشمار میروند.گازهای دی اکسید گوگرد و اکسید نیتروژن حاصل از مصرف سوختهای فسیلی، در هوا با بخار آب موجود ترکیب شده و تشکیل اسید سولفوریک و اسید نیتریک را می دهند که به همراه ابرها بر فراز گستره وسیعی از زمین حرکت کرده و هنگام تبدیل ابرها به بارش، این اسیدها به سطح زمین برگشته و موجب تخریب جنگلها ،پوشش گیاهی و حتـی ساختمانها و ابنیه ساخت دست بشر و نیز آلــودگی منابع آبی سطحی و زیـــرزمینی می گردند.به عنوان مثال ۲۵ درصد از جنگلهای اروپا در اثر بارش بارانهای اسیدی خسارت دیده یا نابود شدند.جالب آنکه جهت حرکت جریانهای هوایی در بالای زمین بگونه ای است که معمولا"از مرکز سیاره بطرف شمال حرکت کرده و در نتیجه می توانند آلودگیهای احتمالی ایجاد شده در کشورهای جنوبی تر را به کشورهای شمالی تر زمین منتقل نمایند.
۶) دفع زباله های سمی :
در اثر فعالیتهای صنعتی، مقادیر بسیار زیادی زباله صنعتی سمی بوجود می آید که غالبا" به هنگام دفن، موجب انتقال آلودگی به محیط زیست می شوند.فلزات سمی از قبیل روی، مس،آرسنیک،جیوه و ... همگی برای محیط زیست و حیات موجودات زنده زیان آور هستند.فعالیتهایی چون اکتشاف و استخراج معادن،اصلی ترین عامل تولید ضایعات فلزی سمی و پسماندهای معدنی بشمار می روندو متأسفانه غالبا" بطور غیراصولی دفع میگردند.
حمل و نقل مواد سمی خطرناک و دفع غیراصولی آنها نیز یکی از مشکلات عمده محیط زیست در جهان بحساب می آیند .در ایران نیز دفع موادی از قبیل ضایعات سموم کشاورزی و آفت کشهای تاریخ مصرف گذشته، دفع ضایعات اسیدی حاصل از تصفیه دوم روغن ، ضایعات پالایشگاهی و بسیاری دیگر از پسماندهای صنعتی که از گروه ضایعات سمی و خطرناک بشمار می روند، از مشکلات زیست محیطی کشور محسوب می گردد.
۷) جنگل زدایی و نابودی تنوع زیستی :
درختان جزء منابع تجدید شونده محسوب میشوند اما بشر در طول تاریخ بسیاری از جنگلها و درختان را تا نقطه انقراض نسل نابود کرده است.بسیاری از جنگلهای نیمکره شمالی مورد بهره برداری و تخریب واقع شده اند.در ایران نیز طی ۴۰ سال گذشته مساحت جنگلهای کشور حدود یک میلیون هکتار کاهش داشته است.هر چند درختان جزء منابع سیال نیستند اما تخریب سریع جنگلها می تواند بدلایل زیر تأثیرات ژئوپلتیکی و فرامرزی ایجاد نماید:
الف) حذف پوشش جنگلی باعث فرسایش سریع خاک و آلودگی رودها و منابع آبی میگردد.
ب) ظرفیت جذب دی اکسید کربن و تولید اکسیژن کاهش یافته و پدیده گرم شدن زمین تشدید میگردد.
ج) به تنوع زیستی کره زمین آسیب های جدی وارد میشود.
تنوع زیستی، یعنی مجموع گونه های گیاهی،جانوری،میکروارگانیزمهاو همه اکوسیستمها و فرآیندهای اکولوژیکی مربوطه.بدون تردید می توان ادعا کرد که همه مشکلات زیست محیطی در جهان که بشر در خلق آنها نقش دارد، به نوعی، تهدید برای تنوع زیستی بشمار می آیند.طی ۳۰۰ سال گذشته انقراض ۱۶۲۲ گونه گیاهی و جانوری به ثبت رسیده و دانشمندان شواهدی در دست دارند که هر ساله نسل تعداد زیادی از گونه هایی که حتی تاکنون توسط بشر کشف نگردیده اند نیز از بین میرود!
● حل و فصل مناقشات ژئوپلتیکی بر سر محیط زیست :
روزنامه نویورک تایمز در تاریخ ۹ اکتبر ۱۹۹۵ از قول جیمز استینبرگ ،مدیر سیاستگذاری وزارت کشور آمریکا می نویسد :
بیشتر تهدیدهای امنیتی در دوران جنگ سرد ریشه در کینه های بین کشورها داشت...هم اکنون عوامل داخلی بیشتر مورد توجه ما قرار گرفته اند،عواملی که می توانند کشورها را متزلزل کرده و منجر به جنگهای داخلی یا کشمکش های قومی گردند.امروزه باید به عوامل تنش زا مانند قحطی و محیط زیست توجه بیشتری کنیم !
پطرس غالی دبیر کل سابق سازمان ملل نیز در نشریه Foreign Affairs می نویسد:
در کنفرانس توسعه و محیط زیست در ریودوژانیرو،ژوئن سال ۱۹۹۲، کشورها متعهد گردیدند تا در تصمیمات داخلی کشورشان پیامدهای جهانی را هم مورد توجه قرار دهند.این امر یک تعهد فلسفی بنیادین از سوی ملل جهان است که رکن دیگری را به اصول پذیرفته شده اخلاق ملی در سطح بین المللی اضافه می کند.
هر دو بیانیه فوق از کشورها می خواهند که موضوعات زیست محیطی را در حوزه امنیت جهانی مورد توجه قرار دهند.اما این مهم چگونه محقق خواهد شد ؟
در اصل ۲۱ کنفرانس سازمان ملل در استکهلم آمده است که کشورها نمی توانند در قلمروی حاکمیت خود به محیط زیست آسیب برسانند اما مردم کشورها حق دارند تا منابع طبیعی موجود در درون مرزهای خود را برداشت نمایند.از آنزمان به بعد آگاهی روزافزون از موضوعات اثرات منفی فعالیتهای یک کشور بر محیط زیست و انعکاس این اثرات بر مردم دیگر کشورها ،باعث گردیده تا میزان این حقوق مورد تردید واقع گردد.در همین راستا یک سلسله قوانین بین المللی طی قرن بیستم ظهور نموده که حق کشورها را در برداشت از منابع زمین و در واقع زیستکره نوع بشر محدود می نماید.
● محیط زیست و تحولات جهانی :
تحولات زیست محیطی به خودی خود نه زیان بارند و نه خوب؛ درواقع این جامعه در حال تعامل با پدیده‌های زیست محیطی و عوامل طبیعی است که از این پدیده‌ها یا فرصت میسازد یا تهدید. یعنی دخالت غیر منطقی و غیر خردمندانه بشر در روابط موجود بین عناصر زنده و غیر زنده طبیعی و برهم زدن نظام طبیعت است که موجب میشود تا مثلاً بارش بارانهای شدید فصلی در مناطقی که پوشش گیاهی آنها به علت بهره برداری بی‌رویه انسان از بین رفته است منجر به بروز سیل‌های ویرانگر و نابودی محیط گردد.
مطالعه در مورد خطرات زیست محیطی نشان می‌دهد که فقرا و افراد فاقد اختیار، آسیب‌پذیرترین قشرها در مقابل اینگونه تاثیرات هستند زیرا آنها گزینه‌های اندکی برای سازگار شدن پیش رو دارند.
پیامدهای انسانی تحولات جهانی محیط زیست نیز در نقاط مختلف جهان متفاوت است. دوبرابر شدن میزان گاز دی اکسید کربن در جو می‌تواند اثر بارور کننده عمده‌ای بر برخی محصولات داشته باشد اما بربرخی دیگر تاثیر نداشته یا اینکه تاثیرش اندک است. بنا به پیش‌بینی‌های علمی ، روند فعلی گرم شدن کره زمین موجب گسترش تولید محصولات کشاورزی بسوی شمال زمین یعنی مناطق روسیه و ژاپن و کانادا میگردد. این درحالی است که همین مسئله، موجب افزایش دما و کم آبی و خشکسالی در عرض‌های جغرافیایی پایین‌تر نیمکره شمالی از جمله کشور ایران می‌شود!
مناطق متعددی در جهان وجود دارند که تخریب محیط زیست در آنها، به آستانه ایجاد خطر جدی برای ادامه حیات و یا سلامتی ساکنین آن رسیده است. در این مناطق، سرعت تخریب، در حال پیشی گرفتن از توانایی انسان برای ممانعت یا سازگاری با آن است .
● فقر و محیط زیست :
ناکامی بشر درایجاد تغییراساسی در وابستگی اش به منابع تجدید ناپذیر درشیوه‌های جدید تولید ، باعث بروز بحران گردیده است. این بحرانها به واسطه گسترش مکانی سرمایه‌های تولیدی به مناطقی که تـا به حال توسعه نیافته‌اند به طور پیوسته به تعویق افتاده است. این گسترش توام با چرخه تولید
مواد معدنی موجب بروز بحران زیست محیطی در نواحی ومناطقی می‌گردد که منابع قابل استخراج دارند.
پیوندهای محکم و پیچیده‌ای میان توسعه، محیط زیست و فقر وجود دارد. گزارش جهانی توسعه درسال ۱۹۹۲ با این بیانیه آغاز شد :
"دستیبابی به توسعه پایدار و عادلانه همچنان بزرگترین چالش در برابر نوع بشر است"
(بانک جهانی،۱۹۹۲)
اکنون تعداد فقرا درجهان بیش از هرزمان دیگر است (حدود ۵/۱ میلیارد نفر). اغلب فقرا در نقاطی از جهان زندگی می‌کنند که با یک محیط زیست تخریب شده مواجه هستند و در برخی موارد خود آنها در تخریب محیط زیست خود سهم اساسی دارند! آلودگی آب وهوا حتی در کشورهای برخوردار از رشد اقتصادی نیز مشهود است و تخریب ذخایر کشاورزی ، جنگل و تالاب نیز عمق و وسعت محرومیت را دربسیاری از مناطق روستایی گسترش میدهد. عدم وجود آب آشامیدنی سالم و پاکیزه نیز از اهمیت زیادی برخوردار است و هرساله دو میلیون کودک در اثر استفاده از آب شرب آلوده و ابتلا به بیماریهای میکروبی و غیره جان خود را از دست میدهند.
(بانک جهانی،۱۹۹۲)
پیوندهای دوجانبه و توام با همیاری بین فقر وتخریب محیط زیست که تحت عنوان اصل "نابودسازی اکوسیستم از سرناچاری" توسط فقرا توصیف میشود،تخریب محیط زیست را تسریع می کند.دستیابی به اراضی قابل کشت ،چوب برای سوخت یا مصارف دیگر،مراتع بیشتر برای چرای دام و دیگر منابع طبیعی قابل بهره برداری،برای همه انسانها یکسان نیست.
دانشمندان زیست محیطی، امروز ابعاد سیاسی حقوق استفاده از ذخایر را مورد تاکید قرار میدهند و برضرورت بررسی پیوندهای میان محیط زیست، اقتصاد و جامعه تاکید می‌کنند. بنا به اعتقاد گروهی از متخصصین زیست محیطی :
"تخریب زمین می‌تواند موجبات تضعیف توسعه اقتصادی را فراهم آورده و باعث ناکامی آن گردد، درحالی که توسعه اقتصادی در سطح پایین نیز به نوبه خود می‌تواند تحت تأثیرات شدید پدیده تخریب محیط زیست باشد! "
فقروتخریب محیط زیست که بواسطه فرآیند توسعه ایجاد می‌گردند، متقابلاً بر یکدیگر تاثیر می‌گذارند تا جهانی وحشتناک و مملو از مخاطره بوجود آورند،به گونه‌ای که دراین جهان هم مردم روستایی و هم شهری به دام می‌افتند.
درحال حاضر عبارت توسعه پایدار، به طور گسترده در حوزه سیاست و نیز در حیطه پژوهش در سطح جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
توسعه پایدار،تعاریف بسیاری دارد اما موثرترین و فراگیرترین تعریف این واژه تعریف کمیسیون برانت لند با عنوان "آینده مشترک ما" است که عبارت است از : توسعه‌ای که بدون لطمه زدن به قابلیت نسل‌های آینده دربرآورده ساختن نیازهای خود، نیازهای امروز را برآورده سازد.
این تعریف توسط کسانی که نگران فقر ورعایت عدالت بین نسل امروز و نسل‌های آینده از حیث دستیابی به طبیعت و منابع طبیعی هستند و نیز برای کسانی که مشتاق استفاده از طبیعت و حفظ زیستگاهها و گونه‌های جانداران و حیات وحش می‌باشند مورد پسند قرار گرفته است.
توسعه پایدار نخستین بار از طریق استراتژی حفظ جهان (wcs) مدون گردید. این استراتژی توسط IUCN و با حمایت مالی برنامه محیط زیست سازمان ملل و صندوق حیات وحش جهان تهیه گردید. اصل توسعه پایدار از آن به بعد و بواسطه پیگیریهای سازمان ملل پیشرفت محسوسی یافته است.
استراتژی جهانی حفاظت از محیط زیست، سه هدف را برای حفظ محیط زیست برمی‌شمارد. نخستین هدف، ادامه فرآیندهای اساسی زیست محیطی است؛ فرآیندهای یادشده برای تولید غذا، سلامت و دیگر جنبه‌های بقای انسانی و توسعه پایدار ضروری هستند.
نظام‌های حمایت از حیات شامل خاک و زمین کشاورزی، جنگل‌ها و زیستگاهها، حیات‌وحش و منابع آبهای شیرین وشور می‌باشد. تهدیدهای زیست محیطی جاری شامل فرسایش خاک، مقاومت آفات و حشرات دربرابر حشره‌کشهای شیمیایی،تخریب جنگل‌ها و بروز سیل و رسوبگذاری ناشی از آن و آلودگی آبها و سواحل است.
هدف دوم عبارت است از حفظ تنوع زیستی ، یعنی گونه‌های ژنتیکی چه در تنوع و گوناگونی محصولات گیاهی و دامی اهلی و چـه در انواع مختلف گونه‌های جانوری و گیاهی وحشی. این
تنوع ژنتیکی هم درحکم بیمه است (بعنوان مثال بیماریهای گیاهی) وهم در حکم سرمایه‌گذاری برای آینده( مثلاً پرورش محصولات گیاهی یا دارویی).
هدف سوم، توسعه پایدار گونه‌ها و زیستگاهها است که بویژه درخصوص گونه‌های گیاهی و جانوری که برداشت یاصید می‌شوند،شیلات وآبزیان، ذخایرجنگلی وچوب ومراتع و چراگاهها و بهره برداری منطقی و درعین حال حفاظت اصولی از آنها جهت نسل حاضر ونسل‌های آینده خلاصه می‌شود.
با توجه بـه اینکه فقر جوامع محلی می‌تواند منجر بـه رویکرد آنان بـه برنامه ریزی غیراصولی و خارج از اصول مدیریتی صحیح از هریک از منابع فوق گردد، لذا رشد اقتصادی بعنوان تنها راه مقابله با فقرو بالتبع آن تنها راه تحقق اهداف توسعه زیست محیطی تلقی می‌گردد و درگرو همین وابستگی متقابل اقتصاد و محیط زیست است که توسعه پایدار معنا می‌یابد.
دربرنامه جهانی مراقبت از زمین، که درسال ۱۹۹۱ توسط IUCN ارائه گردیده، این موضوع به این شکل مطرح شده است:
ما نیازمند توسعه‌ای هستیم که هم مردم مدار یعنی معطوف به بهبود شرایط انسانی و هم مبتنی برحفاظت از محیط یست یعنی حفظ تنوع و قدرت تولید طبیعت باشد.ماناگزیریم که به برخی دیدگاهها در مورد محیط زیست و توسعه پایان دهیم.دیدگاههایی که گویی این دورا در مقابل یکدیگر قرار میدهد.در واقع ما باید بپذیریم که این دو اصل ( محیط زیست و توسعه )، دو بخش ضروری یک فرایند اجتناب ناپذیر هستند.

منبع: فصلنامه شباهنگ

گرم شدن کلی کره زمین،

 گرم شدن کلی کره زمین،

 

 گرم شدن کلی کره زمین، به معنای افزایش میانگین دمای سطح زمین است. از اواخرسالهای ۱۸۰۰، میانگین دمای کلی ۴/۰ تا ۸/۰ درجه سانتیگراد افزایش یافته است. بسیاری از کارشناسان پیش بینی کرده اند که میانگین دمای زمین در سال ۲۱۰۰، ۴/۱ تا ۸/۵ درجه سانتیگراد افزایش خواهد یافت. این مقدار افزایش، بیشترین مقداریست که ظرف هزار سال اخیر، برای زمین پیش آمده است.
دانشمندان نگران این مشکلند که انسانها و اکوسیستم های طبیعی نتوانند خود را با این تغییرات سریع آب و هوایی وفق دهند. اکوسیستم شامل ارگانیزمهای زنده و محیط فیزیکی در یک محدوده مشخص است. این گرم شدن عمومی می تواند منتج به ضررهای فراوانی شود، به همین دلیل کشورهایی در سراسر جهان، به منظور کنترل این بحران، قراردادی را به نام پروتوکل کیوتو (Kyoto) طرح کرده اند.

دلایل افزایش دمای سطح زمین

کارشناسان هواشناسی گرم شدن هوا را از سالهای ۱۸۰۰، آنالیز کرده اند. اغلب آنها به این نتیجه رسیده اند که فعالیتهای انسانی عامل اصلی این گرم شدن هوا است. فعالیتهای انسانی با افزایش خاصیت گلخانه ای زمین در گرم شدن زمین دخالت دارد. اثر گلخانه ای، سطح زمین را در فرایند پیچیده ای که با همراهی نور خورشید، گازها و ذرات موجود در اتمسفر صورت می گیرد، گرم می کند. گازهایی که گرما را در اتمسفر زمین نگه می دارند یا اصطلاحا به دام می اندازند، گازهای گلخانه ای نامیده می شوند.
اصلی ترین فعالیت انسانی که منجر به گرمای زمین می شود، سوزاندن سوختهای فسیلی (زغالسنگ، نفت، گاز طبیعی) و از بین بردن جنگلها است. بیشتر سوخت فسیلی در اتومبیلها، کارخانه ها و نیروگاهها به مصرف می رسد. سوزاندن این سوختها گاز دی اکسید کربن با علامت اختصاریCO2 تولید می کند. CO2 از گازهای گلخانه ایست که روند فرار گرما از جو به فضا را بسیار کند می کند. درختان و دیگر گیاهان در روند فتوسنتز، گاز CO2 را از هوا جذب می کنند. با از بین بردن گیاهان، میزان گاز CO2 در هوا افزایش می یابد. تجزیه شدن گیاهان نیز منجر به افزایش این گاز می شود.
گروه کمی از دانشمندان معتقدند که افزایش گازهای گلخانه ای عامل اصلی این افزایش دما نیست بلکه افزایش انرژی تابیده شده از خورشید عامل اصلی می باشد. اما بیشتر کارشناسان هواشناسی تاثیر این عامل را در روند افزایش دمای عمومی کره زمین بسیار ناچیز می دانند.

عواقب افزایش دما

ادامه این افزایش دما آثار مخرب زیادی در بر دارد. ممکن است گیاهان و جانواران دریازی به مخاطره جدی بیفتند. زیستگاه های گیاهان و حیوانات دچار تغییرات اساسی می شوند. الگوهای آب و هوا دستخوش تغییرات می شوند و نتیجه آن وقوع سیل و خشکسالی و طوفانهای شدید مخرب خواهد بود. افزایش دما با ذوب نمودن یخهای قطبی، باعث بالا آمدن سطح آب دریاها می شود. در مناطق خاصی از زمین، بیماریهای انسانی گسترش می یابد و محصولات کشاورزی نابود می شوند.

تاثیرگرما بر آبها

در هنگام گرم شدن هوا، دمای آب اقیانوسها نیز افزایش می یابد و منجر به بروز مشکلاتی در اکوسیستم اقیانوسها می شود. برای مثال گرم شدن آبها ممکن است باعث بروز پدیده ای به نام سفیدی مرجانهای دریایی شود. وقتی که آب گرم می شود، مرجانها ماده ای را که عامل رنگ و تغذیه آنهاست از درون خود خارج می کنند. در این حالت رنگ مرجانها سفید می شود و چنانچه دمای آب به وضع طبیعی برنگردد، می میرند. گرمای افزوده همچنین منجر به وقوع بیاریهایی می شود که بر جانوران دریایی تاثیر گذار است.

تغییر شکل زیستگاه های طبیعی

ممکن است در محلهای طبیعی مسکونی حیوانات و گیاهان تغییرات شدیدی روی دهد. بسیاری از گونه های زیستی مشکلات زیادی برای ادامه حیات در شرایط جدید خواهند داشت. برای مثال بسیاری از گیاهان گلدار، بدون طی کردن زمستانی سرد، شکوفه نخواهند زد.

تاثیر گرما بر آب و هوا

تکرار وقوع شرایط بحرانی آب و هوا منجر به خسارات زیادی می شود. تغییرات الگوهای بارش باعث افزایش سیلابها و خشکسالی در نواحی مختلف می شود. طوفانها و تندبادها، بیشتر و قدرتنمندتر به وقوع خواهند پیوست.

بالا آمدن سطح آبها

ادامه گرم شدن هوا، در طی چند قرن، مقادیر زیادی از یخهایی که صفحه آنتارکتیکا را پوشانده اند، ذوب می کند. در نتیجه سطح آبها در کل زمین بالاتر می آید. بسیاری از مناطق ساحلی ممکن است دچار سیل زدگی، فرسایش، از بین رفتن زمینهای خشک و ورود آب دریاها به آبهای شیرین شوند. بالا آمدن آب دریاها ممکن است منجر به غرق شدن شهرها، جزایر کوچک و دیگر مناطق زیستی شود.

تهدید سلامت انسانها

بیماریهای گرمسیری نظیر مالاریا و تب دنگی (dengue) به مناطق زیادی شیوع پیدا می کند. ادامه یافتن گرما و شدت یافتن آن می تواند عامل مرگ و میرهای زیاد و بیماریهای گوناگون شود. سیل و قحطی، گرسنگی و سوء تغذیه را افزایش خواهد داد.

خنک کردن زمین

کارشناسان هواشناسی در حال حاضر مشغول مطالعه برای کنترل و محدود کردن افزایش دمای کره زمین می باشند. دو روش کلیدی به این منظور وجود دارد: اول محدود کردن تولید گاز CO2 و دوم تصفیه هوا.

محدود کردن انتشار گازCO2

دو تکنیک تاثیرگذار برای محدود کردن تولید CO2 وجود دارد: اول جایگزین کردن منابع دیگر انرژی به جای سوختهای فسیلی و دوم استفاده بهتر از سوختهای فسیلی.
منابع انرژی جایگزین سوخت فسیلی، CO2 تولید نمی کنند. این منابع شامل باد، نور خورشید، انرژی هسته ای و حرارت زیر زمین می باشند. دستگاههایی به نام توربین بادی می توانند انرژی باد را به انرژی الکتریکی تبدیل کنند، باطریهای خورشیدی نیز می توانند نور خورشید را به انرژی الکتریکی تبدیل کنند و نیروگاههای حرارت زیرزمین می توانند از گرمای موجود در لایه های زیرین خاک انرژی الکتریکی به دست آورند.
استفاده از این منابع هزینه های بیشتری را نسبت به سوختهای فسیلی در بر دارند. با اینحال پیشرفت تحقیقات درباره استفاده از آنها می تواند منجر به کاهش هزینه های آنها نیز شود.
تصفیه هوا به دو شکل صورت پذیر است: اول، انبارهای زیر زمین یا زیر آب. دوم، ذخیره سازی در گیاهان زنده.
با تزریق و ورود CO2 تولید شده در صنعت به زیر زمین یا در اقیانوس می توان این گاز را ذخیره کرد. مناسبترین مکان در اعماق زمین برای انجام این کار، انبارهای طبیعی نفت و گازیست که بیشتر ذخایر آنها استخراج شده است. با ورود این گاز به این گونه انبارهای طبیعی، استخراج بازمانده ذخایر آنها بسیار آسانتر می شود. سود ناشی از تسهیل بهره برداری، هزینه های این روش تصفیه را جبران می نماید. رسوبات عمیق نمک و زغالسنگ نیز مکان مناسبی برای انجام ذخیره سازی CO2 می باشند.
اقیانوسها می توانندCO2بیشتری ذخیره کنند اما دانشمندان هنوز موفق به تخمین آثار محیطی این ذخیره سازی نشده اند.

ذخیره سازی در گیاهان

گیاهان سبز به هنگام رشد، CO2 موجود در جو را جذب می کنند. آنها کربن موجود در CO2 را با هیدروژن ترکیب کرده، قند ساده تولید می کنند و آنرا در بافت خود ذخیره می نمایند. پس از مرگ گیاه، با تجزیه آن، گاز CO2 از آن متساطع می شود. اکوسیستمهایی با زندگی گیاهی غنی، می توانند CO2 بیشتری را در خود حبس نمایند.

پروتوکل کیوتو

در سال ۱۹۹۷، نمایندگان ۱۶۰کشور جهان در کیوتوی ژاپن گرد هم آمدند و قرار دادی به نام پروتوکل کیوتو را تنظیم کردند. این قرارداد برای کاستن انتشار گازهای گلخانه ای است. از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲، سی و هشت کشور صنعتی ناچار به کاستن انتشار گاز CO2 و پنج کشور دیگر ناچار به کاستن انتشار گازهای گلخانه ای خواهند بود. این کشورها باید ۱۹۹۰ مرکز انتشار خود را کنترل نموده و سالانه ۹۵ درصد از میزان انتشار آنها را کاهش دهند. این قرارداد شامل حال کشورهای در حال توسعه نمی باشد. اما کشورهای صنعتی را تشویق می کند که داوطلبانه با کشورهای درحال توسعه برای کاهش میزان انتشار گازهای گلخانه ای همکاری کنند.
بررسی گرم شدن

پیش از استفاده از وسایل گرما سنج، دانشمندان بر اساس نشانه های فراوانی، افزایش دمای کره زمین را مورد بررسی قرار داده بودند. نشانه ها حاکی از این بود که افزایش دما از سالهای ۱۹۰۰، در هزار سال اخیر بی سابقه بوده است.
در سال ۲۰۰۱، هیئتی با مسئولیت کنترل تغییرات آب و هوا به نام IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change)که از طرف سازمان ملل پشتیبانی می شدند، نتایج بررسی های به اثبات رسیده در خصوص گرم شدن زمین را منتشر کردند. کارشناسان هواشناسی مشغول بررسی عوامل طبیعی و دخالتهای انسان در گرم شدن زمین ظرف ۱۰۰ سال اخیر شدند. هیئت IPCC همچنین نتیجه پیش بینی های دمای هوا تا سال ۲۱۰۰ را اعلام نمود.
در هر حال بررسی ها نشان می دهند که راه حل فوری برای این مسئله وجود ندارد. حتی اگر تمام منابع انتشار گاز CO2را ناگهان حذف کنیم، روند گرم شدن هوا، به دلیل وجود گازهای گلخانه ای که در حال حاضر وارد جو شده اند، تا سال ۲۱۰۰ ادامه خواهند داشت

پیامدهای محیطی ، اجتماعی و اقتصادی گرم شدن کره زمین چیست ؟

• پیامدهای محیطی ، اجتماعی و اقتصادی گرم شدن کره زمین چیست ؟

 آب و هوا و تغییر آب و هوایی نقش مهمی را در شكل دادن به محيط زيست ، منابع طبيعی ، ساختارهای زيربنايی ، اقتصاد و ديگر جنبه های زندگی در تمام كشورهای جهان بازی می كند . پيش بينی می شود تغييرات بالقوه ای كه در آب و هوا و سيستم های محيط زيستی مربوط به آن از طريق انسان ایجاد می شود و گزينه هايی كه برای تعديل يا تخفيف اين تغييرات پيشنهاد شده است ، پی آمدهای مهمی در مسائل محيط زيستی ، اقتصادی و اجتماعی دربر داشته باشد.

 

 

پیامدهای محیطی :

1- گرم شدن زیاد هوا باعث ذوب توده‌های یخ در قطب شمال و جنوب می‌شود که باعث بالا آمدن سطح آب دریاها شده وباعث ایجاد سیلهای ساحلی می شود . ( سیلهای ساحلی می تواند باعث جریان یافتن آبهای شور به مناطقی شود که نمک برای آنها خطرناک است ، و باعث تهدید گیاهان و حیوانات در آن مناطق می شود . به عنوان مثال ، افزایش در محتوای نمک خلیج Delaware و Chesapeake تعداد صدفهای خوراکی که قادر بودند درآن آبها زندگی کنند را کاهش داده است .  همچنین سیلهای ساحلی بخشهای وسیعی از زمین و بسیاری از بزرگترین و مهمترین شهرها را به زیر آب خواهد برد . ) به عنوان مثال یخ های غربی قطب جنوب و لایه های یخی گرین لند ذوب می شوند ( که باعث بالا آمدن سطح دریاها تا بیش از10متر خواهد شد ، البته طی چند دهه  ، گردش گرمایی اقیانوسی دچار وقفه و توقف خواهد شد )  و با آن جریان مهم گلف استریم ایست کرده و باعث زیر آب رفتن بخش هایی از زمین می شود . امروزه ثابت شده که جریان گلف‌استریم یکی از عوامل اصلی تعادل جوی در کره زمین است. اما خود این جریان به شدت ناپایدار است بطوریکه تغییرات شدید درجه حرارت آب اقیانوس براحتی باعث اختلال در آن می‌شود . بسیاری از دانشمندان وقوع عصرهای مختلف یخبندان در گذشته را به برهم خوردن تعادل جریان گلف‌استریم نسبت می‌دهند . پیش بینی می شود که مناطق با عرض جغرافیایی بالا مانند گرین لند سریع تر از بقیه دنیا گرم می شوند .

 2- سطح آبهای زیر زمینی پایین خواهد آمد و خشکسالی و قحطی همه جارا فرا خواهد گرفت.

3- مکان بادهای موسمی تغییر خواهد کرد که حاصل آن ایجاد و توسعه کویرها می‌باشد .

4- برخی مناطق ممکن است به طور افزاینده‌ای سردتر شوند و مناطق حاصلخیز و کشاورزی ممکن است خشک شده و قابلیت کشاورزی خود را از دست بدهند .

5- تغییرات آب و هوایی ممکن است محل سکونت های طبیعی و اکوسیستم ها را تغییر دهند. همه موجودات زنده وابسته به این مکانها هستند . خیلی از این مکانها وابسته به یک توازن ریزش باران ، دما و نوع خاک هستند . یک تغییر سریع در آب و هوا می تواند به این توازن حساس آسیب برساند و خیلی از انواع موجودات زنده را به خطر بیندازد .

6- وقتی دما افزایش پیدا کند تبخیر نیز افزایش پیدا کرده و در پی آن بارندگی و در نهایت فرسایش خاک ( و وقوع سیل و ...) افزایش می یابد و این امری است که نگرانی ها را دامن زده است به خصوص اینکه شواهدی از آن را در سالهای اخیر مشاهده می نمائیم .

7- در سالهای اخیر به دلیل اهمیت بحث تغییر آب و هوا ، مطالعات گوناگونی بر زندگی پرندگان انجام شده و نتایج جالبی بدست آمده است . در مجموع تغییر آب و هوا آثار مستقیم و غیر مستقیم برزندگی پرندگان دارد که می تواند به شدت چرخه زندگی آنها را دچارمشکل کند . تحقیقات نشان می دهد با گرمتر شدن هوا ، پرندگان هنگام مهاجرت به عرضهای شمالی تر می روند و درآنجا ساکن می شوند . به این ترتیب پرندگان مسافت بیشتری را نسبت به گذشته هنگام مهاجرتشان طی می کنند که می تواند باعث از بین رفتن گونه های ضعیف تر آنها شود . تحقیقات نشان می دهد ، از آنجا که مسیر مهاجرت پرندگان به این ترتیب طولانی تر می شود ، پرندگان ضعیف توان طی کردن مسیر را ندارند ، از این رو مهاجرت پرندگان به عرضهای شمالی تر سبب از میان رفتن گونه های ضعیف می شود . یک مطالعه جالب که در سال 1997 به وسیله دانشگاه میشیگان آمریکا انجام شده است ، نشان می دهد با دوبرابرشدن غلظت دی اکسید کربن در جو و به دنبال آن گرمایش بیشتر هوا ، تعداد مناطق مشخص ، بسیار کمتر شده و در بعضی مناطق اصلا یافت نمی شوند . از سوی دیگر به علت گرمایش کلی جهان ، زمان گلدهی و رشد گونه های گیاهی نیز نسبت به گذشته تغییر یافته است . در این حالت مشاهده شده است پرندگان مختلف ، گاهی حدود یک یا دو هفته زودتر تخمگذاری می کنند که این باعث می شود سن پرندگان هنگام مهاجرت حدود یک یا دو هفته بیشتر باشد . در چنین شرایطی هنگام بازگشت یا در طول سفراحتمال از میان رفتن پرندگان بیشتر و جمعیت آنها روزبه روز کمتر می شود . همچنین اثرات غیر مستقیم دیگری مانند بالا آمدن سطح آب دریاها می تواند برزندگی پرندگانی که در مناطق ساحلی تخمگذاری می کنند به شدت اثرگذار باشد و باعث از میان رفتن مناطق مورد نیازآنها شود . کاهش چمنزارهای سرسبز که به وسیله مرغابی ها برای تخمگذاری انتخاب می شود نیز از دیگر عوامل تهدید کننده بر زندگی پرندگان است . مشاهده شده است که با کاهش سطح چمنزارها به علت گرمی هوا ، به ازای هر یک درجه سانتی گراد افزایش دما از جمعیت مرغابی ها حدود بیست و پنج درصد کاسته شده است.

 

 پیامدهای اجتماعی :

1- تغییرات آب و هوایی ممکن است سلامت انسانها را به طور مستقیم یا غیر مستقیم تحت تاثیر قرار دهد . به عنوان مثال ، فشار گرمایی و دیگر مشکلات سلامتی وابسته به گرما به طور مستقیم به خاطر دماهای خیلی گرم و رطوبت بالا ایجاد می شوند . فشار گرمایی می تواند یک مشکل پزشکی خیلی خطرناکی باشد . دانشمندان معتقند که در بسیاری از نقاط ، گرم شدن کره زمین تعداد روزهای خیلی گرم را که در طول سال اتفاق می افتند افزایش می دهد . روزهای گرم بیشتر گرمایی راکه مربوط به مشکلات سلامت است افزایش می دهد . به طور غیر مستقیم ، اختلالات اکولوژیکی ، آلودگی هوا ، تغییر در ذخایر غذا و آب ، و سیلهای ساحلی همه نمونه هایی از تاثیرات محتملی است که سلامت انسانها را تحت تاثیر قرار می دهد . چگونگی تطبیق انسانها و طبیعت با تغییرات آب و هوایی تعیین خواهد کرد که به چه میزان سلامت انسانها تحت تاثیر قرار خواهدگرفت . به طور کلی ، کمتر احتمال می رود که انسانهای فقیر و کشورهای فقیردارای پول و منابعی باشند تا از مشکلات سلامتی جلوگیری کنند . بچه های خیلی کوچک و بزرگسالان پیرتر در معرض خطر بالاتری هستند . 

2- افزایش دمای زمین موجب گسترش برخی بیماریهای خطرناک مثل مالاریا ، تب کنگو و تب زرد و ... نیز می شود.

 

پیامدهای اقتصادی :

کارشناسان اقتصادی و زيست محيطی در مورد ناديده گرفتن تاثير گازهای گلخانه ای و گرمايش هوای کره زمين بر جنبه های اقتصادی هشدار داده است . در گزارشی که مشترکا توسط گروهی متشکل از سازمان های امدادرسانی و حفظ محيط زيست انتشار يافته آمده است که ادامه توليد گازهای گلخانه و در نتيجه افزايش دمای زمين ، می تواند تلاش برای کمک به فقيرترين ساکنان کره زمين را مختل ساخته و به معکوس شدن روند بهبود شرايط زيستی بشر منجر شود .

 

بی گمان کسانی که فیلم سینمایی" پس فردا " را دیده اند ، بهتر می توانند فجایعی را که در اثر تغییرات آب وهوایی وبالا رفتن میزان گازهای گلخانه ای در اتمسفر زمین پدید می آید ، در ذهن مجسم کنند. داستان این فیلم مربوط به سلسله حوادث ویران کننده جوی بر روی کره زمین است که بعلت پدیده گرم شدن جهانی در آینده رخ خواهند داد. این فیلم با استفاده از تکنیکهای کامپیوترگرافیک و جلوه‌های ویژه ، طوفانهای سهمگین و سیلهای عظیمی را به تصویر می‌کشد که شهرهای بزرگ را کاملاً ویران می‌کنند . این فیلم تغییرات سریع آب و هوا که در زبان علمی (Abrupt Change) نامیده میشود را نشان می دهد ، که پس از آن تغییر سریع از نوع Climate Shift نیز وجود دارد . در این حالت در قسمت هایی از زمین ناگهان درجه حرارت به شدت افت می کند ، به طوری که انسان درجا یخ میزند ، هلیکوپتر در حال پرواز متوقف شده و سقوط می کند و ظرف چند دقیقه یک منطقه به کلی نابود میشود .

 

• چه اقداماتی می توان برای پیشگیری و کاهش آن انجام داد ؟

گرم شدن کره زمین ممکن است که یک مشکل بزرگ باشد ، اما خیلی کارهای کوچک است که ما می توانیم انجام دهیم برای اینکه یک تغییری ایجاد کنیم .

رانندگی یا استفاده از الکتریسیته اشتباه نیست . فقط باید در مورد آنها هوشیار باشیم . خیلی از گازهای گلخانه ای از کارهایی که ما روزانه انجام می دهیم ناشی می شود. اکثر ما می توانیم سهم خود را برای کاهش میزان گازهای گلخانه ای انجام دهیم . راههای زیر بعضی راههای دیگری است که شما می توانید به اینکه زمین یک سیاره بهتری برای زندگی باشد کمک کنید :

 

1-    هرگاه ما از الکتریسیته استفاده می کنیم ، به ایجاد گازهای گلخانه ای کمک می کنیم . خاموش کردن لامپها ، و تلویزیون و کامپیوتری که کارتان با آنها تمام شده است ، می توانید کمک زیادی بکنید .

 

2-    می توانید انرژی را توسط استفاده از اتوبوس ، دوچرخه و پیاده روی ذخیره کنید.

 

3-    برای رفتن به سرکار چهار سرنشین می توانند با هم در یک ماشین سوار شوند به جای اینکه چهار ماشین استفاده شود .

 

4-    بازیابی قوطیها ، بطریها ، کیسه های پلاستیکی و روزنامه ها . وقتی شما عمل بازیابی را انجام می دهید ، موادزائد کمتری را به مکانهای دفن زباله می فرستید و شما به محافظت از منابع طبیعی ، مانند درختان ، نفت ، و عناصری مانند آلومینیوم کمک می کنید . در اثر بازیابی ، کار شدید برخی از کارخانه ها نیز تعدیل می شود . البته تعدیل درکارشدید کارخانه به معنی کاهش تولید و کم کاری نیست. بازیابی به عدم مصرف سوخت و انرژی و دیگر ذخایرزیرزمینی کمک می کند و از میزان گازهای تولید شده می کاهد . بازیابی وتعدیل در کار شدید کارخانه ، به معنی توجه به نحوه مصرف سوخت و سایرانرژی هاست. زیرا استفاده نادرست و بی رویه از انرژی به تولید گازهایی منجر می شود که هم برای زمین زیان آورند و هم برای ساکنان زمین . توجه داشته باشید که صرفه جویی همیشه به معنی  کم مصرف کردن نیست بلکه درست مصرف کردن است . از طریق خرید محصولات قابل بازیافت به جای محصولات غیر قابل بازیافت می توانید به محیط کمک کنید  . علامت مواد قابل بازیافت سه تا فلش است که تشکیل یک دایره را می دهند .

 

5-    انرژی خورشیدی یک روشی برای بیان انرژی است که از خورشید ساطع می شود . انرژی خورشیدی می تواند برای گرم کردن خانه ها ، ساختمانها ، آبها و برای ایجاد الکتریسیته به جای استفاده از انرژی های دیگر به کاررود . امروزه بیشتر از 200,000 خانه در آمریکا از مزایای انرژی خورشیدی استفاده می کنند .

 

6-      ماشینها یک بخش مهمی از زندگی اکثر انسانها هستند . اما همچنین ماشینها ایجاد آلودگی می کنند و میزان زیادی گازهای گلخانه ای آزاد می کنند . خوشبختانه ، بعضی ماشینهایی وجود دارند که برای محیط زیست بهتر هستند . این ماشینها با میزان کمتری بنزین مدت بیشتری سفر می کنند . همچنین آلودگی کمتری ایجاد می کنند . استفاده از این ماشینها میتواند به کاهش میزان گازهای گلخانه ای کمک کند .

 

7-    خیلی از چیزها ، مانند کامپیوتر، تلویزیون ها ، استریوها ، و VCRs ، دارای برچسب هایی خاصی هستند . این برچسب بیانی از انرژی است و تصویری از ستاره دارد . محصولات دارای ستاره انرژی® برای ذخیره انرژی ساخته شده اند . خرید محصولات دارای ستاره انرژی® به محافظت از محیط زیست کمک میکند .

 

8-    کاشت درختان هم جالب است و یک راه بزرگی است برای کاهش گازهای گلخانه ای . درختان دی اکسید کربن و گازهای گلخانه ای را از هوا جذب می کنند . هر کسی می تواند با کاشتن و حفاظت از درختان و نیز با مصرف کمتر انرژی به توقف اثرگلخانه ای کمک کند .

 

9-    مطالعه کتابها در زمینه یادگیریهای محیطی خیلی مهم است . همچنین می توانید به وب سایتهای آب وهوایی با اطلاعاتی در مورد محیط و تغییرات آن نگاه بیندازید .

 

10-  در مورد گرم شدن کره زمین بادوستان وآشنایانتان صحبت کنید و اطلاعات خود را به آنها منتقل کنید .

 

11-  ودر نهایت از راههای دیگرکاهش گازهای گلخانه ای استفاده از انرژی هسته ای است .

 

 

• اقدامات برنامه ریزان شهری :

برنامه ریزان شهری می  توانند اقدامات زیر را برای پیشگیری و کاهش این پدیده ( گرم شدن کره زمین ) انجام دهند :

 

1.      برنامه ریزی برای سیستم های حمل و نقل عمومی ( اتوبوس ، مترو و ...) ، در نظر گرفتن فضاهای مناسب شهری برای دوچرخه سواری و در نظر گرفتن فضاهای مناسب شهری برای عابرین پیاده ( کم شدن استفاده از ماشینهای شخصی ) جهت ذخیره انرژی .

 

2.      برنامه ریزی برای کاربردهای فضای سبز کافی و مناسب ، جهت کاهش گازهای گلخانه ای .

 

3.      برنامه ریزی جهت مکانیابی مناسب خدمات شهری به منظور بهینه سازی مصرف انرژی .

 

4.      برنامه ریزی جهت مکانیابی مناسب کاربردهای مسکونی ، جهت استفاده از انرژی خورشید به جای انرژی های دیگر .

سلام

سلام

 مرسی از تمام کسانی که به وبلاگ من علاقه نشون میدهند عده ای از دوستان هستن که مدتی هست که خواستن من از خودم و علایق وهدف خودم در مورد وبلاگ توضیحاتی  بگیم از این همه توجه متشکرم حتما" بزودی این کار انجام میدم که همه بیشتر با هدف وبلاگ آشنا یی پیدا کنن

با تشکر از همه

زمین چگونه نابود خواهد شد ؟

زمین چگونه نابود خواهد شد ؟

فرضیه هایی در مورد پایان دنیا

تهدیدهایی برعلیه زمین و نوع بشر تا بحال مطرح شده اند: برخورد سیارکها، سیاهچاله ها، انفجارات پرتوگاما در کهکشانهای نزدیک، دوره ی یخبندان و جابجایی قطبین اما به راستی آیا دوره ی حیات در این کره ی زیبا به پایان خواهد رسید ؟

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از گاردین ، گزینه های گوناگونی برای پایان دنیا در نظر گرفته شده است اما پنج فرضیه که احتمال آن بیشتر از بقیه است را در زیر مرور می کنیم ، فرضیه هایی که هر یک از آنها می توانند علت پایان دنیا باشند.
● ماشینها و هوش مصنوعی
این مقاله با بررسی فرضیه ای آغاز می شود که براساس آن ماشینها و هوش مصنوعی که امروزه دانشمندان نوروساینس با علاقه آن را دنبال می کنند، بر انسان برتری جویند و انسان و دنیا را به نابودی بکشانند.
دماسنج «گرین دیلی» در مورد احتمال وقوع این رویداد درجه یک به ۱۰ را نشان می دهد. در حقیقت احتمال بسیار کمی برای غلبه روباتها بر انسان در اثر فعل و انفعال بیشتر میان انسان و ماشین وجود دارد.
● سقوط یک شهاب سنگ غول پیکر
دومین فرضیه نشان می دهد که زمین در اثر سقوط یک شهاب سنگ غول پیکر، دچار یک حادثه بزرگ می شود و به این ترتیب همانگونه که دایناسورها با برخورد شهاب سنگ به زمین منقرض شدند، انسان نیز نابود می شود و دنیا پایان می یابد. دماسنج “گرین دیلی”، احتمال وقوع این پدیده را ۴ به ۱۰ نشان می دهد.

در همين راستا سازمان هوانوردي و فضايي آمريكا “ناسا” قصد دارد در آينده نزديك برنامه شناسايي شهاب‌سنگهاي داراي خطر برخورد با زمين خود را گسترده‌تر كرده و صدها سنگ آسماني با اين مشخصات را زيرنظر بگيرد.

برخورد “تونگاسکا” نزدیکترین حادثه از این دست در گذشته است . این برخورد در سال ۱۹۰۸ میلادی موجب از بین رفتن اراضی جنگلی به مساحت ۲۰۰۰ کیلومتر در منطقه سیبری روسیه شده بود. اثری که این برخورد بر سیبری داشته است به اندازه شهر بزرگی همچون نیویورک بوده است.

در حال حاضر منجمان در حال بررسي مسير حركت شهاب‌سنگي به نام “آپوفيس” بودند كه از شانس يك در ‪ ۴۵‬هزار براي برخورد با زمين در روز ‪ ۱۳‬آوريل سال ‪ ۲۰۳۶‬برخوردار بود.

اخترشناسان و کارشناسان علوم فضایی معتقدند برخورد بعدی اصلی با زمین می تواند در ۲۰ سال آینده رقم بخورد. Apophis شهاب سنگی است که گفته می شود در راه زمین است و تجزیه و تحلیلهای صورت گرفته در این زمینه نیز گویای آن است که این برخورد شهاب سنگی به احتمال یک در ۴۵ هزار صورت خواهد گرفت.

برخورد Apophis به زمین می تواند به ایجاد انفجاری به قدرت ۵۰۰ مگاتن منجر شود. این قدرت خیره کننده حداقل ۱۰۰ برابر قدرتمندتر از برخورد شهاب سنگ یاد شده به منطقه سیبری است که هم اکنون ۱۰۰ سال از آن حادثه می گذرد.

خطر شهاب‌سنگها تنها به شهاب‌سنگ “آپوفيس” مربوط نمي‌شود و نياز به تعيين اصولي مشخص در زمينه مواجهه با اين قبيل وقايع ضروري به نظر مي‌رسد.

عواقب برخورد شهاب‌سنگي به بزرگي “آپوفيس” با زمين به جنس شهاب‌سنگ و نيز زاويه برخورد آن با زمين بستگي دارد اما به هر حال چنانچه چنين سنگ آسماني در يك شهر فرود بيايد، تمامي شهر را نابود خواهد كرد.
يكي از پذيرفته‌ترين روشهاي مقابله با سنگهاي آسماني كه به زمين نزديك مي‌شوند عبارت است از ارسال يك سفينه به سوي شهاب‌سنگ كه آن سفينه با حركت در كنار شهاب‌سنگ براي مدتي مشخص، با استفاده از نيروي جاذبه خود مسير شهاب‌سنگ را اندكي منحرف كرده و از برخورد آن با زمين جلوگيري مي‌كند.

به طور مثال براي شهاب‌سنگي به بزرگي شهاب‌سنگ “آپوفيس” با قطر ‪ ۱۴۰‬متر، يك سفينه بايد به مدت ‪ ۱۲‬روز در نزديكي آن پرواز كند تا بتواند با كمك اثر جاذبه اندك خود، مسير حركت شهاب‌سنگ را به ميزان جزيي تغيير داده و مانع برخورد آن با زمين شود. چنين ماموريتي در حدود ‪ ۳۰۰‬ميليون دلار هزينه خواهد داشت.
● بیماری فراگیر
سومین فرضیه پیشنهادی این سایت، احتمال خطر همه گیری یک بیماری کشنده را مطرح می کند که می تواند آنفولانزای پرندگان و یا ویروس جدیدی باشد که ممکن است از فردا به سرعت گسترش یابد و میلیونها نفر را در کوتاهترین زمان نابود کند. دماسنج رقم وقوع این پدیده را ۵ به ۱۰ نشان می دهد.

● تقاضای فراتر از عرضه نفت
فرضیه چهارم پیشنهاد می کند که وجود انسان می تواند به سبب پدیده «قله نفت» (Peak Oil) نابود شود. براساس این فرضیه تقاضای نفت سوختی از عرضه آن فراتر می رود. احتمال وقوع این پدیده ۶ به ۱۰ است.
● تغییرات آب و هوا
پنجمین فرضیه که از بالاترین رقم احتمال وقوع برخوردار است، برپایه تغییرات آب و هوایی استوار شده است. به طوری که دماسنج گرین دیلی در این مورد رقم ۸ به ۱۰ را نشان می دهد. براساس این فرضیه، گرم شدن بیش از حد زمین در آینده ای نه چندان دور می تواند خطرات بسیار جدی را به وجود آورد و انسان و تمام جانداران زمین را به ورطه نابودی بکشاند.

مشخصات یک شهابسنگ

مشخصات یک شهابسنگ

۱_ سطح خارجی شهابسنگ ها با پوسته ای ازموادمذاب پوشیده شده است.حرارتی که هنگام عبور شهابسنگ ازاتمسفرزمین تولیدمی شود،موجب ایجادلایه نازکی ازموادمذاب در سطح سنگ می گردد.ازآنجایی که ترکیب شهاب سنگ ها بایکدیگرمتفاوت است،شکل ظاهری اینلایه نازک که اصطلاحآ«پوسته ذوب شده»نامیده می شود،درتمام شهابسنگ یکسان نیست.درنمونه های تازه معمولآمات وسیاه رنگ است.این پوسته دربعضی ازشهاب سنگهای تازه افتاده،شبیه یک لایه پلاستیکی سیاه ودرخشان به نظرمی رسد،درحالی که دربرخی دیگر،به رنگ قهوهای روشن مایل به زرداست.      از زمانی که یک شهابسنگ روی زمین می افتد،هوازدگی آن آغازمی شود.شدت تاثیراین فرایندبستگی به شرایط آب وهوایی محل وزمان قرارگرفتن نمونه دراین شرایط دارد.شدت وسرعت هوازدگی درآب وهوای گرم ومرطوب به مراتب بیشترازآب وهوای سردوخشک است. هوازدگی موجب اکسیداسیون پوسته شهابسنگها می شودورنگ سیاه آن رابه قهوه ای تغییرمی دهد.                                               پوسته ذوب شده بسیارنازک ومعمولآ ضخامت آن درحدیک ورق کاغذضخیم(کمترازیک میلیمتر)است.روی سطح پوسته ذوب شده بعضی ازشهابسنگهایی که تازه سقوط کرده اند، خطوطی دیده می شودکه حاصل جریان یافتن قطرات ریزموادذوب شده اندواصطلاحآ«خطوط جریان»نامیده می شوند. ازطرف دیگر،روی سطح اغلب سنگ های زمینی هنگامی که برای مدتی طولانی درمعرض عوامل جوی وتابش نورخورشیدقرارمی گیرند،پوشش نازک تیره ای با جلای فلزی ودرخشان تشکیل می شودکه اصطلاحآ«جلای بیابان»نامیده می شود.جلای بیابان اغلب باپوسته ذوب شده درشهابسنگها اشتباه می شود.                                                                                                                               

2_در2/92 درصدشهابسنگها،آهن طبیعی (بلورهای آهن به شکل فلزآزاد)به صورت یکی ازاجزای سازنده ترکیب کانی شناسی شهابسنگها حضورداردودرنتیجه،بیشترشهابسنگها کم وبیش جذب آهنربا می شوند.البته این یک ویژگی منحصربه فرد نیست،زیرا ازیک طرف،گروه کوچکی ازشهابسنگها جذب آهنربا نمی شوندوازطرف دیگر،بعضی ازسنگهای زمینی نیزبه دلیل داشتن سایرکانی های مغناطیسی جذب آهنربا می شوند.امابه هرحال،این ویژگی نیز می تواند درکنارسایرمواردبه عنوان تفاوتی دیگربین شهابسنگها وسنگ های زمینی مطرح شود.

3_ اگربتوانیدپوسته ذوب شده سطحی راباساییدن برطرف کنیدویاگوشه ای ازسنگ رابا استفاده ازیک اره سنگبری ببرید،مشاهده ساختاردرونی آن،دوسرنخ مهم رادراختیارشما قرار می دهد:نخست این که اگرسنگ شمایک شهابسنگ کندریتی معمولی باشد،درمقطه تازه آن میتوان  پولک های ریزوفلزی آهن طبیعی رادرمتن سنگ مشاهده کرد.این پولک ها ممکن است به دلیل زنگ زدگی درسطوح شکسته شده هوازده قابل مشاهده نباشند.امابه جزکندریت های به شدت هوازده شده،دراغلب کندریت ها باایجاد یک سطح تازه میتوان آنرادید.به دلیل فراوانی اکسیژن دراتمسفروپوسته زمین،آهنطبیعی درپوسته زمین بسیارکمیاب و تنها  درسه ناحیه یافت شده است. به همین دلیل،اصولامشاهده آهن طبیعی(به هرمقدار) دریک سنگ،دلیل بسیارخوبی برای منشأفرازمینی آن است.

4_ دومین سرنخمهمی که میتوان درسطح تازه شکسته یا بریده شده بیشتر شهابسنگها مشاهده کرد،حضورکندریول هادرمتن شهابسنگهای کندریتی است.کندریولها اجسامی کوچک وکروی هستند که قطرآنهابه طورمتوسط 1میلی متروبه ندرت بزرگتراست. کندریولها بیشترازکانی های سیلیکاتی نظیرالیوین یاپیروکسن تشکیل شده اند وازانجایی که هرگزدر سنگهای زمینی دیده نشده اند،حضورشان میتواندتأییدی برمنشأ فرازمینی سنگ شماباشد.

5_ تقریبا تمامشهابسنگها دارای مقدارقابل توجهی نیکل درترکیب شیمیایی خود هستند.این درحالی است که سنگ های پوسته زمین ازنظرمحتوای نیکل بسیارفقیرند. به این ترتیب، انجام یک تجزیه شیمیایی کم هزینه به منظورسنجش مقدارنیکل موجود درسنگ، درکنارسایرعلائم می تواند درشناسایی منشأ سنگ مفید واقع شود.

قطب

 

 

آتشفشان ها و گرم شدن زمین

 

 

 

 

 

 

بلاهایی ناگهانی

بلاهایی ناگهانی که می‌توانند زندگی بشر را تا ابد تغییر دهند، ما را تهدید می‌کنند. زمین همچنان که به حول محور خود می‌چرخد لرزش‌هایی نیز دارد. البته بهتر است بگوییم داشت زیرا بنا به اظهارات (مایکل مندویل) محقق زمین‌شناسی از تاریخ هشتم ژانویه سال ۲۰۰۶ این لرزش‌ها قطع شده است. نتیجه این تغییر وضعیت چه خواهد شد، هیچ‌کس نمی‌داند. شاید هم اصلا مهم نباشد. ولی این اتفاق غیرمتعارف ما را به یاد چند دگرگونی ژئوفیزیکی مهم و اصلی در سیاره کوچک و زیبای ما می‌اندازد. دگرگونی‌هایی که حتی چند تن از دانشمندان از آنها یاد کرده و خبر داده‌اند. این اخبار چندان خوشایند به نظر نمی‌رسند و ما این را برعهده خودتان می‌گذاریم که تا چه حد آنها را جدی بگیرید.

تغییر مکان قطب‌ها
مدت‌هاست که دانشمندان دریافته‌اند قطب مغناطیسی زمین مکان ثابتی ندارد و حرکت می‌کند. حتی ممکن است معکوس شود. تحقیقات علمی نشان می‌دهند که قطب‌های مغناطیسی زمین در هر چند صدهزار سال یک بار جابه‌جا می‌شوند و باید بگوییم که متفکران می‌گویند این قطب‌ها قبلا هم جابه‌جا شده‌اند و مطمئنا دوباره نیز این اتفاق خواهد افتاد. آنها معتقدند پوسته زمین درست مثل پوست سست یک پرتقال بر روی مواد مذاب و خمیرمانند زیر آن شناور است و می‌تواند تغییر موضع دهد. به عنوان مثال اگر قطب‌ها تغییر مکان دهند ممکن است قطب جنوب تبدیل به یک خط استوای جدید و جنگل آمازون مثل قطب جنوب منجمد شود. برخی از محققان چنین تغییر قطبینی را پیشگویی کرده بودند و بنا به گفته پروفسور (چارلز اچ.هپگود) این انتقال در مدت چند صد هزار سال رخ نمی‌دهد بلکه تنها در چند روز به وقوع خواهد پیوست! همان طور که شما هم تصور می‌کنید این اتفاق حتما برای بشر یک بلای مرگ‌آور و ناگهانی خواهد بود.

 

برخورد شهاب سنگ
اکثریت قریب به اتفاق پیشگویان دنیا با هم در یک مورد اتفاق نظر دارند و آن این‌که زمانی در آینده یک شهاب سنگ عظیم و یا یک ستاره کوچک به زمین برخورد خواهد کرد. آنها معتقدند این موضوع (اما و ولی) ندارد و کاملا قطعی است ولی زمان آن هنوز مشخص و قابل پیش‌بینی نیست. آنها فکر نمی‌کنند این اتفاق به این زودی‌ها بیفتد اما برخی از غیبگویان و مدیوم‌ها (که با ارواح در ارتباط هستند) فکر می‌کنند انسان زمان زیادی برای لذت بردن از زندگی ندارد. به عنوان مثال (لوری توی) می‌گوید: پیغام‌هایی از چهار روح مختلف دریافت کرده است که خبر از برخورد یک شهاب سنگ عظیم‌الجثه به زمین در صحرای (نوادا) را می‌دهد. (توی) در سایت اینترنتی خود به نام )I am America( پیامدهای سهمگین و وحشتناک این اتفاق را برمی‌شمرد. او می‌گوید: با این تصادف فضایی شهرهای ساحلی آمریکا همچون (سیاتل)، (سان فرانسیسکو)، (لس‌آنجلس)، (سالت لیک سیتی)، (هوستون)، (میامی) و (نیویورک) همگی به زیر آب خواهند رفت. شهرهای (دنور) و (فونیکس) به بندرهای ساحلی تبدیل خواهند شد و این فقط در مورد آمریکای شمالی است. در دیگر نقاط دنیا نیز تغییرات بزرگی رخ خواهد داد.

 

آتشفشان عظیم یلواستون
پارک ملی و زیبای (یلواستون) در آمریکا که یکی از زیباترین و دلنشین‌ترین مناطق توریستی دنیاست، درست بر فراز یکی از عظیم‌ترین آتشفشان‌های کره زمین واقع شده است. اگر این آتشفشان طغیان کند، پیامدهای مصیبت‌بار آن تمام سیاره زمین را در بر خواهد گرفت. آیا این آتشفشان به زودی فوران خواهد کرد؟ زمین‌شناسان معتقدند سیکل طغیان این آتشفشان به طور متوسط هر ششصد هزار سال یک بار است و از زمان آخرین طغیان آن ۶۴۰ هزار سال گذشته است. یعنی الان حتی از موعد فوران آن نیز گذشته است. بنا به تخمین کارشناسان طغیان بعدی (یلواستون) ممکن است ۲۵۰۰ بار شدیدتر و بزرگ‌تر از طغیان کوه سنت هلن در سال ۱۹۸۰ باشد که خسارات وسیعی بر جای گذاشت. شبکه تلویزیونی (دیسکاوری) مدتی پیش برنامه‌ای مستند درباره کوه آتشفشان (یلواستون) پخش کرد. بنا بر این فیلم، طغیان کامل این آتشفشان برای کل کره زمین مصیبت‌بار خواهد بود. خاکستر سراسر نیمه غربی ایالات متحده را خواهد پوشاند. پارک ملی (یلواستون) و شهرهای کوچک اطراف آن کاملا محو خواهند شد. خاکستر و دوده‌های آن تا بیست مایل در اتمسفر پخش می‌شوند که حاصل آن پایین رفتن دمای کره ‌زمین خواهد بود و همین پدیده سبب می‌شود همه مردم گرفتار زمستان آتشفشانی شوند.

 

عصر یخبندان
با وجود انکارهای مداوم دولت‌های بزرگ به ویژه آمریکا که همیشه حقایق را منکر می‌شوند، اکثر هواشناسان متفق‌القول هستند که زمین در حال گرم شدن است و سرعت این گرم شدن دو برابر سرعتی است که دانشمندان تصور می‌کردند. طبق بررسی‌های انجام شده بیشترین گرمای ثبت شده متعلق به سال ۲۰۰۵ است. نتیجه چیست؟ همه دوست دارند گرم شوند. مردمی که در نزدیکی قطب‌ها زندگی می‌کنند شاید آرزو داشته باشند که در هوای معتدل و گرم بقیه عمر خود را بگذرانند ولی باید بگوییم نتیجه این گرم شدن این‌گونه نخواهد بود. بسیاری از دانشمندان معتقدند که گرم شدن کره زمین به یک عصر یخبندان جدید منتهی خواهد شد. به نظر متناقض می‌رسد ولی در کتاب (طوفان جهانی آینده)که فیلم (روز پس از فردا) از روی آن ساخته شده است ذکر می‌شود که گرم شدن هوا می‌تواند سبب تغییر جریان آب اقیانوس‌ها شود که در نتیجه هوای زمین را در همه جای آن مشابه و تعدیل می‌کند. این تغییرات در اتمسفر و جریان آب اقیانوس‌ها سبب بروز طوفان‌ها، گردبادها و تورنادوهای وحشتناکی می‌شود که برخی از آنها هم اکنون نیز در حال رخ دادن است و امروزه بیشتر از قبل خشم طبیعت را به چشم می‌بینیم. تمام این اتفاقات به عصر یخبندان دیگری منتهی خواهد شد.

 

چه کار باید کرد؟
با خواندن این مطالب چه احساسی پیدا کرده‌اید؟ چه طور می‌خواهید با این مصیبت‌ها روبه‌رو شوید؟ سه پیش‌بینی اول واقعا در کنترل ما نیستند، ولی پیش‌بینی چهارم قابل پیشگیری است. زیرا به گفته تمام دانشمندان با تغییر سیاست‌های دولت‌ها و ایجاد سیاست‌های کاری عاقلانه‌تر، می‌توان تا حد زیادی جلوی گرم شدن زمین را گرفت. مهم‌ترین علت گرم شدن زمین کربن ‌دی اکسید حاصله از سوخت‌های فسیلی است. بنابراین وقتی انرژی را ذخیره کنید کمک بزرگی در جلوگیری از گرم شدن زمین کرده‌اید. برای رسیدن به این منظور اقدامات زیر را می‌توان انجام داد:
_ اتومبیلی کم مصرف را برای خود انتخاب و همیشه موتور و باد لاستیک‌های آن را تنظیم کنید. با این کار در مصرف بهینه سوخت کمک زیادی کرده‌اید.
_ کمتر از اتومبیل شخصی استفاده و سعی کنید پیاده‌روی را از یاد نبرید و یا از دوچرخه و یا لااقل از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنید.
_ به جای لامپ معمولی از لامپ کم مصرف در خانه خود بهره ببرید.
_ به جای گرم کردن بیش از حد خانه درها و پنجره‌ها را درزگیری کنید تا هوای گرم از درزها بیرون نرود.
_ دریچه‌های کولر را ببندید و وسایلی خریداری کنید که کمترین مصرف انرژی را دارند. با رعایت همین دستورالعمل‌های ساده می‌توان تا حدی جلوی پیشامد مرگ‌آور چهارم را گرفت و تا حدودی خیال خود را راحت کرد. البته به شرطی که همه در این کار سهیم باشند.

انواع مخزن های زمین گرمایی

انواع مخزن های زمین گرمایی

سنگ مخزنی برای بخار

توده یا حجمی از سنگ های نفوذپذیر و متخلخل است كه در اعماق مختلف زمین قرار داشته و خلل و فرج آنها را آب داغ یا بخار تحت فشار، اشغال كرده است. مخزن های زمین گرمایی تحت شرایط خاص زمین شناسی به وجود می آیند. به عنوان مثال، گسل ها یكی از عوامل كنترل كننده اندازه و شكل مخازن زمین گرمایی است. مخزن های زمین گرمایی از اجزایی تشكیل شده است كه وجود همه آنها برای تشكیل مخازن ضروری است. بدین ترتیب كه در صورت عدم وجود هر یك از آنها، مخزن زمین گرمایی به وجود نخواهد آمد. اجزای یك مخزن زمین گرمایی عبارتند از:
۱ سنگ مخزن كه سنگی نفوذپذیر و متخلخل است.
۲ سنگ پوشش كه سنگی متراكم و غیرقابل نفوذ بوده و مانع از خروج سیال از مخزن و در نتیجه افت فشار آن می شود.
۳ منبع حرارت كه ممكن است عوامل مختلفی باشد مانند یك توده نفوذی آذرین جوان و عمیق یا حرارت حاصل از حركت های زمین یا حرارت حاصل از تجزیه عنصر های رادیواكتیو و نازك شدگی پوسته زمین و غیره.
۴ منبع سیال كه اغلب بارش های جوی، منابع آب زیرزمینی و یا آب موجود در ماگما است.

انواع مخزن های زمین گرمایی به شرح زیر است:

1.  مخزن های گرمابی
   در حال حاضر این دسته از مخزن ها تنها مخزن های اقتصادی زمین گرمایی جهان است. همان گونه كه از نام آنها بر می آید این مخزن ها، حاوی سیال هستند كه بر حسب نوع سیال به دو دسته مخزن ها حاوی آب داغ و بخار تقسیم می شوند. مخزن های آب داغ فراوان تر از مخزن های حاوی بخار است. كشورهای نیوزیلند و ایسلند تعداد قابل توجهی از مخزن های آب داغ دارند.
   در مخزن های حاوی بخار حجم تغذیه سیال مخزن نسبت به دمای غشای حرارتی آن به قدری كم است كه به محض ورود آب، بخش عمده آن به بخار تبدیل می شود. در این دسته از مخزن ها، بخار تحت فشار با دمای زیاد
   C ۲۰۰ منبسط شده و به بخار خشك فوق العاده گرم تبدیل می شود، بنابراین، این گونه مخزن ها را مخزن های بخار خشك نیز می نامند.
   در مخزن های آب داغ، حجم آب داغ بیش از حجم بخار و گاز مخزن است. این قبیل مخزن ها بسیار فراوان بوده و حدود ۹۰ درصد مخازن زمین گرمایی جهان را تشكیل می دهد. دمای آنها بین ۲۵ تا C ۳۱۰ متغیر است. منبع عمده تامین كننده آب این مخزن ها، بارش های جوی و آب های سطحی است.

2.  مخزن های سنگ داغ خشك
   در نواحی ای كه سنگ های متراكم آذرین، داغ ، بدون تخلخل و نفوذپذیری در عمق كم قرار دارند، می توان آب را به طور مصنوعی درون سنگ ها تزریق كرد. بدین ترتیب كه دو چاه با عمق های متفاوت و با زاویه ای نسبت به سطح قائم حفر می شود. اغلب چاه ها تا جایی حفر می شود كه درجه حرارت سنگ ها به C ۲۰۰ برسد. یكی از چاه ها عمیق تر است و درست زیر انتهای چاه كم عمق تر قرار دارد.
   سپس به كمك پمپ های پیستونی قوی آب به درون چاه ها تزریق می شود. فشار آب موجب شكستگی سنگ ها شده و بدین ترتیب بین دو چاه ارتباط برقرار می شود. سپس از چاه كم عمق تر آب را به درون زمین پمپ می كنند. آب بر اثر تماس با سنگ ها بخار شده و رو به بالا حركت می كند و از طریق چاه كم عمق به سطح زمین می رسد كه به كمك آن می توان برق تولید كرد. البته این طرح هنوز اقتصادی نشده است و كماكان در مرحله پژوهش است. در حال حاضر اغلب كشورهای پیشرفته نظیر آمریكا، فرانسه، آلمان، ژاپن در حال تحقیق در زمینه این طرح هستند.

3.  مخزن های تحت فشار
   این گونه مخزن ها در عمق های زیاد بیش از۴۶۰۰m قرار دارد و غالبا سنگ مخزن آنها از جنس ماسه است. روی این مخزن ها را سنگ پوشش ضخیم پوشانده است. آب داغ موجود در فضاهای خالی ماسه ها تحت فشار هیدروستاتیك بوده و حاوی مقدار مختلفی از گاز متان محلول است. به طور كلی دو عامل در تشكیل این گونه مخزن ها بسیار موثر است:
   سنگ پوشش مناسب غیرقابل نفوذ و دارای ضخامت قابل ملاحظه كه از نفوذ سیال و حرارت مخزن به خارج جلوگیری می كند.
   استقرار مخزن در عمق زیاد از سطح زمین.
   دو عامل فوق در برخی موارد موجب افزایش درجه حرارت مخزن به میزان C ۲۰۰ می شود. البته امروزه این گونه مخزن ها از حیث اقتصادی مقرون به صرفه نیست. به عنوان مثال در كناره ساحلی آمریكا، از ایالت تگزاس تا لوییزیانا، تعدادی از این قبیل مخزن های زمین گرمایی كشف شده است. مخزن های تحت فشار، اكثرا در حین انجام بررسی های اكتشافی ذخیره نفت و گاز شناسایی شده اند. چنانچه بهره برداری از این مخزن ها مقرون به صرفه شود، می توان از انرژی فسیلی و جنبشی آنها استفاده كرد.

4.  مخزن های ماگمایی
   در برخی نقاط كره زمین و به ویژه در مناطق فعال آتشفشانی، توده های آذرین جوان كم عمقی وجود دارد كه دارای انرژی حرارتی فوق العاده زیادی است. این توده های آذرین را مخزن های ماگمایی می نامند. بهترین نمونه این دسته از مخزن های زمین گرمایی در جزایر هاوایی وجود دارند كه محققان توانسته اند با تزریق آب به درون مخزن و تولید بخار از آنها به طور آزمایشی برق تولید كنند ولی كماكان این طرح با مشكلاتی مواجه است كه از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره كرد:
   مشكلات و خطرات حفاری در سنگ های نیمه مذاب با حرارت بیش از C ۸۰۰
   آماده سازی جداره چاه كه در درجه حرارت های بالا كاری بسیار مشكل است.
   عدم كارایی تكنیك های ژئوفیزیكی كنونی برای تعیین موقعیت دقیق توده سنگ های آذرین مدفون. زیرا در درجه حرارت های زیاد، ابزارهای ژئوفیزیكی كنونی دقت كافی را ندارند.
   البته در حال حاضر صرفا منابع زمین گرمایی ارزش اقتصادی دارد و از آنها به طور گسترده بهره برداری می شود. بدون شك در آینده نه چندان دور با ابداع فناوری های جدید سایر انواع منابع زمین گرمایی نیز قابل استفاده خواهند بود.

ولکانولوژی یا آتشفشان شناسی

ولکانولوژی یا آتشفشان شناسی

ولکانولوژی یا آتشفشان شناسی از دو کلمه Volcano به معنی "آتشفشان" و Logos به معنی "شناخت" گرفته شده است.
● دید کلی
می دانیم که زمین در ابتدا به حالت کره گداخته‌ای بوده است که پس از طی میلیونها سال بخش خارجی آن به صورت قشر سختی در آمد. این پوسته به دفعات بر اثر عبور مواد مذاب درونی سوراخ گردید و سنگهای آتشفشانی زیادی به سطح آن رسید. این عمل حتی در عصر کنونی نیز ادامه دارد. تمام پدیدههایی که با فوران تودههای مذاب بستگی دارند، پدیده آتشفشانی می‌گویند و علمی را که هدف آن بررسی این پدیده هاست با آتشفشان شناسی می‌نامند.
وقتی که از فعالیت آتشفشانی صحبت می‌شود در فکر خود فورانهای بزرگ ، سیلهایی از گدازه ، بهمن‌هایی از سنگهای گرم و خاکستر ، گازهای سمی و خطرناک و انفجارات شدید در نظر مجسم می‌نماییم که با مرگ و خرابی همراه است. به قول ریتمن کسی که این حوادث را می‌بیند هرگز نمی‌تواند فراموش کند و این امر به قدرت عظیم طبیعت و ضعف نیروی انسانی مربوط می‌باشد.

● بزرگترین آتشفشان کره زمین
بزرگترین آتشفشان کره زمین مونالوآ نام دارد که بخشی از جزایر هاوایی را تشکیل می‌دهد. محیط قاعده مخروط این آتشفشان ۶۰۰ کیلومتر و قله آن نسبت به کف اقیانوس که آن را احاطه کرده است ۱۰ کیلومتر ارتفاع دارد. این آتشفشان ، همراه با سایر قسمتهای جزایر هاوایی نشاندهنده موادی هستند که به وسیله فورانهایی که از یک میلیون سال پیش تا کنون ادامه داشته‌اند، بیرون ریخته شده‌اند.

● بزرگترین آتشفشان کشف بشر
بزرگترین آتشفشانی که تا کنون به وسیله بشر کشف شده است، الیمیوس مونز یا کوه المپیک نام دارد که در کره مریخ واقع است. شواهد به دست آمده از طریق عکسبرداریهای سفینه فضایی ماریند ۹ نشان میدهد که ارتفاع این آتشفشان احتمالا ۲۳ کیلومتر بوده و کالدرای آن نیز ۶۵ کیلومتر عرض دارد.

● نمونه‌ای از فورانهای مهم دنیا
▪ آتشفشان وزوو
▪ آتشفشان مونالوآ
▪ آتشفشان پله
▪ آتشفشان بزیمیانی
▪ آتشفشان پاری کوتین در مکزیک
▪ آتشفشان سنت هلن

● اقسام آتشفشانها
آتشفشانهای نقطه‌ای که مواد گداخته از یک محل بیرون می‌آید (آتشفشان نوع مرکزی). انواع آتشفشانهای نقطهای عبارتند از:
▪ آتشفشانهای نوع هاوایی یا سپری
▪ آتشفشانهای نوع استرومبولی
▪ آتشفشانهایی پرکابی
▪ آتشفشانهای نوع پله
▪ آتشفشانهای نوع ولکانو
آتشفشانهای شکافی یا خطی که فوران آن در امتداد یک شکاف صورت می‌گیرد. انواع آتشفشانهای شکافی یا خطی عبارتند از:
▪ فورانهای خطی غیر انفجاری
▪ فورانهای خطی انفجاری

● رابطه آتشفشان شناسی با سایر علوم زمینی
ژئوفیزیک: برای اثبات و آگاهی از کانونهای درونی آتشفشانها و پیشگویی شکل و محل و موقعیت آن.
▪ ژئوشیمی:
تعیین دقیق عناصر که بصورت مواد جامد ، مایع و گاز از آتشفشان خارج می‌شوند.
▪ ترمودینامیک: برای فهم و ارزیابی نیروی حرارتی آتشفشان و انرژی حاصله از آن و رابطه تشکیل مواد گداخته با حرارت و فشار و همچنین انجماد آن.
▪ سنگ شناسی:
جهت اطلاع از اختصاصات گدازه و شناسایی دقیق سنگهای آتشفشانی
▪ رسوب شناسی:
پراکندگی و نحوه انتشار مواد جامد آتشفشانی در دریاها و خشکیها که به صورت خاکستر ، توف ، برش و … ته نشین می‌شوند.

اهمیت آتشفشان شناسی از نظر اقتصادی:
استفاده از انرژی گرمایی آن و انرژی گازهای فومرولی در گردش توربین و به دست آوردن مواد شیمیایی با ارزش که امروزه در ایتالیا ، زلاندنو ، ژاپن و ایسلند اهمیت پیدا کرده است و در کشور ما نیز اخیرا برای استفاده از نیروی حرارتی زمین (انرژی ژئوترمال) حفاریهایی انجام شده است.

تاثير گرم شدن زمين بر وقوع گسترده زمين لرزه ها و آتشفشان ها

تاثير گرم شدن زمين بر وقوع گسترده زمين لرزه ها و آتشفشان ها

سال ها است كه دانشمندان نسبت به خطرات گرم شدن زمين به واسطه ورود گازهاى گلخانه اى حاصل از فعاليت هاى صنعتى به جو آن هشدار مى دهند. تاكنون تحولات گسترده آب و هوايى، مسائل مرتبط با تنوع زيستى و تهديدهاى زيست محيطى در زمره اين خطرات محسوب مى شدند. اما به تازگى بعد جديد و ترسناك ترى از خطرات حاصل از گرم شدن سراسرى زمين نيز براى دانشمندان آشكار شده است. نتايج اخير تحقيقات انجام شده حاكى از آن است كه تغيير توزيع آب در سياره ما به واسطه تحولات آب و هوايى حاصل از گرم شدن زمين حتى مى تواند بر فعاليت هاى زمين شناختى پوسته سياره تاثير بگذارد. بدين ترتيب با ادامه روند فعلى گرم شدن زمين بايد علاوه بر روزهايى گرم تر، در انتظار وقوع زمين لرزه ها، سونامى ها و آتشفشان هاى بيشترى هم باشيم.

در روزهاى پس از واقعه سونامى اقيانوس هند در دسامبر ،۲۰۰۴ سايت هاى اينترنتى پر شده بود از نظريه هايى كه اين فاجعه را با پديده گرم شدن سراسرى زمين و تحولات آب و هوايى مرتبط مى دانستند. البته هرچند بسيارى از آن نظريات چندان جنبه علمى نداشتند اما اكنون ارتباط ميان وقوع رويدادهاى شديد زمين شناختى (نظير زلزله و آتشفشان) با پديده گرم شدن زمين به يك موضوع جدى علمى بدل شده است. اكنون شواهد گردآورى شده از چهارگوشه جهان حاكى از آن است كه تغييرات آب و هوايى حاصل از گرم شدن زمين مى تواند منجر به افزايش وقوع رويدادهايى نظير زمين لرزه، فوران هاى آتشفشانى و نيز لغزش بستر اقيانوس ها (كه خود باعث وقوع سونامى هاى عظيم خواهد شد) شود. هرچند چنين اتفاقى پيش از اين نيز چندين بار در طول تاريخ زمين تكرار شده است اما نكته وحشتناك آن است كه ما هم اكنون دقيقاً در آستانه تكرار مجدد چنين واقعه اى قرار گرفته ايم. البته هيچ يك از دانشمندان وقوع زلزله سوماترا را حاصل از گرم شدن زمين نمى دانند اما عموم آنها معتقدند كه در صورت ادامه روند فعلى تغييرات آب و هوايى زمين، نه تنها بايد منتظر روزهايى گرم تر بلكه بايد در انتظار وقوع زلزله ها، آتشفشان ها و سونامى هاى بيشترى هم باشيم.
سيستم آب و هوايى زمين به واسطه تغيير جرم توده هاى آب و يخى كه در سرتاسر سياره توزيع شده و اقيانوس ها و يخچال ها را تشكيل مى دهد مستمراً با پوسته زمين برهم كنش دارد. فشار حاصل از اين حجم عظيم آب و يخ بر پوسته زمين كاملاً قابل توجه است. هر متر مكعب آب، يك تن وزن دارد و وزن هر متر مكعب يخ نيز كمى كم تر و در حدود ۹/۰ تن است. با در نظر گرفتن اين ارقام چندان جاى تعجب نخواهد بود كه افزايش يا كاهش اين حجم عظيم آب يا يخ بتواند بر وقوع زلزله، فعاليت هاى آتشفشانى و حتى جابه جايى و لغزش بستر اقيانوس ها تاثير بگذارد. به عنوان مثال، افزايش فشار حاصل از انباشت توده اى يخى به ضخامت يك كيلومتر بر روى يك قاره و يا كاهش فشار وارده بر روى بستر اقيانوس به واسطه پايين آمدن سطح اقيانوس ها تاثير قابل ملاحظه اى بر ميزان تنش و كرنش اعمال شده بر لايه هاى صخره اى زيرين خواهد داشت.
اگرچه نيروى وارده حاصل از وزن آب اقيانوس ها و لايه هاى يخى يخچال ها بر پوسته زمين همواره طى زمان به طور نامحسوسى در حال تغيير است اما اثر اين تغييرات در زمان هايى كه زمين با تحولات شديد و ناگهانى آب و هوايى روبه رو باشد (نظير زمان آغاز و پايان دوره هاى يخبندان و يا دوران تحولات آب و هوايى اخير كه اكنون در آستانه آن هستيم) بسيار مشهودتر است. در چنين زمان هايى تغيير تعادل مابين تنش اعمال شده بر پوسته زمين و كرنش موجود در خود پوسته منجر به افزايش فوران هاى آتشفشانى و وقوع زمين لرزه هاى مهيب خواهد شد. در واقع زمين در طول تاريخ خود بارها شاهد اين الگوى تحولى بوده است به طورى كه فقط طى ۶۵۰ هزار سال اخير، هفت مرتبه به علت كاهش دماى سياره، وسعت يخ هاى قطبى افزايش يافته و محدوده هاى قطبى به سوى عرض هاى جغرافيايى جنوبى تر پيشروى كرده اند. همين امر سبب شده تا هربار و تا پيش از پسروى مجدد اين يخ ها، حجم عظيمى از آب در قالب اقيانوس هاى منجمد و يخچال هاى قاره اى محصور شود. اين تغييرات وسيع توزيع آب در سياره زمين در طول تاريخ منجر به نوسان شديد سطح آب هاى آزاد شده است به طورى كه طى دوران هاى يخبندان، سطح آب اقيانوس ها ۱۳۰ متر از سطح فعلى آنها پايين تر رفته و پس از سپرى شدن هر دوره دوباره به همين مقدار بالا مى آمد. همين امر منجر به تغيير قابل توجه نيروى بار اعمال شده (حاصل از تغيير وزن آب و توده هاى يخ) بر آتشفشان ها و گسل ها مى شد. هربار كه لايه هاى يخى كه آتشفشان ها و گسل هاى فعال را به پايين فشار مى دادند، ذوب مى شدند، صفحات پوسته زمين دوباره و به تدريج به جاى اوليه خود بازمى گشت. طى همين فرآيند (كه اصطلاحاً «بازگشت ايزواستاتيك» ناميده مى شود) بود كه گسل ها مجدداً فعال شده و فعاليت هاى لرزه شناختى به شدت افزايش مى يافت.
در اوايل دهه ،۱۹۷۰ «جان چاپل» (John Chappell) از دانشگاه ملى استراليا در كانبرا براى اولين بار از ارتباط مابين پيشرفت و پسرفت يخچال هاى زمين با نرخ فعاليت هاى آتشفشانى پرده برداشت. از آن زمان تاكنون شواهد متعدد ديگرى نيز در اين ارتباط به دست آمده است. به عنوان مثال اينك مشخص شده است كه ذوب شدن يخچال هاى منطقه ايسلند (كه از حدود ۱۰ هزار سال قبل و به واسطه پايان عصر يخبندان و گرم شدن تدريجى زمين آغاز شده است) و كاهش فشار اعمال شده بر توده هاى ماگماى زيرين آن منجر به افزايش شديد فعاليت هاى آتشفشانى در اين منطقه شده است. «آلن گلازنر» (Allen Glazner) از دانشگاه كاروليناى شمالى نيز الگوى تحولى مشابهى را در طول ۸۰۰ هزار سال گذشته در منطقه شرقى كاليفرنيا پيدا كرده است. علاوه بر اينها، افزايش نرخ فعاليت هاى آتشفشانى در آتشفشان هاى پوشيده از برف رشته كوه هاى كاسكيد (Cascade) در ايالات متحده و منطقه آند نيز مشاهده شده است.

مطالعه زمين لرزه ها نيز از الگوى مشابهى خبر مى دهد. «نيلز اكسل مورنر» (Nils-Axel Morner) از دانشگاه استكهلم در سوئد اولين شخصى بود كه ارتباط ميان «بازگشت ايزواستاتيك» صفحات پوسته زمين را با وقوع زمين لرزه هاى گسترده پس از عصر يخبندان در منطقه اسكانديناوى توضيح داد. از آن زمان تاكنون نيز ارتباط مشابهى در مورد زلزله هاى مناطق اسكاتلند و آمريكا به دست آمده است. اما «پاتريك وو» (Patrick Wu) از دانشگاه كالگرى در آلبرتاى كانادا و «پائول جانستون» (Paul Johnston) از دانشگاه استرالياى غربى حتى پا را از اين هم فراتر گذاشته و معتقدند كه نقش «بازگشت ايزواستاتيك» پوسته زمين را – كه با اتمام عصر يخبندان و به واسطه كاهش فشار حاصل از لايه هاى يخى آغاز شد – هنوز هم در مورد زمين لرزه هايى كه امروزه اتفاق مى افتد مى توان مشاهده كرد. اين دو دانشمند به عنوان مثال «بازگشت ايزواستاتيك» صفحه قاره آمريكاى شمالى را عامل اصلى وقوع زلزله هاى شديد نيومادريد مى دانند كه در سال هاى ۱۸۱۱ و ۱۸۱۲ دره مى سى سى پى مركزى را لرزاند. اما درحالى كه ما هنوز در معرض وقوع زمين لرزه ها و آتشفشان هاى حاصل از تأثيرات آخرين عصر يخبندان هستيم، موج جديدى از اين وقايع به واسطه روند اخير گرم شدن زمين نيز آغاز شده است. در سال ،۲۰۰۴ يكى از ژئوفيزيكدان هاى ناسا به نام «جين سابر» (Jeanne Sauber) و زمين شناسى به نام «بروس مولينا» (Bruce Molina) از مركز مطالعات زمين شناسى آمريكا وقوع زلزله ۲/۷ ريشترى سال ۱۹۷۹ آلاسكا را با مسئله ذوب شدن سريع يخچال هاى جنوب غربى اين منطقه مرتبط دانسته و هشدار دادند كه زلزله هاى بيشترى نيز در راهند. سابر در اين باره مى گويد: «در مناطقى نظير آلاسكا كه هم در معرض وقوع زلزله بوده و هم حاوى يخچال هايى است كه در طول زمان دچار تغيير مى شوند بايد ارتباط ميان اين دو پديده را مورد توجه قرار داد تا بتوان به تخمين بهترى از وقوع زلزله هاى آتى در اين مناطق دست يافت.» همين امر در تمامى نقاط ديگر جهان هم كه تواماً حاوى يخچال هاى عظيم طبيعى و گسل هاى فعال هستند، صادق است. (مناطقى نظير آلپ، هيماليا، كوه هاى راكى، آند و نيز آلپ جنوبى در نيوزيلند در زمره اين مناطق محسوب مى شوند.)
يكى ديگر از نقاطى كه از اين نظر مورد توجه ويژه زمين شناسان قرار دارد حاشيه هاى قاره اى گرينلند است. در اينجا كاهش فشار حاصل از ذوب شدن بسيار سريع و فاجعه آميز لايه هاى عظيم يخى مى تواند زلزله هاى آنچنان قدرتمندى ايجاد كند كه توده هاى رسوبات انباشته شده در حاشيه اين قاره در بستر اقيانوس را به ناگهان جابه جا كند. ميزان رانش بستر اقيانوس به واسطه چنين رويدادى به حدى خواهد بود كه سونامى هاى پرقدرتى را مشابه آنچه در حدود ۸ هزار سال قبل در منطقه استورگا (Storegga) در ساحل غربى نروژ به وقوع پيوسته ايجاد خواهد كرد. شواهد موجود حاكى از آن است كه نابودى استورگا به واسطه وقوع زلزله اى در كف اقيانوس بوده كه منجر به وقوع سونامى عظيمى با ارتفاع بيش از ۲۰ متر شده است. اگرچه لايه هاى رسوبى اين منطقه اكنون ديگر به لحاظ زمين شناختى، پايدار محسوب مى شود اما لايه هاى رسوبى مشابهى كه اطراف گرينلند را احاطه كرده اند هم اينك در معرض جابه جايى هستند.
البته وقوع سونامى هاى عظيم تنها يكى از پيامدهاى مستقيم تغيير توزيع آب در سياره زمين خواهد بود و بايد توجه داشت كه نتايج اين واقعه تنها به تاثيرات مستقيم آن منحصر نخواهد شد. در واقع بالا آمدن سطح درياها به واسطه ذوب شدن يخچال هاى جهان كه با پايان گرفتن آخرين عصر يخبندان آغاز شده است منجر به فوران آتشفشان هايى شده كه حتى در حوزه مستقيم تاثير كاهش وزن يخچال ها هم قرار نداشته اند. به عنوان مثال در سال ،۱۹۹۷ يك گروه تحقيقاتى از يونيورسيتى كالج لندن با كمك داده هايى كه از لايه هاى رسوبى بستر دريايى مديترانه گردآورى كرده بودند توانستند نشان دهند كه شدت فعاليت هاى آتشفشانى در آن منطقه نيز مستقيماً با تغييرات سطح درياها طى ۸۰ هزار سال گذشته مرتبط بوده است. واضح ترين اين ارتباط مربوط به ۱۵ هزار سال اخير است كه طى آن سطح آب درياها به سرعت افزايش يافته است. در ضمن، شواهد موجود حاكى از آن است كه اين تاثيرات، تاثيراتى صرفاً محلى نبوده اند كه به منطقه خاصى منحصر شوند بلكه چنين تاثيراتى را در تمامى نقاط جهان مى توان مشاهده كرد.
• وقايعى كه در پيشند
ذوب شدن يخ ها و بالا آمدن سطح درياها نتيجه ديگرى هم دارد و آن اين است كه حاشيه صفحات قاره اى پوسته زمين كه قبلاً از زير آب بيرون آمده بودند مجدداً به زير آب فرو خواهند رفت. مشابه چنين پديده اى قبلاً هم در انتهاى آخرين عصر يخبندان در زمين مشاهده شده است. در آن دوران با زير آب رفتن محل تقاطع صفحات قاره اى و افزايش فشار بر آنها، گسل ها دوباره فعال شده و همين امر منجر به وقوع زلزله هايى در اين مناطق - كه اكنون در كف اقيانوس ها قرار گرفته بودند – شد. به عنوان مثال، تاكنون ۲۷ مورد جابه جايى در بستر اقيانوس اطلس شمالى كشف شده است كه بسيارى از آنها به واسطه بالا آمدن سطح درياها طى ۱۵ هزار سال اخير ايجاد شده اند.
بنابراين و با توجه به آغاز موج جديد افزايش دماى زمين آيا امكان وقوع مجدد چنين رويدادهايى وجود دارد؟ مطالعات «سابر» و «مولينا» حاكى از آن است كه نه تنها امكان وقوع مجدد اين رويدادها وجود دارد بلكه چنين رويدادهايى هم اكنون نيز آغاز شده است. اما اينكه وسعت فجايع و نابودى هاى پيشِ رو تا چه حد باشد به سطح تحولات آب و هوايى حاصل از گرم شدن سراسرى زمين و نيز ميزان حساسيت پوسته سياره ما نسبت به اين تحولات وابسته خواهد بود. متأسفانه پاسخ هاى ارائه شده به اين سئوالات، نگران كننده است چراكه اكنون چنين به نظر مى رسد كه پاسخ سئوال اول «وسيع» و پاسخ سئوال دوم «بسيار زياد» باشد.
«كريس راپلى» (Chris Rapley) از مركز مطالعات جنوبگان بريتانيا، شتاب گرفتن ميزان ذوب شدن لايه هاى يخى گرينلند و احتمال فروريزى توده يخى بخش غربى جنوبگان را به «بيدار كردن غول خفته» تشبيه كرده و معتقد است كه بدين ترتيب فقط طى چند قرن آينده ممكن است سطح آب درياها چندين متر بالاتر بيايد و اين به معناى آينده اى آتشين و لرزان براى زمين خواهد بود.
حتى اگر تخمين محتاطانه ترى كه شوراى بين المللى بررسى تحولات آب و هوايى (IPCC) در گزارش سال ۲۰۰۱ خود در مورد ميزان افزايش سطح اقيانوس ها ارائه كرده است را هم بپذيريم باز هم تاثير اين افزايش بر فعاليت هاى زمين شناختى، قابل توجه خواهد بود. مطابق پيش بينى IPCC، سطح آب اقيانوس ها تا انتهاى اين قرن ۸۸ سانتى متر بالاتر خواهد آمد. اگرچه اين مقدار، به مراتب كم تر از افزايش ۱۳۰ مترى سطح آب است كه ۱۰ هزار سال پيش به وقوع پيوسته اما همين مقدار هم كافى است تا نيروى وزن عظيمى از اين حجم اضافى آب بر بسيارى از آتشفشان ها و گسل هاى جهان وارد شود. در واقع پيش از اين نيز مواردى اتفاق افتاده كه در آنها حتى حجم هاى بسيار كمتر آب منجر به وقوع زلزله هايى شده است. به عنوان مثال، وزن آب درياچه ايجاد شده در پشت سد واجونت (Vajont) در شمال شرقى ايتاليا در سال ۱۹۶۳ منجر به وقوع زمين لرزه اى شد كه به فروريزى كوه مجاور آن يعنى كوه تاك (Toc) در درياچه انجاميد. بر اثر اين فروريزى، موج غول آسايى تشكيل شد كه از ديواره سد هم عبور كرده و شهر كوچك لانگارون (Longarone) را نابود كرد و به مرگ بيش از دو هزار نفر انجاميد. هنوز چهار سال از اين واقعه نگذشته بود كه زلزله اى شديد طى رويدادى مشابه در ايالت ماهاراشتراى هند موجب مرگ ۱۸۰ نفر شد. اين زلزله نيز احتمالاً حاصل از وزن آب پشت سد كوينا (Koyna) در آن منطقه بوده است. اكنون نيز نگرانى هاى جدى درمورد وقوع زلزله هايى به واسطه وزن آب درياچه پشت سد سه تنگه در كشور چين وجود دارد (اين سد، پس از تكميل، به بزرگ ترين سد جهان بدل خواهد شد). به همين دليل هم دولت چين، اقدام به نصب سيستم هاى اندازه گيرى ويژه اى براى كنترل مستمر ميزان جابه جايى گسل ها در اين منطقه كرده است.
هم اكنون ۵۷ درصد از حدود ۶۰۰ آتشفشان فعال جهان در جزاير و يا سواحل اقيانوس ها قرار گرفته اند. در ضمن ۳۸ درصد از اين آتشفشان ها تنها ۲۵۰ كيلومتر با سواحل فاصله دارند. بنابراين چنانچه ذوب شدن گسترده توده هاى عظيم يخ هاى قطبى و بالا آمدن سطح درياها همچنان ادامه يابد بسيارى از آتشفشان هاى جهان در معرض تغييرات تنش پوسته زمين قرار خواهند گرفت. در ضمن شواهد به جاى مانده از پايان آخرين عصر يخبندان حاكى از آن است كه در چنين حالتى علاوه بر فوران اين آتشفشان هاى ساحلى بايد منتظر افزايش تعداد زمين لرزه در حاشيه قاره ها نيز باشيم. همين امر در مناطقى كه لايه هاى بستر اقيانوس در آن ناپايدارند مى تواند منجر به لغزش بستر اقيانوس و وقوع سونامى هاى عظيم شود. (ساحل شرقى آمريكا، شمال كارائيب و ساحل كاليفرنيا جزء چنين مناطقى محسوب مى شوند.)
اما مسئله نگران كننده تر آن است كه وقوع چنين زلزله هايى (با توجه به محصور بودن هيدرات هاى گازى در لايه هاى رسوبى بستر درياها) ممكن است منجر به آزاد شدن حجم وسيعى از گاز متان شود. (هيدرات هاى گازى در حاشيه بستر تمامى اقيانوس هاى جهان پيدا مى شوند و با افزايش دماى آب اقيانوس ها و يا بر اثر وقوع زلزله در بستر درياها و اقيانوس ها در مجاورت آنها امكان آزادسازى گاز متان از آنها وجود دارد.)
با توجه به آنكه گاز متان، گازى با تاثير گلخانه اى شديد است، ورود اين حجم اضافى متان به اتمسفر زمين مى تواند روند فعلى گرم شدن زمين را حتى بيش از پيش تسريع كند.
البته نبايد وقوع تمامى آتشفشان ها و زمين لرزه هايى كه در پيشند را آن گونه كه در برخى سايت هاى اينترنت آمده صرفاً حاصل از تحولات آب و هوايى بدانيم اما آنچه مسلم است آن است كه هرچه از آغاز اين قرن مى گذرد بايد منتظر وقوع زلزله ها، سونامى ها و آتشفشان هاى بيشتر و بيشترى باشيم كه بسيارى از آنها به طور مستقيم و غيرمستقيم حاصل از گرم شدن زمين و تحولات آب و هوايى حاصل از آن است. اين جهنمى است كه بشر با فعاليت هاى آلاينده و زندگى مصرفى اش براى خود ايجاد كرده است. شايد اگر انسان شيوه زندگى خود را تغيير داده و به طبيعت احترام بيشترى بگذارد بتوان از وقوع آن جلوگيرى كرد، شايد.

باور نکردنی که باید از بین رفتن این یکی از گونه هم باشیم

گونه که از بین می رود فقط بخاطر گرم شدن زمین

گرم شدن کره زمین

گرم شدن کره زمین
  اصلی ترین فعالیت انسانی که منجر به گرمای زمین می شود، سوزاندن سوختهای فسیلی (زغالسنگ، نفت، گاز طبیعی) و از بین بردن جنگلها است. بیشتر سوخت فسیلی در اتومبیلها، کارخانه ها و نیروگاهها به مصرف می رسد. سوزاندن این سوختها گاز دی اکسید کربن با علامت اختصاری CO2 تولید می کند. CO2 از گازهای گلخانه ایست که روند فرار گرما از جو به فضا را بسیار کند می کند. درختان و دیگر گیاهان در روند فتوسنتز، گاز CO2 را از هوا جذب می کنند. با از بین بردن گیاهان، میزان گاز CO2 در هوا افزایش می یابد. تجزیه شدن گیاهان نیز منجر به افزایش این گاز می شود. گروه کمی از دانشمندان معتقدند که افزایش گازهای گلخانه ای عامل اصلی این افزایش دما نیست بلکه افزایش انرژی تابیده شده از خورشید عامل اصلی می باشد. اما بیشتر کارشناسان هواشناسی تاثیر این عامل را در روند افزایش دمای عمومی کره زمین بسیار ناچیز می دانند. عواقب افزایش دما ادامه این افزایش دما آثار مخرب زیادی در بر دارد. ممکن است گیاهان و جانواران دریازی به مخاطره جدی بیفتند. زیستگاه های گیاهان و حیوانات دچار تغییرات اساسی می شوند. الگوهای آب و هوا دستخوش تغییرات می شوند و نتیجه آن وقوع سیل و خشکسالی و طوفانهای شدید مخرب خواهد بود. افزایش دما با ذوب نمودن یخهای قطبی، باعث بالا آمدن سطح آب دریاها می شود. در مناطق خاصی از زمین، بیماریهای انسانی گسترش می یابد و محصولات کشاورزی نابود می شوند. تاثیرگرما بر آبها در هنگام گرم شدن هوا، دمای آب اقیانوسها نیز افزایش می یابد و منجر به بروز مشکلاتی در اکوسیستم اقیانوسها می شود. برای مثال گرم شدن آبها ممکن است باعث بروز پدیده ای به نام سفیدی مرجانهای دریایی شود. وقتی که آب گرم می شود، مرجانها ماده ای را که عامل رنگ و تغذیه آنهاست از درون خود خارج می کنند. در این حالت رنگ مرجانها سفید می شود و چنانچه دمای آب به وضع طبیعی برنگردد، می میرند. گرمای افزوده همچنین منجر به وقوع بیاریهایی می شود که بر جانوران دریایی تاثیر گذار است. تغییر شکل زیستگاه های طبیعی ممکن است در محلهای طبیعی مسکونی حیوانات و گیاهان تغییرات شدیدی روی دهد. بسیاری از گونه های زیستی مشکلات زیادی برای ادامه حیات در شرایط جدید خواهند داشت. برای مثال بسیاری از گیاهان گلدار، بدون طی کردن زمستانی سرد، شکوفه نخواهند زد. تاثیر گرما بر آب و هوا تکرار وقوع شرایط بحرانی آب و هوا منجر به خسارات زیادی می شود. تغییرات الگوهای بارش باعث افزایش سیلابها و خشکسالی در نواحی مختلف می شود. طوفانها و تندبادها، بیشتر و قدرتنمندتر به وقوع خواهند پیوست. بالا آمدن سطح آبها ادامه گرم شدن هوا، در طی چند قرن، مقادیر زیادی از یخهایی که صفحه آنتارکتیکا را پوشانده اند، ذوب می کند. در نتیجه سطح آبها در کل زمین بالاتر می آید. بسیاری از مناطق ساحلی ممکن است دچار سیل زدگی، فرسایش، از بین رفتن زمینهای خشک و ورود آب دریاها به آبهای شیرین شوند. بالا آمدن آب دریاها ممکن است منجر به غرق شدن شهرها، جزایر کوچک و دیگر مناطق زیستی شود. تهدید سلامت انسانها بیماریهای گرمسیری نظیر مالاریا و تب دنگی (dengue) به مناطق زیادی شیوع پیدا می کند. ادامه یافتن گرما و شدت یافتن آن می تواند عامل مرگ و میرهای زیاد و بیماریهای گوناگون شود. سیل و قحطی، گرسنگی و سوء تغذیه را افزایش خواهد داد. خنک کردن زمین کارشناسان هواشناسی در حال حاضر مشغول مطالعه برای کنترل و محدود کردن افزایش دمای کره زمین می باشند. دو روش کلیدی به این منظور وجود دارد: اول محدود کردن تولید گاز CO2 و دوم تصفیه هوا. محدود کردن انتشار گاز CO2 دو تکنیک تاثیرگذار برای محدود کردن تولید CO2 وجود دارد: اول جایگزین کردن منابع دیگر انرژی به جای سوختهای فسیلی و دوم استفاده بهتر از سوختهای فسیلی. منابع انرژی جایگزین سوخت فسیلی، CO2 تولید نمی کنند. این منابع شامل باد، نور خورشید، انرژی هسته ای و حرارت زیر زمین می باشند. دستگاههایی به نام توربین بادی می توانند انرژی باد را به انرژی الکتریکی تبدیل کنند، باطریهای خورشیدی نیز می توانند نور خورشید را به انرژی الکتریکی تبدیل کنند و نیروگاههای حرارت زیرزمین می توانند از گرمای موجود در لایه های زیرین خاک انرژی الکتریکی به دست آورند. استفاده از این منابع هزینه های بیشتری را نسبت به سوختهای فسیلی در بر دارند. با اینحال پیشرفت تحقیقات درباره استفاده از آنها می تواند منجر به کاهش هزینه های آنها نیز شود. تصفیه هوا به دو شکل صورت پذیر است: اول، انبارهای زیر زمین یا زیر آب. دوم، ذخیره سازی در گیاهان زنده. با تزریق و ورود CO2 تولید شده در صنعت به زیر زمین یا در اقیانوس می توان این گاز را ذخیره کرد. مناسبترین مکان در اعماق زمین برای انجام این کار، انبارهای طبیعی نفت و گازیست که بیشتر ذخایر آنها استخراج شده است. با ورود این گاز به این گونه انبارهای طبیعی، استخراج بازمانده ذخایر آنها بسیار آسانتر می شود. سود ناشی از تسهیل بهره برداری، هزینه های این روش تصفیه را جبران می نماید. رسوبات عمیق نمک و زغالسنگ نیز مکان مناسبی برای انجام ذخیره سازی CO2 می باشند. اقیانوسها می توانند CO2 بیشتری ذخیره کنند اما دانشمندان هنوز موفق به تخمین آثار محیطی این ذخیره سازی نشده اند. ذخیره سازی در گیاهان گیاهان سبز به هنگام رشد، CO2 موجود در جو را جذب می کنند. آنها کربن موجود در CO2 را با هیدروژن ترکیب کرده، قند ساده تولید می کنند و آنرا در بافت خود ذخیره می نمایند. پس از مرگ گیاه، با تجزیه آن، گاز CO2 از آن متساطع می شود. اکوسیستمهایی با زندگی گیاهی غنی، می توانند CO2 بیشتری را در خود حبس نمایند. پروتوکل کیوتو در سال 1997، نمایندگان 160کشور جهان در کیوتوی ژاپن گرد هم آمدند و قرار دادی به نام پروتوکل کیوتو را تنظیم کردند. این قرارداد برای کاستن انتشار گازهای گلخانه ای است. از سال 2008 تا 2012، سی و هشت کشور صنعتی ناچار به کاستن انتشار گاز CO2 و پنج کشور دیگر ناچار به کاستن انتشار گازهای گلخانه ای خواهند بود. این کشورها باید 1990 مرکز انتشار خود را کنترل نموده و سالانه 95 درصد از میزان انتشار آنها را کاهش دهند. این قرارداد شامل حال کشورهای در حال توسعه نمی باشد. اما کشورهای صنعتی را تشویق می کند که داوطلبانه با کشورهای درحال توسعه برای کاهش میزان انتشار گازهای گلخانه ای همکاری کنند. بررسی گرم شدن پیش از استفاده از وسایل گرما سنج، دانشمندان بر اساس نشانه های فراوانی، افزایش دمای کره زمین را مورد بررسی قرار داده بودند. نشانه ها حاکی از این بود که افزایش دما از سالهای 1900، در هزار سال اخیر بی سابقه بوده است. در سال 2001، هیئتی با مسئولیت کنترل تغییرات آب و هوا به نام IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change)که از طرف سازمان ملل پشتیبانی می شدند، نتایج بررسی های به اثبات رسیده در خصوص گرم شدن زمین را منتشر کردند. کارشناسان هواشناسی مشغول بررسی عوامل طبیعی و دخالتهای انسان در گرم شدن زمین ظرف 100 سال اخیر شدند. هیئت IPCC همچنین نتیجه پیش بینی های دمای هوا تا سال 2100 را اعلام نمود. در هر حال بررسی ها نشان می دهند که راه حل فوری برای این مسئله وجود ندارد. حتی اگر تمام منابع انتشار گاز CO2 را ناگهان حذف کنیم، روند گرم شدن هوا، به دلیل وجود گازهای گلخانه ای که در حال حاضر وارد جو شده اند، تا سال 2100 ادامه خواهند داشت.

از دید تصویر

تاریخچه زمین

دید کلی

زمین کره‌ای است که روی آن زندگی می‌کنیم. بنا به باورهای دینی از خاک آن آفریده شده‌ایم و روزی دوباره به خاک آن باز می‌گردیم. این کره خاکی یکی از نه سیاره منظومه شمسی است که مانند سایر سیارات در مداری به دور خورشید می‌گردد. زمین سیاره‌ای منحصر بفرد در منظومه شمسی است که در آن آب و اکسیژن و نیتروژن که برای حیات ضروری‌اند، وجود دارد.

تاریخچه زمین

زمین در بدو پیدایش بصورت کره‌ای از مواد داغ و نیمه مذاب بود. بتدریج عناصر سنگینتر ته‌نشین شده و هسته فلزی را بوجود آوردند و در عین حال عناصر سبکتر به سطوح فوقانی آمده و جبه و پوسته را تشکیل دادند. پس از گذشت چند میلیارد سال ، زمین سرد شد، سطح زمین جامد گشت ، جو زمین شکل گرفت و اقیانوس بوجود آمدند. تکامل زمین هنوز هم ادامه دارد: پوسته زمین توسط فورانهای آتشفشانی در کف اقیانوسها نوسازی شده ، دائما بر اثر زمین لرزه‌ها و حرکتهای قاره‌ای در حال تغییر و تحول است. تناسب گازهای مختلف در جو زمین نیز بر اثر دخالتهای انسان به آرامی در حال تغییر است.

حرکت زمین به شکل یک پوسته سنگی متشکل از 12 صفحه مجزاست. هر یک از قاره‌ها روی یک یا چند صفحه قرار گرفته‌اند. این صفحات با سرعتی شبیه به سرعت رشد ناخنهای انسان در حال حرکت هستند. صفحه‌های جامد ، روی سنگهای نیمه مذاب به حالت شناور هستند که خود این سنگهای نیمه مذاب توسط جریانهای داغی که از هسته فلزی زمین فوران می‌کنند، تکان خورده و باعث حرکت صفحه‌ها در سطح زمین می‌شوند.

چهره متغیر زمین

250 میلیون سال پیش ، سه تکه بزرگ خشکی بهم نزدیک شدند و یک خشکی بزرگ بنام پانجیا را بوجود آوردند. بعد از مدتی دریای تتیس این خشکی عظیم را به دو قسمت لوراسیا و گندوانلند تقسیم کرد. 120 میلیون سال پیش اوراسیا از هم شکافت و آمریکای شمالی از اروپا جدا شد. گنوانلند نیز شکافته شد و در نتیجه هندوستان به سمت جنوب آسیا حرکت کرد. قاره‌ها همچنان به حرکت خود ادامه داده و به این شکل کنونی که می‌بینیم در آمدند. ظرف چند میلیون سال آینده قاره آمریکا به حرکت خود در سمت غرب ادامه داده و قاره آفریقا به اروپا و آسیا ملحق خواهد شد.

حیات در زمین

اولین موجودات زنده حدود 3.8 میلیارد سال پیش و اولین دایناسورها حدود 150 میلیون سال پیش در زمین ظاهر شدند. حدود 65 میلیون سال پیش نسل داینوسورها از بین رفت(انقراض دایناسورها). یکی از عوامل انقراض داینوسورها برخورد یک شهاب سنگ به زمین و پر شدن جو زمین از غبار بود. در چنین شرایطی نور و گرما به زمین نرسیده و یک دوره کوتاه یخبندان باعث مرگ داینوسورها بر اثر سرما و گرسنگی شده است. اگر همه تاریخچه زمین را در 24 ساعت خلاصه کنیم، نخستین انسانها در 2 ثانیه مانده به نیمه شب ظهور خواهند کرد.

زمین و عقاید

یونانیها که پیشروان علم بودند، در قرن ششم قبل از میلاد ، زمین را کروی و ثابت فرض می‌کردند و اکثر تمدنها معتقد بودند که جهان ، زمین مرکز است. ولی بطلیموس ستاره شناس یونانی بیشتر از سایرین بر این اندیشه معروف معتقد بوده است. در جهان زمین مرکز ، زمین در مرکز عالم قرار داشته و خورشید و سیارات و ستارگان حول آن می‌گردند. سالها بعد معدودی از متفکران یونانی مخصوصا آریستار خوس اندیشه زمین مرکزی بودن دنیا را زیر سوال بردند. ولی کتاب بطلمیوس المجسی بر علم آن زمان سیطره داشت و مانع از قبول نظر آریستارخوس شد. تا اینکه در سال 1543 نیکلا کپرنیک ستاره شناس لهستانی ، مرکزیت را از زمین گرفته و به خورشید داد.