سال 2012

قطب شمال به زودي تنها قطعه اي از تاريخ خواهد بود. اين گفته ي  اريك پست، پروفسور زيست شناس  دانشگاهPenn State  است كه يك تيم بين المللي بزرگ را رهبري مي كند كه مطالعات اكوسيستم حيات وحش را در مورد واكنش زيستي به گرم شدن قطب شمال در طول چهارمين سال قطبي بين المللي كه سال گذشته پايان يافت انجام مي دهند.

مردم به قطب مانند يك اكوسيستم نسبتا ساده كه به راحتي قابل درك است نگاه مي كنند اما در حقيقت خيلي پيچيده است.همه ي جمعيت هاي درون يك گونه به طور مشابه به پديده ي گرم شدن واكنش نشان نمي دهند بلكه به دليل مشخصه هاي فيزيكي و محيطي كه متقابلا روي آب و هوا اثر گذارند،اين واكنش ها مي تواند منطقه به منطقه بسيار متفاوت باشد.

دانشمندان دريافته اند كه افزايش متوسط  دماي سطح ساليانه ي قطب شمال  در حدود يك درجه،در طول  150 سال گذشته تاثيرات غم انگيزي داشته است.در طول 20 تا 30 سال كمينه ي پوشش فصلي يخ دريا به طور متناوب 45000 كيلومتر مربع در هر سال كاهش يافته است.به طور مشابه وسعت پوشش برف خاكي به طور ثابت با ذوب شدن و شكسته شدن و شروع  فصل رويش اخير كاهش يافته است.

گونه هاي زميني و دريايي ساكن در عرض هاي جغرافيايي مايل ها دور تر، از نتايج مضر رفتار بشر صدمه مي بينند.

مطالعاتي كه  توسط پست رهبري مي شود نشان مي دهد بسياري از گونه هاي قطبي كه به پايداري و ماندگاري يخ دريا وابسته اند به سختي گذران مي كنند .كاهش زيستگاه هاي يخي قطبي باعث كاهش سريع تعداد حيواناتي نظير مرغ نوروزي قطبي(ivory gull)،شير ماهي اقيانوس آرام(Pacific walrus)، فوك حلقه دار و پرز دار(ringed seal and hooded seal)،نهنگ دريايي قطب شمال(narwhal) و خرس قطبي(polar bear) شده است. محققان دريافته اند كه دو گونه ي خرس قطبي و فوك حلقه دار كه بچه هايشان را درلانه ها يا حفره هاي  زير برف به دنيا مي آورند بسياري از توله هاي تازه به دنيا آمده ي خود را وقتي كه لانه ها در باران هاي بهاري زودهنگام  و غير معمول فرومي ريزند، از دست مي دهند. اين گونه ها ممكن است در راس انقراض باشند.

محققان همچنين اعلام كرده اند كه گونه ها يي كه قبلا تا نواحي جنوبي تر محدود شده بودند حالا به سمت شمال حركت مي كنند.از جمله قابل رويت ترين مهجمان روباه قرمز است كه در مناطقي كه قبلا براي روباه هاي قرمز خيلي سرد بود جا نشين روباه هاي قطبي شده اند. برخي از مهجمان كم جلوه تر نيز به سمت شمال حركت مي كنند مانند بيد برفي  كه جنگل هاي توس كوهستاني(mountain birch forests) را  لخت و بي برگ مي كنند و درخت ها  و درختچه هاي كوتاه قطبي (Low Arctic trees ) كه روي ديناميك مبادلات گازي  اثر مي گذارند.

وجود درختچه ها و درختان بيشتر، تراكم  برف عميق را بالا برده و با افزايش دماي خاك در طول زمستان و فعاليت هاي باكتريايي بيشتر در خاك ،دوباره بستر را براي درختچه ها مناسب تر مي سازد.افزايش پوشش درختچه ها ممكن است دوره ي زماني فصل رويش گياهان را در زماني كه تندرا به عنوان چاه دي اكسيد كربن عمل مي كند طولاني كند.

در مقابله با اين تغيير، آهو و گوزن شمالي كه از درختچه ها تغذيه مي كنند به سمت شمال در حال گسترشند. چريدن زمين و لگد كوب شدن و كود دهي آن  به وسيله ي اين گياه خواران علف را در زمين مي گستراند كه اين نيز غاز ها را جذب مي كند.در اين دورغاز ها روي درياچه ها يعني جايي كه استراحت و تغذيه مي كند تاثير مي گذارند.محققان نشان داده اند كه آبزيان هم تافت، و بافت غذا هاي دريايي نظير آن به علت تغييرات دما، رطوبت و ارزش مواد غذايي زمين  به شدت در معرض آسيب هستند.

 مقاله ي تيم تحقيقاتي پست نشان مي دهد اثرات گرم شدن قطب تا به حال غم انگيز بوده اند  و پيش بيني اين كه با گرمايش 6 درجه اي پيش بيني شده درپايان قرن آينده، چه اتفاقي خواهد افتاد بسيار مشكل است.

اما ناهماهنگي در پاسخ به پديده ي گرم شدن نيز جالب توجه است.براي مثال مطالعات نشان مي دهد كه گوزن شمالي نروژ اتفاقا از ذوب شدن برف در طول زمستان  و كاهش فصلي  زود هنگام پوشش برف  و در نتيجه سود مي برد . توانايي اين گوزن شمالي نا مهاجر براي زاد و ولد با طولاني تر شدن فصل رويش و افزايش فراواني گياهان  افزايش و مرگ و مير كاهش مي يابد.

برعكس شمار گوزن هاي آمريكاي شمالي مهاجر در گرينلند شمالي  و جاهاي ديگر رو به كاهش است.گوزن آمريكاي شمالي نمي تواند فصل زاد و ولد خود را با تغييرات رويشي گياهان تنظيم كند.بنابر اين زماني كه ماده ها غذاي بيشتري احتياج دارند با زماني كه غذاي زيادي در دسترسا ست همخواني ندارد. در نتيجه بچه هاي كمتري زنده مي مانند.همچنين تابستان هاي گرم تر مي تواند منجر به افزايش حشرات و انگل هايي  گردد كه گوزن هاي آمريكاي شمالي را قرباني مي كنند.

اسكيمو هاي شكارچي آمريكا در گرينلند شكار گوزن هاي آمريكايي را در آنجا رها كرده اند.تكه ي بعدي شيوه ي زندگي سنتي آن ها براي ناپديد شدن چه خواهد بود؟شيوه اي از زندگي كه هزاران سال قدمت دارد.

به دليل وجود گونه هاي نسبتا  كمتر در قطب، اكوسيستم ها در اين منطقه احتمالا نسبت به تغييرات آسيب پذير تر هستند. يك شيفت نسبتا كوچك در فراواني يا گستره ي گونه ها مي تواند به تغييرات اساسي در يك اكوسيستم منحصر به فرد كه براي گردشگري و فرهنگ هاي سنتي هم مهم است منجر شود.

چرا به نظر مي رسد كه برخي از قسمت ها ي اكوسيستم از افزايش دما تاثير نمي پذيرند در حالي كه ديگران در راس نابودي هستند؟براي مثال جدا از براشت سنگين و تغيير شرايط محيطي، توليد ماهي ساكي(sockeye salmon) در خليج بريستول در آلاسكا نسبتا ثابت مانده است و حتي در طول قرن گذشته افزايش يافته است.

از مدت ها پيش فرض بر اين بوده است كه بيشترين فعاليت هاي زيستي در قطب در طول فصل رشد اتفاق مي افتند اما كار مشخص تيم پست طور ديگري نشان مي دهد.در گذشته يك بارگرم شدن طبيعي زمستان درپايين قطب منجر به آسيب ديدن زندگي گياهي شد به طوري كه توليدات گياهي در تابستان پس از آن در حدود 26 درصد در طول  يك ناحيه ي حد اقل 1400 كيلومتر مربعي كاهش يافت. در يك ناحيه ي ديگر در شروع يخ زدن پاييزي زمين  مقدارغيره منتظره اي گاز متان در جو رها شد.اگر چه كار كردن در قطب در پاييز و زمستان داراي مشكلات لجستيكي است، اما يافته ها نشان مي دهند مانيتورينگ حركات اكوسيستم در طول سال اهميت دارد.

اين مقاله حاصل همكاري مجموعه ي بزرگي از زيست شناسان،بوم شناسان،جغرافي دانان،گياه شناسان،انسان شناسان،و كارشناسان حيات وحش و دانشگاه هاي بزرگ دنيا است.